Στρατιωτική στάση παράλληλα με εύθραυστη διπλωματία: Τι είναι το επόμενο βήμα για τις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν;

Μετά από νέα γύρο έμμεσων διαπραγματεύσεων στη Γενεύη και την επίδειξη ισχύος από στρατιωτικές δυνάμεις, οι ΗΠΑ και το Ιράν προσπαθούν να βρουν τρόπο να γεφυρώσουν «κόκκινες γραμμές» και να αποτρέψουν μια ευρύτερη σύγκρουση.

Γεωπολιτικό Πλαίσιο

Οι συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης συνεχίζονται σε εύθραυστη ισορροπία — με τη διπλωματία να προχωρά αργά και την ένταση να παραμένει υψηλή. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι δύο πλευρές προσπαθούν να μετατρέψουν τα πρόσφατα βήματα προόδου σε πιο ουσιαστικά αποτελέσματα, ενώ παράλληλα στρατιωτικές παρουσίες και απειλές παραμένουν στο προσκήνιο.

Τι έχει γίνει μέχρι τώρα

1. Έμμεσες συνομιλίες στη Γενεύη

Ο δεύτερος γύρος έμμεσων συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ολοκληρώθηκε στη Γενεύη, με την πλευρά της Τεχεράνης και των ΗΠΑ να αναφέρουν ότι συμφώνησαν σε ένα σύνολο «κατευθυντήριων αρχών» για το υπό διαμόρφωση πλαίσιο ενός ενδεχόμενου συμφωνητικού. Ωστόσο, παρά την αναφορά σε πρόοδο, κρίσιμες διαφορές παραμένουν ως προς βασικές απαιτήσεις και “red lines”, ειδικά γύρω από τον εμπλουτισμό ουρανίου και ζητήματα πύραυλων.

 2. Διαρκής στρατιωτική ένταση

Οι αμερικανικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή συνεχίζουν να ενισχύονται, με σημαντική αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή και αναφορές ότι θα είναι έτοιμες για επιχειρήσεις αν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν. Παράλληλα, και το Ιράν έχει πραγματοποιήσει στρατιωτικές ασκήσεις και ενέργειες που ενισχύουν το στρατιωτικό κλίμα.

Η Πρόκληση των “Red Lines”

Παρά τις διαβεβαιώσεις και τις κατευθυντήριες αρχές:

• Οι ΗΠΑ επιμένουν στο να εμποδίσουν τη δυνατότητα του Ιράν να φτάσει σε τεχνολογίες που θα μπορούσαν να του δώσουν “κατάσταση προ όπλων”.
• Το Ιράν, από την πλευρά του, έχει διατηρήσει σθεναρά τη θέση του σε βασικά ζητήματα, όπως ο εμπλουτισμός ουρανίου και η διεύρυνση της πυρηνικής του ικανότητας, αρνούμενο να υπαναχωρήσει σε αυτά που θεωρεί “κόκκινες γραμμές”.

Αυτό έχει μετατρέψει τις συνομιλίες από μια απλή ανταλλαγή θέσεων σε μια δύσβατη διαδρομή που απαιτεί χρόνο, υπομονή και ενδεχομένως μεσολάβηση από περιφερειακούς παράγοντες.

 Τι Επόμενο;

• Εναλλακτικά βήματα για τη διπλωματία

Πηγές αναφέρουν ότι η Τεχεράνη μπορεί να υποβάλει λεπτομερείς προτάσεις τις επόμενες εβδομάδες με στόχο να γεφυρωθούν οι διαφορές, μια κίνηση που η Ουάσιγκτον και άλλες πλευρές περιμένουν για να αξιολογήσουν αν υπάρχει ρεαλιστικό πεδίο συμφωνίας.

•  Πιθανή συνέχεια των συνομιλιών

Και οι δύο πλευρές έχουν συμφωνήσει ότι είναι σκόπιμο να συνεχιστούν οι επαφές και να υπάρξει ανταλλαγή κειμένων που θα καθορίσουν τα επόμενα στάδια των διαπραγματεύσεων, αν και δεν έχει οριστεί ακόμη νέα ημερομηνία.

•  Εναλλακτική: Άνοδος στρατιωτικής πίεσης

Εάν οι διαφορές παραμείνουν αδιαπέραστες και η Τεχεράνη δεν παρουσιάσει δεσμευτικές προτάσεις, η Ουάσιγκτον έχει προαναγγείλει ότι διατηρεί την επιλογή στρατιωτικής δράσης ως πιεστικό μέσο αποτροπής — γεγονός που εντείνει την αίσθηση ότι η διπλωματία είναι εύθραυστη και εύθικτη.

Οι συνομιλίες ΗΠΑ‑Ιράν βρίσκονται σε ένα σημείο σταυροδρόμι: από τη μια υπάρχει μια μετρημένη, αλλά πολύ περιορισμένη πρόοδος στον πυρηνικό διάλογο, και από την άλλη μια έντονη στρατιωτική στάση που ρίχνει σκιά στην προοπτική μιας ειρηνικής λύσης. Το επόμενο βήμα θα καθοριστεί από το αν η Τεχεράνη θα παρουσιάσει αναλυτικές προτάσεις που θα μπορούν να γεφυρώσουν τα βασικά χάσματα ή αν οι εμπειρίες ασκήσεων δύναμης και “στρατιωτικού μανιφέστου” θα θέσουν σε δοκιμασία τη διπλωματία.

Πηγές

• Al‑Monitor