Κατάρρευση ασφάλειας στη Συρία – Ελεύθεροι έως 20.000 τζιχαντιστές;

Μαζική αποδυνάμωση ελέγχου στο μεγαλύτερο κέντρο κράτησης οικογενειών τζιχαντιστών στη Συρία πυροδοτεί διεθνείς ανησυχίες για νέα κύματα ριζοσπαστικοποίησης, επαναδραστηριοποίηση ISIS και επαναπροσδιορισμό γεωπολιτικών ρόλων στη Μέση Ανατολή.

Η πρόσφατη διάλυση της ασφάλειας στον καταυλισμό Al‑Hol στη βορειοανατολική Συρία, όπου μέχρι πρόσφατα κρατούνταν οικογένειες και υποστηρικτές της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος (ISIS), έχει προκαλέσει σοβαρό γεωπολιτικό σοκ και αναθεώρηση στρατηγικών ασφαλείας ανάμεσα σε ΗΠΑ, περιφερειακές δυνάμεις και διεθνείς εταίρους.

Κατά αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, μετά την κατάρρευση της ασφάλειας έχουν βρεθεί «ελεύθεροι» μεταξύ 15.000 και 20.000 άνθρωποι, πολλοί από τους οποίους θεωρούνται συγγενείς ή υποστηρικτές τζιχαντιστών—εντείνοντας την ανησυχία για επαναδραστηριοποίηση εξτρεμιστικών δικτύων.

Al‑Hol, που κάποτε φιλοξενούσε πάνω από 70.000 ανθρώπους και θεωρούνταν ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σημεία μετά την ήττα του «χαλιφάτου» του ISIS, υποχώρησε σε αστάθεια έπειτα από την ανακατάληψη ελέγχου από τις δυνάμεις της Δαμασκού, όταν οι Κουρδικές δυνάμεις (SDF) —υποστηριζόμενες από ΗΠΑ— αποχώρησαν υπό την πίεση στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Η διάχυση μεγάλου αριθμού ατόμων με πιθανές ριζοσπαστικοποιημένες πεποιθήσεις έχει ήδη θέσει σε συναγερμό υπηρεσίες ασφαλείας και διπλωματικά επιτελεία στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ και την περιοχή. Αναλυτές προειδοποιούν για δυνατότητα αύξησης δραστηριότητας εξεγερμένων ομάδων, επανεμφάνισης δικτύων ISIS και μεταναστευτικών ροών σε αστάθεια.

Παράλληλα, ανθρωπιστικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι οι συνθήκες κράτησης στο Al‑Hol ήταν πρωτίστως ανθρωπιστικό πρόβλημα — όχι «φυλακή» — με υποσιτισμό, έλλειψη πρόσβασης σε ιατρικές υπηρεσίες και αναπαραγωγή ιδεολογιών μέσα στον καταυλισμό. Αυτή η ανθρωπιστική διάσταση έχει συχνά συγκρουστεί με την προσέγγιση ασφάλειας, δημιουργώντας ένα διπλό αίτημα για δικαιοσύνη και αποτροπή βίας.

Στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης βρίσκονται τώρα:

• Η διαχείριση των διαφυγόντων: Πώς θα εντοπιστούν, ελεγχθούν και, όπου χρειάζεται, ανασυλληφθούν άτομα με συνδέσεις με τζιχαντισμό;
• Ο ρόλος του Συριακού κράτους: Η κυβέρνηση της Δαμασκού υπό τον Πρόεδρο Αχμέντ αλ‑Σαράα ισχυρίζεται ότι θα «παρακολουθήσει και επανεντάξει» τους αποχωρήσαντες, αλλά η έλλειψη εμπειρίας και δυσπιστία από ξένους εταίρους εντείνει αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα.
• Ευρωπαϊκά και διεθνή μέτρα επανένταξης: Πολιτικές επαναπατρισμού και προγράμματα απεξάρτησης από εξτρεμιστικές ιδεολογίες καθίστανται πλέον πιο επιτακτικά παρά ποτέ, καθώς πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους έχουν υπηκοότητες στη Δύση και αλλού.

Η κρίση γύρω από τον Al‑Hol καταδεικνύει με οδυνηρή σαφήνεια ότι το τέλος του εδάφους του ISIS δεν σημαίνει αυτόματα και ολική πολιτική ή ιδεολογική ήττα. Αντίθετα, ο κόσμος αντιμετωπίζει τώρα την αντίστροφη μέτρηση των ανοιχτών λογαριασμών, όπου οι διαφυγόντες από τον καταυλισμό μπορούν να γίνουν ταυτόχρονα ανθρωπιστική πρόκληση και απειλή ασφαλείας.

Πηγές εμπλουτισμού: – Wall Street Journal (WSJ)