Κίνα: Το «κρυφό» άλμα στο πυρηνικό οπλοστάσιο και το αμερικανικό σήμα συναγερμού

Η συζήτηση για τα πυρηνικά επέστρεψε στο κέντρο της παγκόσμιας ασφάλειας όχι με μια θεαματική δοκιμή ή με μια δημόσια επίδειξη ισχύος, αλλά με κάτι πιο ψυχρό και πιο αμείλικτο: δορυφορικές εικόνες που καταγράφουν αλλαγές στο έδαφος, νέες κατασκευές, νέες υποδομές και μια βιομηχανική δραστηριότητα που δεν ταιριάζει σε «στασιμότητα». Στην Ιταλία, ο αναλυτής θεμάτων άμυνας Τζανλούκα Ντι Φέο έγραψε στη Repubblica ότι η Κίνα επιταχύνει το πρόγραμμά της, επικαλούμενος ρεπορτάζ των New York Times και περιγράφοντας εγκαταστάσεις «κρυμμένες στα βουνά του Σετσουάν».

Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, οι εικόνες υποδεικνύουν κολοσσιαία κτίρια μέσα σε οχυρωμένες περιμέτρους, νέες βιομηχανικές επεκτάσεις και υποδομές που παραπέμπουν σε κρίσιμους κρίκους της αλυσίδας παραγωγής ενός σύγχρονου πυρηνικού οπλοστασίου. Η αναφορά σε πύργο ψύξης περίπου 115 μέτρων στη βάση Pitong και σε διπλασιασμό εγκαταστάσεων στο Zitong, μαζί με εργαστήρια «σε σπηλιές σκαμμένες στον βράχο», ενισχύει την εικόνα μιας προσπάθειας που δεν περιορίζεται σε θεωρητικό σχεδιασμό, αλλά μεταφράζεται σε φυσικό, μετρήσιμο έργο.

Το «αόρατο» σημάδι που οι ΗΠΑ διαβάζουν ως στρατηγική πρόθεση

Η ουσία της ανησυχίας στην Ουάσιγκτον δεν είναι μόνο ο αριθμός των κινεζικών κεφαλών σήμερα, αλλά η κατεύθυνση και ο ρυθμός. Τα τελευταία χρόνια, αμερικανικές εκτιμήσεις έχουν μεταφέρει το μήνυμα ότι η Κίνα αυξάνει το οπλοστάσιό της με ταχύτητα που αλλάζει την αρχιτεκτονική της αποτροπής. Στο δημόσιο πεδίο, το σημείο αναφοράς επανέρχεται διαρκώς: η Κίνα βρίσκεται σε τροχιά να ξεπεράσει τις 1.000 πυρηνικές κεφαλές έως το 2030, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Πενταγώνου, με το σημερινό επίπεδο να τοποθετείται «στις χαμηλές εκατοντάδες των 600».

Εδώ μπαίνει μια κρίσιμη διευκρίνιση που συχνά χάνεται μέσα στο θόρυβο: ακόμη κι αν η Κίνα φτάσει τις 1.000 κεφαλές, θα απέχει αριθμητικά από τις ΗΠΑ και τη Ρωσία που διαθέτουν πολύ μεγαλύτερα συνολικά αποθέματα. Όμως η στρατηγική σημασία δεν εξαντλείται στην ποσότητα. Αυτό που «μετρά» για τις ΗΠΑ είναι ότι ένα αυξανόμενο και πιο διαφοροποιημένο κινεζικό οπλοστάσιο, συνδυασμένο με νέους φορείς και νέα δόγματα ετοιμότητας, μπορεί να αυξήσει την αβεβαιότητα σε ένα ενδεχόμενο κρίσης και να δημιουργήσει συνθήκες τριπλής αποτροπής, με τρεις μεγάλες πυρηνικές δυνάμεις να αλληλεπιδρούν ταυτόχρονα.

Γιατί τα «βουνά του Σετσουάν» έχουν βαρύτητα

Οι εγκαταστάσεις που περιγράφονται στο ιταλικό ρεπορτάζ δεν παρουσιάζονται ως «μία ακόμη βάση». Παρουσιάζονται ως κομμάτι ενός μεγαλύτερου παζλ: της ικανότητας να συντηρείς, να ανανεώνεις και να επεκτείνεις μια πυρηνική δύναμη με πιο σύγχρονα χαρακτηριστικά. Η κατασκευή μεγάλων βιομηχανικών κτιρίων και η υποδομή ψύξης παραπέμπουν σε ενεργοβόρες και τεχνικά απαιτητικές διαδικασίες, ενώ τα εργαστήρια εντός βράχου δείχνουν προτεραιότητα στην προστασία και στη δυσκολία παρακολούθησης.

Αυτή η εικόνα «κρυμμένης κλίμακας» λειτουργεί ως πολιτικό μήνυμα χωρίς να ειπωθεί λέξη. Γιατί σε έναν κόσμο όπου οι μεγάλες δυνάμεις διαβάζουν τις προθέσεις μέσα από τις υποδομές, το να επενδύεις σε τέτοιες εγκαταστάσεις ισοδυναμεί με δήλωση: δεν ετοιμάζομαι απλώς για σήμερα, ετοιμάζομαι για την επόμενη δεκαετία ανταγωνισμού.

Το πρόβλημα των συνθηκών: όταν λήγει το πλαίσιο και μένει η καχυποψία

Το κλίμα γίνεται ακόμη πιο εύφλεκτο λόγω του πλαισίου ελέγχου εξοπλισμών. Σύμφωνα με πρόσφατες αναφορές, η Ουάσιγκτον πιέζει για μια νέα αρχιτεκτονική συνομιλιών που να περιλαμβάνει και την Κίνα, ενώ η συζήτηση φουντώνει μετά τη λήξη της τελευταίας μεγάλης αμερικανορωσικής συμφωνίας περιορισμού στρατηγικών όπλων. Σε αυτό το περιβάλλον, κάθε ένδειξη κινεζικής επιτάχυνσης ερμηνεύεται ως «κλείσιμο παραθύρου» για διαπραγματεύσεις.

Το αποτέλεσμα είναι μια επιστροφή της λογικής του Ψυχρού Πολέμου, αλλά χωρίς τις δικλείδες ασφαλείας του Ψυχρού Πολέμου. Τότε, οι δύο αντίπαλοι είχαν τουλάχιστον μια κοινή συνείδηση του κινδύνου και μια σειρά από κανάλια διαχείρισης κρίσεων. Σήμερα, το πεδίο είναι πολυπολικό, οι τεχνολογίες είναι ταχύτερες και η δυσπιστία μεγαλύτερη.

Οι αιχμές για «μυστικές πυρηνικές δοκιμές» και η απάντηση των άλλων

Σε αυτό το ήδη φορτισμένο σκηνικό, οι ΗΠΑ επανέφεραν τον ισχυρισμό ότι η Κίνα πραγματοποίησε μυστική υπόγεια πυρηνική δοκιμή στο Λοπ Νορ στις 22 Ιουνίου 2020, παρουσιάζοντας στοιχεία και αφήγημα που συνδέονται με την ανάγκη «ισότιμης βάσης» έναντι Ρωσίας και Κίνας.

Όμως εδώ η εικόνα δεν είναι μονοσήμαντη. Ο οργανισμός που επιβλέπει το διεθνές σύστημα παρακολούθησης δοκιμών, η CTBTO, έχει αναφερθεί σε ασθενή σεισμικά σήματα εκείνης της ημέρας, σημειώνοντας ότι τα δεδομένα είναι ανεπαρκή για ασφαλές συμπέρασμα. Επιπλέον, η Μόσχα μέσω του Κρεμλίνου έχει διαψεύσει ότι η Ρωσία ή η Κίνα πραγματοποιούν μυστικές δοκιμές, σημειώνοντας ότι και το Πεκίνο έχει αρνηθεί κατηγορηματικά τις αμερικανικές αιτιάσεις.

Αυτό είναι κομβικό, γιατί δείχνει πώς λειτουργεί πλέον η πυρηνική πολιτική: ακόμη και όταν δεν υπάρχει καθαρή, κοινά αποδεκτή απόδειξη, η υποψία αρκεί για να διαμορφώσει πολιτικές αποφάσεις. Και στο θέμα των πυρηνικών, η πολιτική απόφαση μπορεί να γίνει αυτοεκπληρούμενη προφητεία.

Η αμερικανική «αντίδραση»: από τη συζήτηση για δοκιμές έως τα νέα υπερηχητικά

Σύμφωνα με αναλύσεις στον χώρο του ελέγχου εξοπλισμών, οι δηλώσεις από την αμερικανική πλευρά τροφοδοτούν ένα σενάριο επιστροφής σε μια πιο «σκληρή» στάση: διεύρυνση εκσυγχρονισμού, προώθηση νέων συστημάτων και επαναφορά της συζήτησης περί πυρηνικών δοκιμών ως μοχλού πίεσης. Οργανισμοί όπως η Arms Control Association καταγράφουν ότι η απειλή επανέναρξης δοκιμών «σε ισότιμη βάση» επανέρχεται στο αμερικανικό πολιτικό λεξιλόγιο.

Στο γεωπολιτικό επίπεδο, αυτό λειτουργεί σαν σήμα προς όλους: η Ουάσιγκτον δεν θέλει να αντιμετωπίζει την Κίνα ως «δευτερεύουσα» πυρηνική δύναμη, αλλά ως κεντρικό συντελεστή του νέου ισοζυγίου. Κι αυτό έχει συνέπειες, γιατί μεταφέρει το ζήτημα από τη σφαίρα των αριθμών στη σφαίρα της στρατηγικής προτεραιότητας.

Η ισορροπία του τρόμου σε μια νέα εποχή τεχνολογίας

Η «ισορροπία του τρόμου» του Ψυχρού Πολέμου βασίστηκε σε ένα αξίωμα: κανείς δεν θα χτυπήσει πρώτος αν ξέρει ότι θα καταστραφεί στη συνέχεια. Όμως η τεχνολογία αλλάζει τις παραμέτρους. Η ανάπτυξη νέων φορέων, η καλύτερη επιτήρηση, η πιθανή αύξηση ετοιμότητας και η εμφάνιση υπερηχητικών οπλικών συστημάτων δημιουργούν ερωτήματα για το πόσο «σταθερή» παραμένει η αποτροπή όταν μειώνεται ο χρόνος απόφασης.

Το κρίσιμο σημείο δεν είναι ότι «έρχεται αναπόφευκτα» η σύγκρουση. Είναι ότι αυξάνονται οι πιθανότητες λάθους, κακής εκτίμησης ή ακούσιας κλιμάκωσης. Κι αυτός είναι ο μεγαλύτερος φόβος σε κάθε νέα κούρσα εξοπλισμών: όχι ο σχεδιασμένος πόλεμος, αλλά το ατύχημα.

Τι μένει πίσω από τις δορυφορικές εικόνες

Οι εικόνες από το Σετσουάν, οι προβλέψεις για τις κινεζικές κεφαλές, η συζήτηση για νέες συμφωνίες που θα περιλαμβάνουν και την Κίνα, οι αιχμές περί δοκιμών και οι διαψεύσεις, συνθέτουν ένα ενιαίο συμπέρασμα: η πυρηνική εποχή δεν έφυγε ποτέ πραγματικά, απλώς άλλαξε μορφή.

Και η μορφή αυτή σήμερα είναι πιο σύνθετη. Δεν είναι διπολική. Είναι τριγωνική. Δεν είναι μόνο αριθμητική. Είναι τεχνολογική. Και δεν εξελίσσεται μόνο με δηλώσεις. Εξελίσσεται με κτίρια που «φυτρώνουν» στα βουνά, με γραμμές παραγωγής, με νέα δόγματα και με μια αργή αλλά σταθερή διάβρωση της αυτοσυγκράτησης που χαρακτήρισε τις τελευταίες δεκαετίες.

Το ερώτημα που κρέμεται τώρα πάνω από την παγκόσμια ασφάλεια δεν είναι αν η Κίνα μεγαλώνει το οπλοστάσιό της. Είναι αν οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα μπορούν να ξαναβρούν ένα πλαίσιο κανόνων πριν η κούρσα γίνει τόσο γρήγορη, που να μην μπορεί να την προλάβει ούτε η διπλωματία ούτε η λογική.

Πηγή: Pagenews.gr