Κολοσσιαίο ρήγμα στο Μόναχο: Η Ευρώπη αυτόνομη ή ως «διαπραγματεύσιμο στοιχείο» των ΗΠΑ;

Στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου 2026 κορυφώθηκε αυτό που πολλοί διπλωμάτες και αναλυτές θεωρούν πλέον αδιαμφισβήτητο: ο μεταπολεμικός άξονας ΗΠΑ–Ευρώπης δεν βασίζεται πλέον σε μια δεδομένη στρατηγική εμπιστοσύνη αλλά σε μια εύθραυστη, ασύμμετρη συναλλαγή συμφερόντων. Αυτό που μέχρι πρόσφατα παρουσιαζόταν ως σταθερή συμμαχία τώρα δείχνει να αντιμετωπίζει μια δομική ρήξη, όχι απλώς μια προσωρινή ένταση.

Η «Στρατηγική Αυτονομία» ως νέο γεωπολιτικό σύνθημα — και ως ανάγκηΟι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, υπό την πίεση της αβεβαιότητας για τη διαρκή δέσμευση των ΗΠΑ, επανεξετάζουν την παραδοσιακή τους εξάρτηση από την αμερικανική στρατιωτική ομπρέλα.

Το ευρωπαϊκό πολιτικό προσωπικό πλέον μιλά ανοιχτά για στρατηγική αυτονομία σε τομείς που εκτείνονται πολύ πέρα από το πεδίο της άμυνας: ενέργεια, τεχνολογία, ψηφιακή υποδομή και βιομηχανική παραγωγή υψηλής τεχνολογίας.

Αυτή η στροφή αντικατοπτρίζει την συνειδητοποίηση ότι δικτυωμένες εξαρτήσεις —είτε στην άμυνα είτε στην εφοδιαστική αλυσίδα ημιαγωγών και κρίσιμων πρώτων υλών— μπορούν να υπονομεύσουν τη δυνατότητα της Ευρώπης να ασκήσει ανεξάρτητη πολιτική στην παγκόσμια σκακιέρα.

Από την ομπρέλα στην αυτοδυναμία: Η ομιλία Μερτς και η αντίδραση των ΗΠΑ

Στο Μόναχο, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς υπογράμμισε την ανάγκη για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία στη συλλογική ασφάλεια και αμυντική ικανότητα, θέτοντας σε δεύτερη μοίρα την αδιαμφισβήτητη εξάρτηση από την Ουάσιγκτον.

Από την άλλη πλευρά, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επιχείρησε να επαναβεβαιώσει την αξία της διατλαντικής σχέσης, αν και με πιο θολές δεσμεύσεις για τη στρατηγική κατεύθυνση.

Το αποτέλεσμα ήταν μια διπλή εικόνα: η Ουάσιγκτον δηλώνει ενδιαφέρον για ενότητα, αλλά οι ευρωπαϊκές ηγεσίες αισθάνονται ότι πρέπει να αναλάβουν περισσότερη ευθύνη για την ασφάλειά τους χωρίς εσωτερική εξάρτηση από αμερικανικά εγγυητικά δίκτυα.

Πέρα από τη ρητορική — υλικά εργαλεία αυτονομίας

Τα κράτη–μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν πλέον ενισχύσει την κοινή προσπάθεια για αμυντική αυτονομία: από κοινές επενδύσεις σε τεχνολογίες αιχμής έως ευρύτερη βιομηχανική και αμυντική συνεργασία με στόχο την απαλλαγή από εξωτερικές κρίσιμες εξαρτήσεις.

Παράλληλα, η ενεργειακή ασφάλεια —ένα θέμα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν κυρίως οικονομικό— έχει μετατραπεί σε βασικό γεωπολιτικό παράγοντα στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής αυτονομίας.

Το χρονικό μιας ανακατανομής ισχύος

Η απουσία ξεκάθαρων εξασφαλίσεων από πλευράς Ουάσιγκτον ότι η Ευρώπη θα παραμείνει προτεραιότητα, ειδικά έναντι της Κίνας ή στο θέμα της Ρωσίας, έχει εντείνει την ευρωπαϊκή ανησυχία. Κορυφαίοι αναλυτές περιγράφουν την τρέχουσα φάση ως ένα σταυροδρόμι για την ευρωπαϊκή στρατηγική ταυτότητα — είτε θα οικοδομήσει έναν πραγματικά αυτόνομο πόλο ισχύος είτε θα γίνει περιφερειακό στοιχείο σε μελλοντικές παγκόσμιες ρυθμίσεις.

Η Διάσκεψη του Μονάχου δεν ήταν απλώς ένα ακόμη διεθνές συνέδριο. Ήταν ομολογία μιας ρήξης στις παραδοσιακές διατλαντικές σχέσεις και ένα καμπανάκι για την Ευρώπη: η στρατηγική αυτονομία δεν είναι πλέον προαιρετική ρητορική αλλά υλική αναγκαιότητα — αν θέλει η ίδια να καθορίζει το μέλλον της γεωπολιτικής της θέσης.

Πηγή: pagenews.gr