Fitch: Ανθεκτική η Ελλάδα, αλλά με κινδύνους από το νέο ενεργειακό σοκ

Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να εμφανίζει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, ωστόσο η εικόνα της δεν είναι χωρίς αστερίσκους. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα που προκύπτει από την τελευταία αποτίμηση της Fitch για την Ελλάδα, σε μια συγκυρία όπου η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο ενός νέου ενεργειακού σοκ με συνέπειες για τον πληθωρισμό, την ανάπτυξη και το επιχειρηματικό περιβάλλον. Σύμφωνα με όσα επισημάνθηκαν σε webinar του οίκου για την Ελλάδα, η χώρα διαθέτει σήμερα ισχυρότερες άμυνες σε σχέση με το παρελθόν, όμως παραμένει εκτεθειμένη σε εξωτερικές αναταράξεις και σε παλιές διαρθρωτικές αδυναμίες που δεν έχουν ακόμη εξαλειφθεί.

Η Fitch περιγράφει μια οικονομία με ισχυρή δημοσιονομική επίδοση, ανθεκτικό ρυθμό ανάπτυξης και σημαντική βελτίωση στην αγορά εργασίας, αλλά ταυτόχρονα τονίζει ότι η πρόοδος αυτή δεν σημαίνει πως η Ελλάδα έχει αφήσει πίσω της όλα τα βαρίδια της κρίσης χρέους. Αντίθετα, η τρέχουσα φάση χαρακτηρίζεται από μια πιο σταθερή βάση, αλλά και από νέες απειλές που μπορούν να ανατρέψουν ισορροπίες, ιδιαίτερα αν οι διεθνείς εξελίξεις παραταθούν ή ενταθούν.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και ο κίνδυνος για την ενέργεια

Ο μεγάλος εξωτερικός παράγοντας ανησυχίας που εντοπίζει ο οίκος είναι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Ο Greg Kiss, απαντώντας σε σχετική ερώτηση στο webinar, ανέφερε ότι ο πόλεμος συνιστά ένα νέο σοκ για την παγκόσμια οικονομία, κυρίως μέσω της ενέργειας, καθώς έχουν ήδη καταγραφεί ζημιές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Κόλπο. Κατά τη Fitch, η βασική απειλή δεν προκύπτει τόσο από την άμεση γεωπολιτική αβεβαιότητα όσο από το ενδεχόμενο διαταραχής στην προσφορά ενέργειας, κάτι που θα μπορούσε να ωθήσει τις τιμές υψηλότερα και να αναζωπυρώσει τις πληθωριστικές πιέσεις διεθνώς.

Η εκτίμηση του οίκου είναι ότι, εφόσον η κρίση αποδειχθεί βραχύβια, οι επιπτώσεις μπορούν να παραμείνουν διαχειρίσιμες. Η Fitch θεωρεί ως βασικό της σενάριο ότι η σύγκρουση μπορεί να διαρκέσει λιγότερο από έναν μήνα. Σε μια τέτοια περίπτωση, η ανάπτυξη της Ελλάδας θα μπορούσε να παραμείνει κοντά στο 2%, χωρίς να υποστεί σοβαρό πλήγμα από τη νέα γεωπολιτική αναταραχή. Πρόκειται για μια εκτίμηση που αποτυπώνει συγκρατημένη αισιοδοξία, αλλά ταυτόχρονα προϋποθέτει ότι δεν θα υπάρξει ευρύτερη κλιμάκωση ή μόνιμο πλήγμα στην ενεργειακή αλυσίδα.

Η «ασπίδα» της Ευρωζώνης για την ελληνική οικονομία

Ένα από τα βασικά σημεία στα οποία στάθηκε η Fitch είναι ότι η συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωζώνη λειτουργεί ως ουσιαστική ασπίδα σε περιόδους διεθνούς αβεβαιότητας. Ο Greg Kiss υπογράμμισε ότι η χώρα ωφελείται σημαντικά από το ευρωπαϊκό πλαίσιο σταθερότητας, κάτι που περιορίζει τους κινδύνους χρηματοδότησης και ενισχύει την εμπιστοσύνη απέναντι στην ελληνική οικονομία. Αυτή η παράμετρος αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου οι αγορές γίνονται πιο ευαίσθητες σε ενεργειακές, πληθωριστικές και γεωπολιτικές αναταράξεις.

Η Fitch συνδέει αυτή την «ασπίδα» και με τις ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης που εξακολουθεί να διαθέτει η Ελλάδα. Αυτό σημαίνει ότι η χώρα εμφανίζεται λιγότερο ευάλωτη στις συνέπειες μιας αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής σε σχέση με άλλες οικονομίες. Με άλλα λόγια, το κόστος δανεισμού και η συνολική πρόσβαση σε χρηματοδότηση δεν αντιμετωπίζονται σήμερα με τους όρους ευπάθειας που χαρακτήριζαν την ελληνική οικονομία την προηγούμενη δεκαετία.

Η ενεργειακή εξάρτηση παραμένει το βασικό αδύναμο σημείο

Παρά τις αντοχές αυτές, η Fitch είναι σαφής ως προς το σημείο όπου η Ελλάδα παραμένει περισσότερο εκτεθειμένη: την εξάρτησή της από εισαγωγές ενέργειας. Ο οίκος εκτιμά ότι ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να πλήξει τη χώρα κυρίως μέσω των τιμών, δηλαδή μέσα από την ενίσχυση του πληθωρισμού, τη συμπίεση του διαθέσιμου εισοδήματος και την αύξηση του λειτουργικού κόστους για τις επιχειρήσεις. Η εξάρτηση αυτή λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι, παρά τη βελτίωση των μακροοικονομικών μεγεθών, η ελληνική οικονομία παραμένει ευαίσθητη σε εξωγενείς μεταβολές που δεν μπορεί να ελέγξει.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την πραγματική οικονομία. Οι επιχειρήσεις, ειδικά όσες έχουν υψηλό ενεργειακό κόστος, μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπες με νέα πίεση στα περιθώρια κέρδους τους, ενώ τυχόν νέα άνοδος στις τιμές θα μπορούσε να επηρεάσει και την καταναλωτική συμπεριφορά. Το ζήτημα, επομένως, δεν αφορά μόνο τα δημόσια οικονομικά ή τις αγορές, αλλά και τη λειτουργία της καθημερινής οικονομικής δραστηριότητας. Η Fitch δεν μιλά για άμεση ανατροπή του θετικού σεναρίου, αλλά προειδοποιεί ότι η ανθεκτικότητα της Ελλάδας έχει όρια, αν το εξωτερικό σοκ αποδειχθεί πιο βαθύ ή πιο παρατεταμένο από ό,τι αναμένεται.

Η αγορά εργασίας δείχνει τη μεγάλη αλλαγή της τελευταίας περιόδου

Στα πιο θετικά στοιχεία που επισημαίνει η Fitch ξεχωρίζει η εικόνα της αγοράς εργασίας. Όπως τονίστηκε στο webinar, η απασχόληση στην Ελλάδα έχει επιστρέψει στα επίπεδα του 2010, κάτι που αποτελεί σαφή ένδειξη βελτίωσης σε σχέση με τα χρόνια της βαθιάς κρίσης. Ωστόσο, ο οίκος διευκρινίζει ότι η σημερινή οικονομία δεν μπορεί να συγκριθεί ευθέως με εκείνη της προ κρίσης περιόδου, καθώς ο πληθυσμός έχει μειωθεί και τα 4,5 εκατομμύρια εργαζομένων αντιστοιχούν πλέον σε υψηλότερο ποσοστό απασχόλησης.

Αυτό σημαίνει ότι η πρόοδος στην απασχόληση δεν είναι μόνο ποσοτική, αλλά και ποιοτικά ενδεικτική μιας οικονομίας που έχει αναδιαταχθεί. Η αγορά εργασίας έχει αλλάξει ριζικά σε σχέση με το παρελθόν και αποτελεί έναν από τους βασικούς δείκτες της ομαλοποίησης που έχει επιτευχθεί. Παρ’ όλα αυτά, η Fitch αποφεύγει κάθε υπερβολικά θριαμβευτικό τόνο, ξεκαθαρίζοντας ότι η θετική εικόνα δεν πρέπει να οδηγήσει σε εφησυχασμό.

Η κληρονομιά της κρίσης δεν έχει σβήσει

Αυτό ακριβώς είναι το δεύτερο μεγάλο μήνυμα της έκθεσης: η Ελλάδα έχει προχωρήσει, αλλά δεν έχει κλείσει οριστικά τους λογαριασμούς της με το παρελθόν. Ο Greg Kiss μίλησε ανοιχτά για legacy issues, δηλαδή για εκκρεμότητες και διαρθρωτικά προβλήματα που παραμένουν ως κληρονομιά της προηγούμενης δεκαετίας. Στην καρδιά αυτής της αδυναμίας βρίσκεται το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, το οποίο συνεχίζει να υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Η Fitch θεωρεί ότι αυτή η υστέρηση είναι από τα βασικά «αγκάθια» της ελληνικής οικονομίας. Ιδίως σε σύγκριση με χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και κατέγραψαν ταχύτερη σύγκλιση, η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει δρόμο μπροστά της. Το χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα αποτυπώνει τη βαθιά ζημιά που προκάλεσε η κρίση χρέους στα νοικοκυριά και στην παραγωγική βάση της χώρας και δείχνει ότι η ανάκαμψη, όσο ουσιαστική κι αν είναι, δεν έχει ακόμη μεταφραστεί σε πλήρη αποκατάσταση της ευημερίας.

Ανάπτυξη, τράπεζες και επιχειρήσεις σε φάση σταθεροποίησης

Η γενική εικόνα που δίνει η Fitch για την Ελλάδα είναι πως η οικονομία βρίσκεται σε φάση πιο ώριμης σταθεροποίησης. Η ανάπτυξη αναμένεται να κινηθεί κοντά στο 2%, πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ενώ οι τράπεζες και οι επιχειρήσεις λειτουργούν σε σαφώς πιο βελτιωμένο περιβάλλον σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Ενδεικτικά, η Fitch έχει ήδη επισημάνει σε πρόσφατες αναλύσεις ότι οι ελληνικές τράπεζες αναμένεται να διατηρήσουν ανθεκτική κερδοφορία, στηριγμένες στην περαιτέρω ανάπτυξη εργασιών.

Ωστόσο, αυτή η πορεία δεν θεωρείται δεδομένη. Η δυναμική της ανάπτυξης μπορεί να επηρεαστεί από μια σειρά εξωτερικών παραγόντων, με πρώτο το ενεργειακό κόστος και δεύτερο τις διεθνείς πληθωριστικές πιέσεις. Η Fitch ουσιαστικά περιγράφει μια οικονομία που έχει πλέον ισχυρότερους θεσμικούς και χρηματοοικονομικούς μηχανισμούς άμυνας, αλλά εξακολουθεί να χρειάζεται σταθερό διεθνές περιβάλλον για να συνεχίσει απρόσκοπτα την πορεία σύγκλισης και ενίσχυσης της πιστοληπτικής της εικόνας.

Ανθεκτική, αλλά όχι άτρωτη

Το συμπέρασμα από την αποτίμηση της Fitch είναι ξεκάθαρο: η Ελλάδα του 2026 είναι σαφώς πιο ανθεκτική, πιο αξιόπιστη και πιο σταθερή σε σχέση με την Ελλάδα της κρίσης, όμως δεν είναι άτρωτη. Η συμμετοχή στην Ευρωζώνη, η δημοσιονομική βελτίωση, η πρόοδος στην αγορά εργασίας και η ευνοϊκότερη χρηματοδοτική θέση συνθέτουν ένα ισχυρό δίχτυ προστασίας. Την ίδια ώρα, η εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια, η πιθανότητα νέων πληθωριστικών σοκ και η επίμονη απόσταση στο κατά κεφαλήν εισόδημα υπενθυμίζουν ότι οι αστερίσκοι παραμένουν.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή λειτουργεί ως ένα τεστ αντοχής για την ελληνική οικονομία. Αν η κρίση παραμείνει σύντομη, η ζημιά μπορεί να είναι περιορισμένη. Αν όμως εξελιχθεί σε πιο παρατεταμένο ενεργειακό σοκ, τότε οι πιέσεις θα είναι πιο αισθητές, ιδίως στις τιμές και στην πραγματική οικονομία. Η Fitch, προς το παρόν, δεν αλλάζει τη βασική της εικόνα για την Ελλάδα. Αλλά το μήνυμα είναι σαφές: η ανθεκτικότητα υπάρχει, όχι όμως χωρίς όρους και προϋποθέσεις.

Πηγή: Pagenews.gr