Ιαπωνία: Ο πυρήνας του πληθωρισμού κρατά «ζωντανή» την ομαλοποίηση της BoJ

Η Ιαπωνία βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο των διεθνών αγορών, καθώς τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι ο πυρήνας του πληθωρισμού παραμένει ανθεκτικός, ακόμη κι αν ο επικεφαλής δείκτης εμφανίζει σαφή κάμψη. Το γεγονός αυτό προσφέρει στην Τράπεζα της Ιαπωνίας (BoJ) κρίσιμο χώρο για να συνεχίσει την πορεία εξόδου από την εποχή της υπερ-χαλαρής πολιτικής, με κινήσεις «χειρουργικής ακρίβειας» και όχι με σοκ. Την ίδια στιγμή, η παγκόσμια επιβράδυνση και οι ενδογενείς αβεβαιότητες της ιαπωνικής οικονομίας επιβάλλουν ισορροπία: αρκετή σύσφιγξη ώστε να μη χαθεί η αξιοπιστία του στόχου, αλλά όχι τόσο ώστε να επιστρέψει το φάντασμα του αποπληθωρισμού.

Τα στοιχεία για τον Ιανουάριο του 2026 είναι ενδεικτικά της πολυπλοκότητας. Ο δείκτης τιμών καταναλωτή χωρίς τα νωπά τρόφιμα –ο δείκτης που συχνά παρακολουθεί στενά η BoJ– επιβράδυνε στο 2,0% σε ετήσια βάση, χαμηλό διετίας και ακριβώς πάνω στον στόχο του 2%. Όμως ο πιο «καθαρός» δείκτης, που εξαιρεί και τα νωπά τρόφιμα και την ενέργεια, κινήθηκε στο 2,6%, δείχνοντας ότι η υποκείμενη δυναμική παραμένει υψηλότερη από το επίπεδο άνεσης μιας κεντρικής τράπεζας που θέλει να δηλώσει «επιστροφή στην κανονικότητα».

Γιατί ο «υποκείμενος» πληθωρισμός είναι ο πραγματικός οδηγός

Σε αντίθεση με τον γενικό πληθωρισμό, ο υποκείμενος δείκτης επιχειρεί να αποτυπώσει την τάση πίσω από τον θόρυβο των ευμετάβλητων τιμών. Στην Ιαπωνία αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή η χώρα πέρασε δεκαετίες όπου το βασικό πρόβλημα δεν ήταν οι αυξήσεις τιμών, αλλά η επίμονη αδυναμία να «ριζώσει» ο πληθωρισμός, με μισθούς και κατανάλωση να κινούνται χλιαρά.

Σήμερα, η BoJ αναζητά κάτι πολύ συγκεκριμένο: ένα μοτίβο στο οποίο η άνοδος των τιμών δεν θα οφείλεται μόνο σε εισαγόμενους παράγοντες (ενέργεια, ισοτιμία γεν, διεθνείς τιμές), αλλά θα στηρίζεται και σε εγχώριους μηχανισμούς, όπως οι μισθολογικές αυξήσεις και η ζήτηση. Γι’ αυτό και η επιμονή του δείκτη που αφαιρεί τόσο τρόφιμα όσο και ενέργεια στο 2,6% λειτουργεί ως ένδειξη ότι οι πιέσεις δεν έχουν εξαφανιστεί· απλώς «κρύβονται» πίσω από προσωρινούς αποπληθωριστικούς παράγοντες.

Οι επιδοτήσεις ρίχνουν τον επικεφαλής δείκτη, αλλά δεν λύνουν το πρόβλημα

Η κάμψη του γενικού πληθωρισμού δεν είναι απαραίτητα σημάδι ότι η οικονομία επιστρέφει σε περιβάλλον χαμηλών τιμών. Σημαντικό μέρος της επιβράδυνσης συνδέεται με πολιτικές παρεμβάσεις και τεχνικούς παράγοντες, όπως οι επιδοτήσεις στα καύσιμα, αλλαγές στη φορολογική επιβάρυνση και η «βάση σύγκρισης» από τις έντονες αυξήσεις τροφίμων του προηγούμενου έτους. Αυτό εξηγεί γιατί ο επικεφαλής δείκτης έπεσε στο 1,5%, κάτω από τον στόχο για πρώτη φορά έπειτα από σχεδόν τέσσερα χρόνια, ενώ ο πυρήνας κρατά επαφή με το 2% και ο πιο αυστηρός πυρήνας επιμένει πάνω από αυτό.

Για τη BoJ, αυτή η διάσταση είναι κρίσιμη επικοινωνιακά. Η κεντρική τράπεζα πρέπει να εξηγήσει γιατί δεν «πανικοβάλλεται» όταν ο επικεφαλής δείκτης πέφτει, αλλά ούτε και εφησυχάζει όταν ο υποκείμενος δείχνει αντοχές. Πρόκειται για λεπτή ισορροπία σε μια χώρα όπου οι πολίτες και οι επιχειρήσεις είχαν συνηθίσει επί χρόνια σε μηδενικές ή αρνητικές αποδόσεις.

Η BoJ σε τροχιά «σιωπηρής ομαλοποίησης» και οι αγορές σε επιφυλακή

Η Ιαπωνία έχει ήδη κάνει την ιστορική στροφή της. Η BoJ έχει απομακρυνθεί από την πιο ακραία φάση της πολιτικής της, που περιλάμβανε αρνητικά επιτόκια και βαριές παρεμβάσεις στις αποδόσεις ομολόγων, επιλέγοντας πλέον ένα μοντέλο σταδιακής επιστροφής σε πιο κανονικά επιτόκια.

Το 2026 βρίσκει την αγορά να μετρά κάθε ένδειξη. Σύμφωνα με διαθέσιμες ενδείξεις από την πορεία των αποφάσεων, η BoJ έχει κρατήσει το βασικό της επιτόκιο στο 0,75% στην αρχή του έτους, υιοθετώντας στάση αναμονής που επιτρέπει να αποτιμηθούν οι κίνδυνοι για ανάπτυξη και τιμές χωρίς βιαστικές κινήσεις.

Παράλληλα, η αγορά «διαβάζει» τις πιθανότητες για το επόμενο βήμα. Η επιβράδυνση του πυρήνα στο 2% δυσκολεύει τον χρονισμό μιας νέας αύξησης, όμως ο δείκτης που αφαιρεί και την ενέργεια διατηρεί το επιχείρημα ότι η υποκείμενη τάση δεν έχει τελειώσει. Γι’ αυτό και οι προσδοκίες παραμένουν ζωντανές για συνέχιση της σταδιακής σύσφιγξης μέσα στο 2026, αν τα δεδομένα δεν επιδεινωθούν.

Το δίλημμα: να μη γυρίσει ο αποπληθωρισμός, αλλά να μη «φύγει» το γεν

Η BoJ καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο κινδύνους που τραβούν προς αντίθετες κατευθύνσεις. Από τη μία πλευρά, μια υπερβολικά γρήγορη σύσφιγξη θα μπορούσε να «κόψει» την εύθραυστη δυναμική τιμών και να αναζωπυρώσει αποπληθωριστικές πιέσεις. Από την άλλη, μια παρατεταμένη χαλαρότητα μπορεί να επιβαρύνει την ισοτιμία του γεν και να τροφοδοτήσει νέα εισαγόμενη ακρίβεια, δημιουργώντας στρεβλώσεις και πολιτική πίεση.

Η ίδια η διεθνής συγκυρία κάνει το παζλ πιο δύσκολο. Αν οι μεγάλοι εμπορικοί εταίροι επιβραδύνουν, η εξωτερική ζήτηση μπορεί να υποχωρήσει, άρα η BoJ θα χρειαστεί να στηριχθεί περισσότερο σε εσωτερικούς οδηγούς πληθωρισμού. Σε αυτό το σημείο, οι αξιολογήσεις διεθνών οργανισμών δίνουν σήμα συνέχειας, με την επισήμανση ότι η απόσυρση της χαλάρωσης πρέπει να παραμείνει σταδιακή και προσαρμοσμένη στα δεδομένα.

Τι σημαίνει για την παγκόσμια οικονομία το «ιαπωνικό γύρισμα»

Η Ιαπωνία δεν είναι μια οποιαδήποτε αγορά. Επί δεκαετίες αποτέλεσε πηγή εξαιρετικά φθηνής χρηματοδότησης, με το ιαπωνικό κεφάλαιο να τροφοδοτεί διεθνείς τοποθετήσεις. Ακόμη και μικρές μεταβολές στην πολιτική της BoJ μπορούν να επηρεάσουν τις παγκόσμιες ροές, τις αποδόσεις κρατικών ομολόγων και τις στρατηγικές ρίσκου.

Γι’ αυτό και το γεγονός ότι ο υποκείμενος πληθωρισμός παραμένει ανθεκτικός έχει βαρύτητα πέρα από το Τόκιο. Στέλνει μήνυμα ότι η εποχή της «αιώνιας» ιαπωνικής χαλάρωσης δεν επιστρέφει εύκολα και ότι η ομαλοποίηση, έστω αργά, παραμένει στο τραπέζι όσο ο πυρήνας κρατά.

Πηγή: Pagenews.gr