Οι Φρουροί της Επανάστασης ως πραγματικό κέντρο εξουσίας

Σύμφωνα με αναλυτές που μίλησαν σε ευρωπαϊκά μέσα, ο νέος ηγέτης δεν διαθέτει το θρησκευτικό κύρος ούτε την πολιτική εμπειρία του πατέρα του.

Ο πρώην συνιδρυτής των IRGC Mohsen Sazegara δήλωσε ότι:«Ο Mοντζνταμπά Χαμενεϊ δεν έχει το κύρος του πατέρα του. Οι διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης κρατούν πλέον τα πραγματικά χαρτιά εξουσίας».

Η εκτίμηση αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι οι IRGC διαχειρίζονται ήδη κρίσιμους τομείς του κράτους:

• πυραυλικά και πυρηνικά προγράμματα
• δίκτυα πολιτοφυλακών στη Μέση Ανατολή
• μεγάλες οικονομικές επιχειρήσεις
• υπηρεσίες ασφαλείας και καταστολής

Αναλυτές επισημαίνουν ότι μετά τον θάνατο του Χαμενεϊ, η οργάνωση μπορεί να χρησιμοποιήσει την κατάσταση πολέμου για να επιβάλει ένα πιο ανοιχτά στρατιωτικό μοντέλο διακυβέρνησης.

Η σκιά του πολέμου με ΗΠΑ και Ισραήλ

Η κρίση διαδοχής εξελίσσεται παράλληλα με έναν ευρύτερο πόλεμο μεταξύ Ιράν, ΗΠΑ και Ισραήλ.

Αμερικανικές επιθέσεις έχουν πλήξει χιλιάδες στόχους στο Ιράν, ενώ η Τεχεράνη συνεχίζει επιθέσεις με drones και πυραύλους στην περιοχή.

Ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Χέγκσεθ δήλωσε ότι ο νέος ηγέτης του Ιράν είναι πιθανόν τραυματισμένος από τις επιθέσεις:

«Είναι τραυματισμένος και πιθανόν παραμορφωμένος», υποστηρίζοντας ότι η απουσία του από δημόσιες εμφανίσεις δημιουργεί ερωτήματα για την πραγματική κατάσταση της ηγεσίας.

Την ίδια στιγμή η Ουάσιγκτον προσφέρει αμοιβή έως 10 εκατ. δολαρίων για πληροφορίες σχετικά με κορυφαίους αξιωματούχους του ιρανικού καθεστώτος που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης.

Το «παράλληλο κράτος» που επιβιώνει

Παρά το πλήγμα στη κορυφή της εξουσίας, το θεσμικό δίκτυο γύρω από το γραφείο του ανώτατου ηγέτη συνεχίζει να λειτουργεί.

Η δομή γνωστή ως Bayt-e Rahbari – το γραφείο του ανώτατου ηγέτη – λειτουργεί ουσιαστικά ως «παράλληλη κυβέρνηση», ελέγχοντας στρατό, δικαιοσύνη και οικονομία.

Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι αυτό το δίκτυο επιτρέπει στο καθεστώς να επιβιώνει ακόμη και μετά την απώλεια κορυφαίων στελεχών.

Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ένας ειδικός:«Η Ισλαμική Δημοκρατία δεν είναι κράτος ενός ανθρώπου».

Τα σενάρια για την επόμενη ημέρα

Οι γεωπολιτικές εκτιμήσεις συγκλίνουν σε τρία πιθανά σενάρια για το μέλλον του Ιράν:

1. Στρατιωτική κυριαρχία των IRGC Οι Φρουροί της Επανάστασης ελέγχουν πλήρως το κράτος και την εξωτερική πολιτική.
2. Συμβολικός ηγέτης – στρατιωτική κυβέρνηση Ο Mojtaba Khamenei παραμένει θεσμικά ανώτατος ηγέτης, αλλά η πραγματική εξουσία ασκείται από στρατιωτικούς.
3. Κλιμάκωση περιφερειακού πολέμου Το Ιράν ενισχύει το δίκτυο συμμάχων του στη Μέση Ανατολή για να αποτρέψει περαιτέρω επιθέσεις.

Σε κάθε περίπτωση, η δομή εξουσίας που αναδύεται δείχνει ένα Ιράν πιο επιθετικό και πιο στρατιωτικοποιημένο από ποτέ.

Η μετάβαση εξουσίας μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεϊ δεν φαίνεται να οδηγεί σε αποσταθεροποίηση του ιρανικού καθεστώτος. Αντίθετα, ενδέχεται να επιταχύνει μια ιστορική μεταμόρφωση: από θεοκρατικό κράτος σε ένα υβριδικό καθεστώς όπου οι Φρουροί της Επανάστασης λειτουργούν ως ο πραγματικός πυρήνας εξουσίας.

Αν αυτό επιβεβαιωθεί, το Ιράν μπορεί να εισέλθει σε μια νέα εποχή γεωπολιτικής αντιπαράθεσης — με μεγαλύτερη στρατιωτική επιρροή στο εσωτερικό και πιο επιθετική στρατηγική στο εξωτερικό.

Πηγές εμπλουτισμού: Al-Monitor – Reuters,Al Jazeera