El-Erian: Ο πόλεμος αλλάζει το DNA των αγορών –Το τέλος της «εύκολης ανάκαμψης»

Ο Mohamed El-Erian προειδοποιεί ότι η γεωπολιτική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή μεταβάλλει τον μηχανισμό λειτουργίας των αγορών, δημιουργώντας ένα περιβάλλον μόνιμης μεταβλητότητας, ενεργειακών σοκ και νέων πληθωριστικών πιέσεων.

Η παγκόσμια οικονομία ενδέχεται να βρίσκεται μπροστά σε μια δομική αλλαγή. Σύμφωνα με τον διεθνώς αναγνωρισμένο οικονομολόγο και πρόεδρο του Queens’ College στο University of Cambridge, Mohamed El‑Erian, η κλιμάκωση της γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι διεθνείς αγορές και μεταδίδονται οι οικονομικές κρίσεις.

Η σύγκρουση που εμπλέκει τις United States και το Israel απέναντι στο Iran έχει ήδη επεκταθεί πέρα από το στρατιωτικό πεδίο, επηρεάζοντας ενεργειακές αγορές, ναυτιλία, εμπορικές ροές και χρηματοπιστωτικά συστήματα.

«Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο το μέγεθος του σοκ, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αυτό μεταδίδεται σε ένα βαθιά διασυνδεδεμένο οικονομικό σύστημα» σημειώνει ο El-Erian σε πρόσφατη ανάλυσή του.

Ενεργειακό σοκ με χαρακτηριστικά στασιμοπληθωρισμού

Οι ενεργειακές αγορές αποτέλεσαν τον πρώτο αποδέκτη της γεωπολιτικής κρίσης.

Το Brent Crude Oil κατέγραψε μία από τις μεγαλύτερες εβδομαδιαίες ανόδους στην ιστορία του, ενώ το West Texas Intermediate σημείωσε τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία αύξηση που έχει καταγραφεί.

Η άνοδος αυτή αντανακλά τον φόβο ότι η σύγκρουση μπορεί να διαταράξει κρίσιμες ενεργειακές διαδρομές, κυρίως στα Strait of Hormuz, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.

«Τα ενεργειακά συστήματα έχουν περιορισμένη αντοχή σε αιφνίδιες διακοπές. Όταν η παραγωγή ή η μεταφορά σταματά απότομα, η επανεκκίνηση δεν είναι τεχνικά εύκολη» επισημαίνουν αναλυτές της αγοράς ενέργειας.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε όταν το Kuwait ανακοίνωσε προσωρινές περικοπές παραγωγής λόγω προβλημάτων στη ναυσιπλοΐα, ενώ αντίστοιχες ανησυχίες εκφράστηκαν από το Qatar και τα United Arab Emirates.

Η άνοδος των τιμών ενέργειας αυξάνει τον κίνδυνο ενός νέου στασιμοπληθωριστικού κύκλου, όπου ο πληθωρισμός ενισχύεται ενώ η οικονομική ανάπτυξη επιβραδύνεται.

Η μεταβλητότητα επιστρέφει στις χρηματιστηριακές αγορές

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα μεταφέρθηκε γρήγορα στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Οι βασικοί δείκτες της S&P 500, του Dow Jones Industrial Average και του Nasdaq Composite ολοκλήρωσαν την εβδομάδα με απώλειες, ενώ η μεταβλητότητα αυξήθηκε σε όλες τις κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων.

Παράλληλα, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν – μια ασυνήθιστη εξέλιξη για περιόδους κρίσης.

Η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου ανήλθε στο 4,14%, ενώ ο δείκτης του δολαρίου U.S. Dollar Index ενισχύθηκε, αντανακλώντας αυξημένη ζήτηση για δολαριακή ρευστότητα.

Η Ασία βρίσκεται στο επίκεντρο του ενεργειακού κινδύνου

Οι οικονομίες της Ασίας είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες στο ενεργειακό σοκ λόγω της εξάρτησής τους από εισαγόμενους υδρογονάνθρακες.

Η China βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη θέση. Η κυβέρνηση έχει ήδη μειώσει τον στόχο ανάπτυξης για το 2026 στο εύρος 4,5% έως 5,0%, το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών.

Η επιβράδυνση συνδέεται με:

• την κρίση στον κλάδο ακινήτων
• την ασθενή εγχώρια κατανάλωση
• τις διεθνείς εμπορικές εντάσεις

Η αύξηση του ενεργειακού κόστους ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω την κινεζική οικονομία, περιορίζοντας τα περιθώρια ανάπτυξης.

Η αγορά εργασίας των ΗΠΑ δίνει μικτά σήματα

Τα πρόσφατα στοιχεία για την οικονομία των United States παρουσιάζουν αντιφατική εικόνα.

Η οικονομία έχασε περίπου 92.000 θέσεις εργασίας τον Φεβρουάριο, με την ανεργία να αυξάνεται στο 4,4%.

Ωστόσο, οι μισθοί συνέχισαν να αυξάνονται με ετήσιο ρυθμό 3,8%, ένδειξη ότι η αγορά εργασίας παραμένει σχετικά ισχυρή.

Τα δεδομένα αυτά έρχονται λίγες ημέρες πριν από τη συνεδρίαση της Federal Reserve στις 17–18 Μαρτίου, η οποία θα εξετάσει εάν οι νέες ενεργειακές πιέσεις επηρεάζουν τη νομισματική πολιτική.

Πληθωριστικές πιέσεις στην Ευρώπη

Η κρίση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει ήδη και την European Central Bank.

Τα στοιχεία πληθωρισμού της Eurozone για τον Φεβρουάριο ξεπέρασαν τις προβλέψεις, ενισχύοντας τις ανησυχίες ότι η άνοδος των τιμών ενέργειας θα μεταφερθεί στην ευρωπαϊκή οικονομία.

Στο United Kingdom, η απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου αυξήθηκε κατά περίπου 40 μονάδες βάσης, ένδειξη ότι οι αγορές προεξοφλούν πιο αυστηρή νομισματική πολιτική.

Ρωγμές στην αγορά private credit

Η κρίση αποκάλυψε επίσης ευπάθειες στον ταχέως αναπτυσσόμενο τομέα του private credit.

Σε μια χαρακτηριστική περίπτωση, μεγάλο επενδυτικό fund αποτίμησε δάνειο στο μηδέν, ενώ λίγες εβδομάδες πριν αποτιμάτο στο 100% της αξίας του. Στη συνέχεια επιβλήθηκαν περιορισμοί στις αναλήψεις κεφαλαίων.

Το γεγονός υπογραμμίζει ένα βασικό πρόβλημα: πολλά funds επενδύουν σε μη ρευστοποιήσιμα δάνεια μακράς διάρκειας, ενώ προσφέρουν στους επενδυτές δυνατότητα γρήγορων αναλήψεων.

Σε περιόδους έντασης, η ασυμβατότητα αυτή μπορεί να προκαλέσει ξαφνικές πιέσεις ρευστότητας.

Το τέλος της εποχής των «γρήγορων ανακάμψεων»

Ο Mohamed El-Erian εκτιμά ότι οι αγορές μπαίνουν σε μια νέα φάση.

Για δεκαετίες, οι επενδυτές λειτουργούσαν με την υπόθεση ότι κάθε κρίση θα ακολουθείται από γρήγορη επιστροφή στην ισορροπία.

Σήμερα όμως, σύμφωνα με τον ίδιο, το διεθνές οικονομικό σύστημα χαρακτηρίζεται από:

• μεγαλύτερη γεωπολιτική αστάθεια
• ευάλωτες ενεργειακές αλυσίδες
• πιο περίπλοκη μετάδοση χρηματοπιστωτικών κρίσεων

«Οι αγορές δεν θα έχουν πλέον το ίδιο εύκολο comeback μετά από κάθε σοκ» προειδοποιεί ο El-Erian.

Σε ένα περιβάλλον όπου οι ενεργειακές κρίσεις, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι χρηματοπιστωτικές πιέσεις αλληλοτροφοδοτούνται, κυβερνήσεις, κεντρικές τράπεζες και επενδυτές θα χρειαστεί να προσαρμοστούν σε μια νέα εποχή υψηλότερης μεταβλητότητας και αυξημένης αβεβαιότητας.

Πηγές εμπλουτισμού:

• Financial Times,
• Bloomberg,
• Reuters