Η αμερικανική κυβέρνηση εξετάζει μια κίνηση με ισχυρό συμβολισμό για την οικονομική πολιτική των ΗΠΑ: την προσωρινή άρση ή χαλάρωση του Jones Act, ενός νόμου ηλικίας άνω των 100 ετών που ρυθμίζει τη θαλάσσια μεταφορά εμπορευμάτων μεταξύ αμερικανικών λιμανιών. Η πρωτοβουλία συνδέεται με την άνοδο των τιμών ενέργειας, τις διαταραχές στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές και τις γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή.
Τι είναι ο νόμος Jones Act
Ο νόμος Merchant Marine Act του 1920, γνωστός ως Jones Act, επιβάλλει ότι τα εμπορεύματα που μεταφέρονται μεταξύ αμερικανικών λιμένων πρέπει να μεταφέρονται αποκλειστικά από πλοία κατασκευασμένα στις ΗΠΑ, με αμερικανική σημαία και πλήρωμα.
Ο στόχος του ήταν ιστορικά διπλός:
- να προστατεύσει τη ναυπηγική βιομηχανία των ΗΠΑ,
- να διασφαλίσει επαρκή εμπορικό στόλο για λόγους εθνικής ασφάλειας.
Ωστόσο, πολλοί οικονομολόγοι θεωρούν ότι το καθεστώς αυτό λειτουργεί ως προστατευτικό μονοπώλιο, αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς και τις τιμές για τους καταναλωτές.
Οι δηλώσεις της αμερικανικής κυβέρνησης
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι η κυβέρνηση εξετάζει την προσωρινή αναστολή του νόμου, ώστε να διευκολυνθεί η μεταφορά κρίσιμων προϊόντων ενέργειας και γεωργίας μεταξύ λιμανιών των ΗΠΑ.
«Η κυβέρνηση εξετάζει την άρση του Jones Act για περιορισμένο χρονικό διάστημα ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή ροή ενεργειακών και αγροτικών προϊόντων προς τα αμερικανικά λιμάνια».
Σύμφωνα με διεθνή μέσα, η απόφαση συνδέεται με την αύξηση των τιμών καυσίμων, που έχουν δημιουργήσει πολιτική πίεση στην κυβέρνηση. Η μέση τιμή βενζίνης στις ΗΠΑ έφθασε περίπου τα 3,60 δολάρια ανά γαλόνι, ενώ το ντίζελ ξεπέρασε τα 4,80 δολάρια, τα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών.
Ο ρόλος της γεωπολιτικής
Η συζήτηση για την άρση του νόμου συνδέεται άμεσα με τις διαταραχές στις παγκόσμιες ενεργειακές μεταφορές.
Η ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ — από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου — έχει περιορίσει τις θαλάσσιες ροές και αυξήσει το κόστος ενέργειας διεθνώς.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ουάσιγκτον αναζητά τρόπους να ενισχύσει την εσωτερική εφοδιαστική αλυσίδα επιτρέποντας σε ξένα πλοία να μεταφέρουν καύσιμα μεταξύ αμερικανικών λιμένων.
Τι λένε οι αναλυτές
Οι οικονομολόγοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί για το πραγματικό οικονομικό αποτέλεσμα.
Αναλυτές εκτιμούν ότι ακόμη και αν εφαρμοστεί η εξαίρεση, η επίδραση στις τιμές καυσίμων θα είναι περιορισμένη — ίσως μείωση μόνο λίγων σεντ ανά γαλόνι
Παράλληλα, η συζήτηση αναζωπυρώνει ένα ευρύτερο debate για την οικονομική πολιτική των ΗΠΑ:
- Οι επικριτές θεωρούν τον νόμο «αναχρονιστικό προστατευτισμό» που αυξάνει το κόστος μεταφορών.
- Οι υποστηρικτές υποστηρίζουν ότι αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τη διατήρηση της αμερικανικής ναυτιλιακής και στρατηγικής ικανότητας.
Η γεωοικονομική διάσταση
Η πιθανή αναστολή του Jones Act εντάσσεται σε μια ευρύτερη μετατόπιση της αμερικανικής πολιτικής από τον παραδοσιακό προστατευτισμό προς ευέλικτες γεωοικονομικές παρεμβάσεις σε περιόδους κρίσης.
Σε μια εποχή όπου οι ενεργειακές αλυσίδες, οι θαλάσσιες μεταφορές και η γεωπολιτική ασφάλεια αλληλοεξαρτώνται, η συζήτηση γύρω από τον νόμο δεν αφορά μόνο την αμερικανική ναυτιλία, αλλά το πώς οι μεγάλες δυνάμεις χρησιμοποιούν τα εργαλεία της οικονομικής πολιτικής για να διαχειριστούν παγκόσμιες κρίσεις.
Πηγές εμπλουτισμού άρθρου: Reuters,Washington Post,Bloomberg