Ιράν – ΗΠΑ στο στόχαστρο: Καταρρέει η διπλωματία ή γεωπολιτική κατάλυση;

Σε μια κρίσιμη καμπή για τη διεθνή ασφάλεια και την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα μπαίνουν σε νέα φάση, με το ενδεχόμενο να κριθούν την προσεχή Παρασκευή εάν η Τεχεράνη προσκομίσει λεπτομερή πρόταση συμφωνίας τις επόμενες 48 ώρες, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Axios.

Στη Γενεύη αναμένονται νέες συνομιλίες, που μπορεί να αποτελέσουν την τελευταία διπλωματική ευκαιρία πριν ενισχυθεί το στρατιωτικό σενάριο μεταξύ των δύο πλευρών.

Το γεωπολιτικό πλέγμα πίσω από τις συνομιλίες

Οι ΗΠΑ έχουν ξεκαθαρίσει ότι θα κάνουν ανοικτό τραπέζι μόνο εάν το Ιράν υποβάλει λεπτομερή γραπτή πρόταση για συμφωνία, ένα κείμενο που μπορεί να αποτελέσει τη βάση για τις τελικές διαπραγματεύσεις.

Από ιρανικής πλευράς, ο Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δηλώνει ότι η Τεχεράνη ετοιμάζει μια πρόταση που θα μπορούσε να αντιπροσωπεύσει μια «ρεαλιστική βάση» για συμφωνία, αλλά και ότι η χώρα δεν πρόκειται να υποχωρήσει πέρα από τα εθνικά της συμφέροντα για το πυρηνικό πρόγραμμα.

Παράλληλα, η Ουράσιμη Μέση Ανατολή παραμένει πολύ ευαίσθητη γεωπολιτικά, με την Ουάσινγκτον να έχει αυξήσει σημαντικά τη στρατιωτική της παρουσία στην περιοχή, στέλνοντας μηνύματα πίεσης προς την Τεχεράνη εν όψει των συνομιλιών, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές.

Διπλωματία ή στρατιωτική ένταση;

Οι επικριτές της τρέχουσας στρατηγικής στην Ουάσινγκτον υποστηρίζουν ότι οι τελευταίες συνομιλίες μπορεί να είναι η τελευταία διπλωματική ευκαιρία, διαφορετικά οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα μπορούσαν να εξετάσουν στρατιωτική επιλογή, όπως έδειξαν δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων στους δημοσιογράφους.

Ακόμη και μέσα στο ίδιο το Ιράν, η τρέχουσα κατάσταση πυροδοτεί πολιτική πίεση, αφού παρά τις προσπάθειες να διεξαχθεί διάλογος, η Τεχεράνη εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει αναπτυγμένο πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου υπό τον διεθνή έλεγχο, αλλά χωρίς να εγκαταλείψει πλήρως τα στρατηγικά της δικαιώματα.

Αυτό το έλλειμμα εμπιστοσύνης και η βαθιά διμερής δυσπιστία έχουν καταστήσει τις συνομιλίες ιδιαίτερα λεπτές, με την παγκόσμια κοινότητα να παρακολουθεί στενά κάθε βήμα.

Οι ευρύτερες συνέπειες

• Ενεργειακή αγορά: Οι προσδοκίες για συμφωνία ή σύγκρουση επηρεάζουν τις τιμές πετρελαίου και γεωπολιτικό ρίσκο στις αγορές.
• Περιοχή Μέσης Ανατολής: Μια κατάρρευση των συνομιλιών може να οδηγήσει σε περιφερειακή ανάφλεξη ή να αναζωπυρώσει εντάσεις με ομάδες συμμάχων και αντιπάλων.
• Διεθνής σταθερότητα: Εάν η διπλωματία επιτύχει, θα σημάνει στιγμιαία αποκλιμάκωση, αλλιώς οι συνέπειες θα επηρεάσουν ευρύτερα γεωστρατηγικά συμφέροντα.

Βραχυπρόθεσμο στοίχημα: το εάν η Τεχεράνη θα παρουσιάσει μια πρόταση που οι ΗΠΑ θεωρούν επαρκώς «λεπτομερή και δεσμευτική» για να συνεχισθούν οι συνομιλίες αυτή την Παρασκευή στη Γενεύη.

Είναι —με άλλα λόγια— μια διαπραγματευτική μάχη που μπορεί να καθορίσει το μέλλον της περιοχής και να αποτρέψει ένα ευρύτερο στρατιωτικό σκηνικό, ή να το πυροδοτήσει αν αποτύχει.

Πηγές εμπλουτισμού: Axios, Reuters, Al Jazeera,