Η “πίτα των 25 δισ.” στα εξοπλιστικά – Τι σημαίνει για την Ελλάδα και την άμυνα της Ευρώπης

Η Ελλάδα εισέρχεται σε μια πολιτικά και οικονομικά κρίσιμη φάση ενίσχυσης των Ενόπλων της Δυνάμεων, με την κυβέρνηση να ενεργοποιεί ένα από τα μεγαλύτερα εξοπλιστικά προγράμματα στην πρόσφατη ιστορία της — ύψους άνω των 25 δισεκατομμυρίων ευρώ που θα διαρκέσει περίπου 12 χρόνια και θα καλύψει σύγχρονα οπλικά συστήματα, τεχνολογίες αιχμής και εξελιγμένα μέσα άμυνας.

Στόχος της στρατηγικής αυτής είναι να διαμορφώσει μια πιο σύγχρονη και αποτρεπτική ελληνική άμυνα απέναντι στις αυξημένες περιφερειακές προκλήσεις, αλλά και μιας ευρύτερης στρατιωτικής αυτονομίας εντός της Ευρώπης. Το σχέδιο είναι ενταγμένο σε ένα ευρωπαϊκό ευρύτερο πλαίσιο όπου οι χώρες της Ε.Ε. καλούνται να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες και να προωθήσουν κοινές προμήθειες, αν και η αυτονομία από αμερικανικά όπλα παραμένει ακόμη σε εκκρεμότητα.

Οι «μνηστήρες» της πίτας των 25 δισ.

Το νέο εξοπλιστικό πρόγραμμα είναι μια τεράστιας κλίμακας επένδυση που δεν περιορίζεται στο απλό «αγοράζω όπλα». Περιλαμβάνει:

• Αντιαεροπορική άμυνα και αντι‑drone συστήματα με στόχο την υπεράσπιση κρίσιμων εδαφών,
• Μη επανδρωμένα συστήματα και εξελιγμένα UAVs,
• Δορυφορικά και επικοινωνιακά συστήματα,
• Πυραυλικά συστήματα και σύγχρονη τεχνολογία μάχης.

Σε αυτό το μεγάλο «κομμάτι της πίτας» διεκδικούν θέσεις διεθνείς αμυντικές δυνάμεις αλλά και η εγχώρια αμυντική βιομηχανία, που ζητά να λάβει ουσιαστικό ρόλο στον νέο κύκλο επενδύσεων.

Εγχώρια βιομηχανία: ανάπτυξη ή απλώς συμμετοχή;

Η ελληνική αμυντική βιομηχανία, με περίπου 300 εταιρείες και περισσότερους από 17.000 εργαζομένους, έχει σημαντική δυναμική αλλά μέχρι σήμερα η συμμετοχή της στα εξοπλιστικά προγράμματα είναι μικρή — μόλις 2%–3% της αξίας των συμβάσεων.

Η κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο η εγχώρια συμμετοχή να φτάσει στο 25% του προγράμματος, με δυνατότητα ακόμα μεγαλύτερων μεριδίων σε επιλεγμένους τομείς. Ωστόσο, αυτή η υπόσχεση δεν έχει ακόμη θεσμικά κατοχυρωθεί, με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος το σχέδιο να παραμείνει μόνο σε επίπεδο δεσμεύσεων και όχι σε ξεκάθαρη στρατηγική εφαρμογής.

Για να αντιμετωπιστεί αυτό το κενό, οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας ζητούν τη δημιουργία διακριτής κυβερνητικής δομής (π.χ. Υφυπουργείο ή Γενική Γραμματεία Αμυντικής Βιομηχανίας) για την υποστήριξη των ελληνικών εταιρειών, με στόχο τη μακροπρόθεσμη στρατηγική και σταθερή ένταξη στις μεγάλες αμυντικές προμήθειες — κάτι που άλλες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, Γαλλία, Ιταλία, Τουρκία και Ισραήλ, έχουν ήδη θεσμοθετήσει με επιτυχία.

Γεωπολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις

Το νέο πρόγραμμα δεν είναι αποκλειστικά εθνική υπόθεση. Εντάσσεται σε μεγαλύτερα ευρωπαϊκά και διεθνή ρεύματα:

• Η Ε.Ε. δουλεύει για να ενισχύσει τον κοινό αμυντικό προϋπολογισμό και να αυξήσει το ποσοστό κοινών προμηθειών έως και 40% μέχρι το 2027 — μια προσπάθεια που όμως παραμένει υπό εξέλιξη.
• Παράλληλα, η διεθνής σκηνή καταδεικνύει εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης γύρω από την αμυντική βιομηχανία: πρόσφατα έχουν αναφερθεί ακόμη και απειλές για αντίποινα από τις ΗΠΑ σε περίπτωση προστατευτισμού των ευρωπαϊκών αμυντικών προγραμμάτων.

Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι το μεγάλο εξοπλιστικό πρόγραμμα μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης, όχι μόνο στην άμυνα αλλά και στην τεχνολογική και βιομηχανική βάση της χώρας, με ενδεχόμενο όφελος πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ σε επιστροφές αν συμμετοχή της εγχώριας παραγωγής ενταθεί.

Το εξοπλιστικό πρόγραμμα των 25 δισ. ευρώ είναι περισσότερο από μια στρατιωτική επένδυση: αποτελεί μια πολιτικο‑οικονομική στρατηγική που μπορεί να ενισχύσει την εθνική αποτροπή, να ενεργοποιήσει καινοτόμες τεχνολογίες και να προσδώσει δυναμισμό στην ελληνική βιομηχανία. Ωστόσο, η υλοποίησή του θα κριθεί από τη θέληση για θεσμική στήριξη, πολιτική συνέχεια και διεθνή συνεργασίες, ώστε η «πίτα» να προσφέρει πραγματικό όφελος στην ελληνική κοινωνία και την οικονομία.