Σε μία από τις πιο πολυσυζητημένες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η Τουρκία δεν θα συμμετάσχει στην διεθνή δύναμη σταθεροποίησης της Gaza Strip – μια κίνηση που, σύμφωνα με γεωστρατηγικούς αναλυτές, ίσως να αποτελεί «στρατηγική ευλογία» παρά απλή περιθωριοποίηση. Το εν λόγω σχήμα στρατιωτικής παρουσίας είχε προταθεί στο πλαίσιο του σχεδίου αποκατάστασης της τάξης μετά τον πόλεμο και την εκεχειρία στη Λωρίδα της Γάζας, αλλά η Άγκυρα έχει μείνει εκτός από τη λίστα των δυνάμεων που θα συνθέσουν την αποστολή.
Η απόφαση αυτή έρχεται σε μια εύθραυστη συγκυρία: η διεθνής προσπάθεια για μια σταθερή –και ει δυνατόν ειρηνική– μετάβαση στη Γάζα αντιμετωπίζει προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένων των αντιρρήσεων του Benjamin Netanyahu που έχει επανειλημμένα εκφράσει την αντίθεσή του στη συμμετοχή Τούρκων ή Καταριανών στρατιωτών στην περιοχή.
Γιατί ο αποκλεισμός της Τουρκίας μπορεί να είναι «ευλογία»;
Αποφυγή εντάσεων με το Ισραήλ: Η συμμετοχή τουρκικών δυνάμεων θα είχε προκαλέσει ισχυρές αντιδράσεις από το Τελ Αβίβ, το οποίο θεωρεί την Άγκυρα πιο κοντά σε πολιτικές που αμφισβητούν την ισραηλινή ασφάλεια. Η αποφυγή της Τουρκίας στην αποστολή βοηθά να λειτουργήσει η διεθνής δύναμη χωρίς άμεσο διμερές ρήγμα με το Ισραήλ.
Μείωση κινδύνων περιφερειακής αντιπαλότητας: Η Τουρκία έχει –ιδιαίτερα από το 2023 και μετά– επιδιώξει να αναβαθμίσει τον ρόλο της στο Παλαιστινιακό και σε ευρύτερα θέματα ασφάλειας στη Μέση Ανατολή. Η στρατιωτική της παρουσία στη Γάζα θα μπορούσε να αναζωπυρώσει γεωπολιτικές εντάσεις, ειδικά σε σχέση με άλλες δυνάμεις της περιοχής και με την ίδια την Ουάσινγκτον.
Διατήρηση ισορροπιών στο ευρύτερο πλαίσιο ασφάλειας: Μια δύναμη σταθεροποίησης με χώρες που θεωρούνται πιο «ουδέτερες» ή αποδεκτές από πολλούς πόλους εξουσίας στη Μέση Ανατολή μπορεί να διευκολύνει τον διάλογο και να αποτρέψει περαιτέρω στρατιωτικές συγκρούσεις, σε μια περίοδο που ακόμα και η ειρηνευτική διαδικασία είναι εύθραυστη.
Η θέση της Τουρκίας και οι περιορισμοί της
Η Άγκυρα είχε προωθήσει κατά το παρελθόν την ιδέα μιας ισχυρότερης διπλωματικής και στρατιωτικής συμμετοχής στις λύσεις της ειρήνης στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων προτάσεων για συμμετοχή σε ειρηνευτικές πρωτοβουλίες. Ωστόσο, η έντονη άρνηση ισραηλινών και δυτικών εταίρων να δουν τουρκικές δυνάμεις στη Γάζα έχει μετουσιώσει αυτή την προσπάθεια σε πολιτικό και διπλωματικό πλήγμα για την Άγκυρα, τουλάχιστον στο συγκεκριμένο πλαίσιο.
Αυτό το γεγονός μπορεί να θεωρηθεί στρατηγικό όχι μόνο ως αποφυγή συγκρούσεων, αλλά και ως ευκαιρία για την Τουρκία να επανακαθορίσει τη θέση της σε ένα λεπτό περιφερειακό περιβάλλον, αντί να εγκλωβιστεί σε μια αποστολή με υψηλό ρίσκο αντιπαραθέσεων με άλλους δρώντες.
Γεωπολιτικό αποτύπωμα ευρύτερα
Η απόφαση να εξαιρεθεί η Τουρκία από τη δύναμη σταθεροποίησης της Γάζας λειτουργεί ως παράδειγμα των πολύπλοκων γεωπολιτικών ισορροπιών στη Μέση Ανατολή, όπου η συμμετοχή ή μη ενός δημοσίου παίκτη μπορεί να επηρεάσει πολύ περισσότερο από μια απλή στρατιωτική αποστολή.
Αν και η Τουρκία παραμένει βασικός παράγοντας στη διαμόρφωση ισορροπιών στην περιοχή, η απομάκρυνσή της από αυτή τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία δείχνει ότι σε κρίσιμες στιγμές, οι διπλωματικοί στόχοι και η μείωση περιφερειακών τριβών μπορεί να υπερισχύσουν έναντι των στρατιωτικών φιλοδοξιών.
Η αποχή της Τουρκίας από τη διεθνή δύναμη σταθεροποίησης της Γάζας —παρά την αρχική της επιθυμία για συμμετοχή— μπορεί να λειτουργήσει ως στρατηγική ευλογία σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικών τριβών, απαλύνοντας εντάσεις και δημιουργώντας ευρύτερα περιθώρια για σταθεροποίηση, αντί να πυροδοτήσει επιπλέον συγκρούσεις.
Κύριες πηγές: AL‑Monitor