Goldman Sachs: Το Ιράν δοκιμάζει την αντοχή της Ευρώπης – Οι δίαυλοι ενός νέου ενεργειακού σοκ

Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στο Ιράν επαναφέρει το φάντασμα του ενεργειακού κινδύνου – Η αμερικανική τράπεζα ποσοτικοποιεί τις επιπτώσεις στην ανάπτυξη και τον πληθωρισμό και προειδοποιεί για δευτερογενείς πιέσεις που μπορεί να αλλάξουν τη νομισματική πολιτική

Η Goldman Sachs προειδοποιεί ότι η συνεχιζόμενη κλιμάκωση της σύγκρουσης στο Ιράν και η ευρύτερη αστάθεια στη Μέση Ανατολή αποτελούν σοβαρό δοκιμαστικό για την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών οικονομιών απέναντι σε ένα νέο ενεργειακό σοκ. Η αμερικανική επενδυτική τράπεζα, σε πρόσφατη ανάλυσή της, υπογραμμίζει ότι ο κύριος δίαυλος μετάδοσης των επιπτώσεων στην Ευρώπη παραμένει η άνοδος των τιμών ενέργειας – πετρελαίου και φυσικού αερίου – καθώς η συντριπτική πλειονότητα των χωρών της Ευρωζώνης και του Ηνωμένου Βασιλείου είναι καθαροί εισαγωγείς ορυκτών καυσίμων.

Σε αντίθεση με προηγούμενες κρίσεις, οι υπόλοιποι δίαυλοι – όπως το άμεσο εμπόριο με το Ιράν ή η τραπεζική διασύνδεση – θεωρούνται περιορισμένοι, λόγω των ασθενών οικονομικών δεσμών της Ευρώπης με την Τεχεράνη. Μια πιθανή σύσφιξη των παγκόσμιων χρηματοοικονομικών συνθηκών θα μπορούσε να επηρεάσει τις ευρωπαϊκές αγορές, ωστόσο η κύρια μακροοικονομική μεταβλητή παραμένει το ενεργειακό κόστος.

Πόσο κοστίζει μια άνοδος 10% στις τιμές ενέργειας

Η Goldman Sachs προχωρά σε ποσοτικοποίηση του σοκ, υπολογίζοντας ότι μια αύξηση 10% στον μέσο όρο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου θα οδηγούσε σε μείωση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,2% σε ορίζοντα τεσσάρων τριμήνων τόσο στην ευρωζώνη όσο και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η επίπτωση διαφοροποιείται σημαντικά ανά χώρα:

• Στη Σουηδία η μείωση περιορίζεται στο -0,1%, χάρη στην υψηλότερη συμμετοχή πυρηνικής και ανανεώσιμης ενέργειας.
• Στην Ελβετία η επίδραση είναι σχεδόν μηδενική.
• Στη Νορβηγία καταγράφεται θετική επίδραση +0,1%, καθώς η χώρα επωφελείται από τη βελτίωση των όρων εμπορίου ως εξαγωγέας πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η διαφοροποίηση αυτή δεν είναι τυχαία: χώρες με μικρότερη εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα και ισχυρότερο ενεργειακό μείγμα (πυρηνική, υδροηλεκτρική, αιολική) απορροφούν καλύτερα τις ανατιμήσεις, ενώ οι παραγωγοί ενέργειας μετατρέπουν την κρίση σε ευκαιρία.

Πληθωρισμός: Ανοδικές πιέσεις και δευτερογενείς επιδράσεις

Στο μέτωπο των τιμών, η επίδραση είναι ανοδική σε όλες τις χώρες. Μια αύξηση 10% στις τιμές ενέργειας ενισχύει τον γενικό πληθωρισμό κατά 0,15% έως 0,3% σε ορίζοντα τεσσάρων τριμήνων, ενώ ο δομικός πληθωρισμός (χωρίς ενέργεια και τρόφιμα) αυξάνεται κατά 0,03% έως 0,06%.

Ωστόσο, η Goldman Sachs προειδοποιεί ότι η μετακύλιση των αυξήσεων ενέργειας στις τελικές τιμές δεν είναι γραμμική. Κατά την πρόσφατη πληθωριστική έξαρση (2021-2023), η μετακύλιση αποδείχθηκε σχεδόν διπλάσια σε σχέση με «κανονικές» περιόδους. Όσο μεγαλύτερη η άνοδος των τιμών ενέργειας, όσο υψηλότερος ο ήδη διαμορφωμένος ρυθμός πληθωρισμού και όσο πιο σφιχτή η αγορά εργασίας, τόσο εντονότερη η δευτερογενής επίδραση. Σε ένα σενάριο επίμονης ενεργειακής ανατίμησης, ο δομικός πληθωρισμός θα μπορούσε να ενισχυθεί σημαντικά περισσότερο από τα βασικά σενάρια.

Η δύσκολη εξίσωση για τις κεντρικές τράπεζες

Η άνοδος των τιμών ενέργειας συνιστά αρνητικό σοκ προσφοράς: συμπιέζει την οικονομική δραστηριότητα και ταυτόχρονα ενισχύει τον πληθωρισμό. Σε τέτοιες συνθήκες, η νομισματική πολιτική καλείται να ισορροπήσει μεταξύ αντικρουόμενων στόχων.

Η «παραδοσιακή» προσέγγιση θα υπαγόρευε στάση αναμονής, εφόσον οι πληθωριστικές προσδοκίες παραμένουν αγκυρωμένες και το σοκ θεωρείται παροδικό. Ωστόσο, τα διδάγματα της πρόσφατης κρίσης δείχνουν ότι σε περίπτωση μεγάλων και επίμονων αυξήσεων ενέργειας, το κατώφλι αντίδρασης των κεντρικών τραπεζών μειώνεται δραστικά.

Η Goldman Sachs δεν προχωρά σε αλλαγές των βασικών της προβλέψεων για ανάπτυξη, πληθωρισμό και επιτόκια. Για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, το βασικό σενάριο παραμένει στάση αναμονής, καθώς ο πληθωρισμός κινείται κοντά στον στόχο του 2% και το βασικό επιτόκιο θεωρείται σε ουδέτερο επίπεδο. Μόνο σε περίπτωση επίμονων δευτερογενών επιδράσεων από την ενέργεια θα μπορούσε να αλλάξει η στάση αυτή.

Παρόμοια εικόνα για τη Riksbank (Σουηδία) και την Ελβετική Κεντρική Τράπεζα, με την τελευταία να εστιάζει κυρίως στις πιέσεις ανατίμησης του φράγκου. Αντίθετα, η Τράπεζα της Αγγλίας και η Norges Bank ενδέχεται να βρεθούν σε πιο σύνθετη θέση.

Η Goldman Sachs διατηρεί την πρόβλεψη για τρεις μειώσεις επιτοκίων στη Βρετανία φέτος, έως το 3%, συμπεριλαμβανομένης κίνησης στις 19 Μαρτίου, αλλά σημειώνει ότι η συνεχιζόμενη άνοδος των τιμών ενέργειας θα μπορούσε να επιβραδύνει τον ρυθμό χαλάρωσης. Για τη Νορβηγία, αναμένεται διατήρηση των επιτοκίων στις επόμενες δύο συνεδριάσεις και μείωση 25 μονάδων βάσης τον Ιούνιο, με κίνδυνο καθυστέρησης.

Συμπέρασμα: Η Ευρώπη δοκιμάζεται ξανά

Η Goldman Sachs καταλήγει ότι η Ευρώπη, παρά την πρόοδο στη διαφοροποίηση πηγών ενέργειας και την αύξηση των ανανεώσιμων, παραμένει ευάλωτη σε παρατεταμένες ενεργειακές ανατιμήσεις. Το Ιράν – και η ευρύτερη αστάθεια στη Μέση Ανατολή – λειτουργεί ως δοκιμαστικός λίθος για την ανθεκτικότητα των οικονομιών, των πληθωριστικών προσδοκιών και της νομισματικής πολιτικής. Σε ένα σενάριο επίμονου σοκ, οι κεντρικές τράπεζες μπορεί να αναγκαστούν να επιλέξουν μεταξύ ανάπτυξης και σταθερότητας τιμών – μια εξίσωση που η Ευρώπη γνωρίζει καλά από την κρίση του 2022.

Πηγή: Pagenews.gr