Πεκίνο: Διακριτική αναδίπλωση στους στόχους απανθρακοποίησης έως το 2030

Η Κίνα εμφανίζεται να επαναπροσδιορίζει με προσεκτικό αλλά σαφή τρόπο την πορεία της προς την απανθρακοποίηση, καθώς το νέο 15ο πενταετές σχέδιο για την περίοδο 2026-2030 συνδυάζει τη συνέχιση των επενδύσεων στις καθαρές μορφές ενέργειας με πιο ήπιους και λιγότερο δεσμευτικούς κλιματικούς στόχους. Παρότι το Πεκίνο δηλώνει ότι θέλει να «συμμετέχει ενεργά και να ηγείται της παγκόσμιας κλιματικής διακυβέρνησης», το ίδιο το σχέδιο αποτυπώνει μια πιο επιφυλακτική στάση, με έμφαση στην ενεργειακή ασφάλεια, στην οικονομική ανάπτυξη και στη διατήρηση του ρόλου του άνθρακα στο ενεργειακό μείγμα.

Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο αυτής της μετατόπισης είναι ότι το νέο σχέδιο θέτει στόχο μείωσης της έντασης άνθρακα κατά 17% έως το 2030 σε σχέση με το 2025, δηλαδή των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα ανά μονάδα ΑΕΠ. Ο στόχος αυτός είναι χαμηλότερος από τον στόχο του προηγούμενου πενταετούς σχεδίου, που προέβλεπε μείωση 18% έως το 2025 και τελικά δεν επιτεύχθηκε. Παράλληλα, το νέο σχέδιο εγκαταλείπει τον παραδοσιακό στόχο για την ενεργειακή ένταση και δίνει προτεραιότητα στην άμεση μέτρηση των εκπομπών, μια αλλαγή που σύμφωνα με αναλυτές αφήνει περισσότερο χώρο για άνοδο των συνολικών εκπομπών εφόσον η οικονομία συνεχίσει να αναπτύσσεται γρήγορα.

Η ουσία είναι ότι, παρά τη στροφή στη μέτρηση της έντασης άνθρακα, η Κίνα δεν θέτει απόλυτο όριο στις συνολικές εκπομπές της στο νέο πενταετές σχέδιο. Αυτό σημαίνει πως, ακόμη και αν η χώρα πετύχει τον στόχο του 17%, οι απόλυτες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα μπορούν να συνεχίσουν να αυξάνονται, εφόσον η ανάπτυξη του ΑΕΠ τρέξει πιο γρήγορα από τη βελτίωση της αποδοτικότητας. Αναλύσεις εκτιμούν ότι με βάση τους σημερινούς ρυθμούς ανάπτυξης, το νέο πλαίσιο θα μπορούσε να επιτρέψει αύξηση των συνολικών εκπομπών κατά περίπου 3% έως 6% μέσα στην επόμενη πενταετία.

Αυτό ακριβώς είναι που προκαλεί τις μεγαλύτερες επιφυλάξεις. Η Κίνα έχει ήδη δεσμευτεί διεθνώς, στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού και της εθνικά καθορισμένης συνεισφοράς της, να μειώσει την ένταση άνθρακα πάνω από 65% έως το 2030 σε σχέση με τα επίπεδα του 2005. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που δημοσιεύθηκαν μετά την παρουσίαση του σχεδίου, η νέα πενταετής στόχευση δεν επαρκεί για να καλύψει τη διαφορά που έχει δημιουργηθεί, καθώς θα απαιτούνταν μείωση περίπου 23% στην επόμενη πενταετία για να παραμείνει το Πεκίνο εντός τροχιάς προς τον στόχο του 2030. Με άλλα λόγια, ο νέος σχεδιασμός μοιάζει να αποδέχεται σιωπηρά ότι ο τελικός στόχος έχει γίνει πολύ δυσκολότερος.

Την ίδια στιγμή, το νέο σχέδιο δεν εγκαταλείπει τη μεγάλη ώθηση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Προβλέπει ότι η Κίνα θα συνεχίσει να αναπτύσσει με πολύ υψηλούς ρυθμούς καθαρές τεχνολογίες και στοχεύει να αντικαθιστά 30 εκατομμύρια μετρικούς τόνους άνθρακα ετησίως με ισοδύναμη δυναμικότητα από ανανεώσιμες πηγές. Επίσης, θέτει ως στόχο τα μη ορυκτά καύσιμα να φτάσουν περίπου το 25% της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης έως το τέλος της δεκαετίας, από περίπου 21% που ήταν πέρυσι. Αυτό δείχνει ότι το Πεκίνο δεν αποσύρεται από την πράσινη μετάβαση, αλλά επιλέγει να τη συνδέσει πιο στενά με τα όρια που θέτουν η βιομηχανική πολιτική, η ασφάλεια εφοδιασμού και η οικονομική ανθεκτικότητα.

Η μεγάλη αντίφαση, ωστόσο, παραμένει ο άνθρακας. Ενώ η Κίνα δηλώνει ότι η κατανάλωση άνθρακα θα κορυφωθεί έως το 2030, συνεχίζει να εγκρίνει νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα με τον ταχύτερο ρυθμό της τελευταίας δεκαετίας, ενώ το νέο σχέδιο δεν περιλαμβάνει σαφή υποχρέωση για μείωση της χρήσης του μετά την κορύφωση. Αντί για σταδιακή απόσυρση, το έγγραφο αφήνει να διαφανεί μια πολιτική πλατό, όπου ο άνθρακας παραμένει βασικός πυλώνας της ενεργειακής ασφάλειας, ακόμα και αν ταυτόχρονα επεκτείνονται οι ανανεώσιμες πηγές, η πυρηνική ενέργεια, το υπεράκτιο αιολικό και το πράσινο υδρογόνο.

Αναλυτές συνδέουν αυτή τη διακριτική αναδίπλωση όχι μόνο με τις εσωτερικές δυσκολίες της κινεζικής οικονομίας, αλλά και με τη διεθνή συγκυρία. Το τελευταίο κομμάτι της διαδρομής έως το 2030 θεωρείται το δυσκολότερο, επειδή πλέον η απανθρακοποίηση μετακινείται από τα πιο εύκολα βήματα προς πολύ πιο σύνθετους τομείς, όπως η βαριά βιομηχανία, η ευελιξία των ηλεκτρικών δικτύων και η ενσωμάτωση τεράστιων ποσοτήτων μεταβλητής ανανεώσιμης παραγωγής. Ο Li Shuo του Asia Society Policy Institute χαρακτήρισε τον νέο, ηπιότερο τόνο του σχεδίου ως μια «ήσυχη επαναπροσαρμογή», που ουσιαστικά αναγνωρίζει πόσο δύσκολη έχει γίνει η επίτευξη του στόχου.

Το διεθνές περιβάλλον ενισχύει ακόμη περισσότερο αυτή την επιλογή. Η αποδυνάμωση της αμερικανικής κλιματικής πολιτικής, η μεγαλύτερη έμφαση στην ενεργειακή ασφάλεια και η νέα νευρικότητα στις αγορές ενέργειας έχουν περιορίσει την εξωτερική πίεση προς το Πεκίνο για πιο επιθετικές μειώσεις εκπομπών. Μέσα σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αστάθειας και αυξημένης αβεβαιότητας, η Κίνα φαίνεται να δίνει προτεραιότητα σε μια μετάβαση που θεωρεί ελεγχόμενη και βιομηχανικά ασφαλή, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει χαμηλότερη κλιματική φιλοδοξία από εκείνη που πολλοί ανέμεναν.

Το τελικό συμπέρασμα είναι πως το Πεκίνο δεν εγκαταλείπει την πράσινη μετάβαση, αλλά την επανατοποθετεί σε πιο ρεαλιστική, πιο αργή και πιο αμυντική βάση. Η Κίνα συνεχίζει να κατασκευάζει γρηγορότερα από οποιονδήποτε άλλον ανανεώσιμες υποδομές, όμως ταυτόχρονα χαμηλώνει την πίεση για γρήγορη πτώση των εκπομπών. Αυτό την κρατά στο κέντρο της παγκόσμιας ενεργειακής μετάβασης, αλλά όχι απαραίτητα στην πρωτοπορία της κλιματικής φιλοδοξίας.

Πηγή: Pagenews.gr