Druzhba: Η ΕΕ πιέζει το Κίεβο για επιθεώρηση και νέα λύση στο αδιέξοδο

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να σπάσει το αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί γύρω από τον αγωγό Druzhba και το μπλοκαρισμένο ευρωπαϊκό δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, ζητώντας επισήμως από το Κίεβο να επιτρέψει την αποστολή επιθεωρητών για να εξετάσουν από κοντά τις ζημιές στον αγωγό. Η κίνηση αυτή έρχεται ως απάντηση σε ένα από τα βασικά αιτήματα της Ουγγαρίας, η οποία διατηρεί βέτο στη χρηματοδότηση έως ότου αποκατασταθεί η λειτουργία της κρίσιμης αυτής ενεργειακής αρτηρίας.

Σύμφωνα με εκπρόσωπο της Κομισιόν, οι Βρυξέλλες βρίσκονται εδώ και εβδομάδες σε εντατικές επαφές με την Ουκρανία για το θέμα και έχουν προτείνει την αποστολή ειδικών, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να έχει δοθεί απάντηση από το Κίεβο. Η Επιτροπή αποφεύγει να προσδιορίσει λεπτομέρειες για το εύρος και τη σύνθεση της αποστολής πριν εξασφαλίσει την έγκριση της ουκρανικής πλευράς.

Ο αγωγός στο επίκεντρο μιας σκληρής πολιτικής σύγκρουσης

Ο Druzhba, ο αγωγός της σοβιετικής εποχής που μεταφέρει ρωσικό αργό προς την κεντρική Ευρώπη μέσω ουκρανικού εδάφους, έχει μετατραπεί σε σημείο αιχμής στη σύγκρουση ανάμεσα στην Ουκρανία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία. Η Βουδαπέστη και η Μπρατισλάβα επιμένουν ότι διαθέτουν πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες ο αγωγός παραμένει λειτουργικός και ότι η διέλευση εμποδίζεται για πολιτικούς λόγους. Από την άλλη πλευρά, το Κίεβο υποστηρίζει ότι ο Druzhba υπέστη σοβαρές ζημιές έπειτα από ρωσική επίθεση με drone στις 27 Ιανουαρίου και ότι οι πολεμικές συνθήκες καθυστερούν τις απαραίτητες εργασίες αποκατάστασης.

Το ζήτημα έχει αποκτήσει τεράστια πολιτική βαρύτητα, επειδή το ουγγρικό βέτο δεν αφορά απλώς μια διαφωνία για έναν αγωγό, αλλά μπλοκάρει ζωτικής σημασίας ευρωπαϊκή χρηματοδότηση προς το Κίεβο. Η Ουγγαρία έχει καταστήσει σαφές ότι δεν σκοπεύει να άρει τις αντιρρήσεις της όσο δεν αποκαθίσταται η ροή πετρελαίου που θεωρεί κρίσιμη για τη δική της ενεργειακή ασφάλεια.

Η Κομισιόν αναζητεί ρόλο διαμεσολαβητή

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρίσκεται τώρα σε μια πρωτόγνωρη θέση. Δεν έχει ξαναοργανώσει αντίστοιχη τεχνική επιθεώρηση σε τόσο ευαίσθητο ενεργειακό και γεωπολιτικό περιβάλλον, αλλά καλείται να λειτουργήσει ως ενδιάμεσος ανάμεσα σε δύο πλευρές που αλληλοκατηγορούνται ανοιχτά. Οι Βρυξέλλες εξετάζουν το ενδεχόμενο η αποστολή να περιλαμβάνει εκπροσώπους από τις υπηρεσίες ενέργειας της Επιτροπής, κράτη-μέλη, ουκρανικούς φορείς και ίσως στελέχη του ιδιωτικού τομέα, χωρίς να υπάρχει ακόμη οριστική απόφαση για τη σύνθεσή της.

Η Κομισιόν προσπαθεί ουσιαστικά να δώσει μια τεχνική διάσταση σε μια διαμάχη που έχει ήδη αποκτήσει βαθιά πολιτικά χαρακτηριστικά. Η ελπίδα είναι ότι μια επίσημη ευρωπαϊκή αποστολή θα μπορούσε να καταγράψει αντικειμενικά την κατάσταση του αγωγού και να αποσαφηνίσει αν πράγματι το βασικό εμπόδιο είναι η φυσική ζημιά ή η πολιτική βούληση.

Η αποστολή της Βουδαπέστης και η ψυχρή απάντηση του Κιέβου

Το κλίμα έχει επιδεινωθεί περαιτέρω μετά την απόφαση της Ουγγαρίας να στείλει δική της τετραμελή αντιπροσωπεία στην Ουκρανία για να επιθεωρήσει τον αγωγό. Η αποστολή αυτή δεν συντονίστηκε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και αντιμετωπίστηκε από το Κίεβο ως «τουριστική αποστολή», με αποτέλεσμα να μην της επιτραπεί πρόσβαση στις εγκαταστάσεις. Ο ίδιος ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι δεν γνώριζε τι ακριβώς αναζητούσαν οι Ούγγροι στην Ουκρανία.

Η αντίδραση αυτή δείχνει πόσο βαθιά είναι πλέον η καχυποψία ανάμεσα στις δύο πλευρές. Η Βουδαπέστη θεωρεί ότι το Κίεβο εργαλειοποιεί τον αγωγό, ενώ η Ουκρανία αντιμετωπίζει τις ουγγρικές κινήσεις ως πολιτική πίεση με φόντο ευρύτερες διμερείς εντάσεις.

Όρμπαν, Ζελένσκι και μια σύγκρουση που ξεπερνά την ενέργεια

Η διαμάχη για τον Druzhba δεν μπορεί να διαβαστεί αποκομμένη από τη συνολική επιδείνωση των σχέσεων Ουγγαρίας και Ουκρανίας. Ο Βίκτορ Όρμπαν έχει μετατρέψει την αντιπαράθεση με τον Ζελένσκι σε κεντρικό στοιχείο της προεκλογικής του στρατηγικής ενόψει των ουγγρικών εκλογών της 12ης Απριλίου, ενώ η ουγγρική κυβέρνηση έχει εντείνει τη ρητορική της περί εκβιασμού από το Κίεβο. Την ίδια στιγμή, η ουκρανική πλευρά καταγγέλλει τη Βουδαπέστη ακόμη και για ενέργειες όπως η κατάσχεση μετρητών και χρυσού από ουκρανική κρατική τράπεζα στο έδαφος της Ουγγαρίας, σε μια υπόθεση που έχει δηλητηριάσει περαιτέρω το κλίμα.

Ο ίδιος ο Όρμπαν δήλωσε δημόσια ότι η Ουγγαρία δεν είναι χώρα που θα υποκύψει σε απειλές ή εκβιασμούς και κάλεσε τον Ζελένσκι να «ανοίξει τον αγωγό Φιλίας», χρησιμοποιώντας την παλιά ονομασία του Druzhba. Η τοποθέτηση αυτή υπογραμμίζει ότι η ενεργειακή διαμάχη έχει μετατραπεί πλέον σε μετωπική πολιτική σύγκρουση.

Στενά περιθώρια για το Κίεβο

Για την Ουκρανία, το ζήτημα είναι εξαιρετικά λεπτό. Από τη μία πλευρά, το Κίεβο χρειάζεται επειγόντως τη χρηματοδοτική στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από την άλλη, δεν επιθυμεί να εμφανιστεί ότι υποχωρεί σε πίεση από τον Όρμπαν ή τον Ρόμπερτ Φίτσο της Σλοβακίας. Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι θα ανακοινωθεί ημερομηνία για πιθανή επανέναρξη της λειτουργίας του αγωγού, όμως μέχρι στιγμής δεν έχει δοθεί σαφές χρονοδιάγραμμα. Παράλληλα, έχει προειδοποιήσει ότι οι τεχνικοί που εργάζονται στην περιοχή κινδυνεύουν από νέα ρωσικά πλήγματα, καθώς οι ενεργειακές υποδομές αποτελούν στρατηγικούς στόχους του πολέμου.

Η Κομισιόν εκτιμά ότι η Ουκρανία διαθέτει επαρκή εξωτερική χρηματοδότηση για να καλύψει τις ανάγκες του προϋπολογισμού της μέχρι τα τέλη Απριλίου. Μετά από αυτό το σημείο, όμως, η πρόσβαση στο πακέτο των 90 δισ. ευρώ αποκτά κρίσιμη σημασία. Γι’ αυτό και η πίεση για λύση στο θέμα του Druzhba αυξάνεται μέρα με τη μέρα.

Και η Σλοβακία στη γραμμή του βέτο

Το πρόβλημα για τις Βρυξέλλες δεν σταματά στην Ουγγαρία. Ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας Ρόμπερτ Φίτσο έχει επίσης συνδέσει τη στάση του με την επανέναρξη των παραδόσεων πετρελαίου μέσω Druzhba και έχει καταστήσει σαφές ότι μπορεί να διατηρήσει το βέτο ακόμη και αν αλλάξει το πολιτικό σκηνικό στη Βουδαπέστη. Μάλιστα, ο Φίτσο είχε πρόσφατα συνάντηση με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για να συζητήσει τρόπους επίλυσης του θέματος και πιθανή βοήθεια για τις επισκευές.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν η σύγκρουση με τον Όρμπαν αποκλιμακωθεί μεσοπρόθεσμα, το αδιέξοδο μπορεί να παραταθεί εξαιτίας της στάσης της Μπρατισλάβα. Το ζήτημα έχει πλέον πάψει να είναι διμερές και μετατρέπεται σε συνολικό τεστ συνοχής για την ευρωπαϊκή πολιτική απέναντι στην Ουκρανία.

Η επιθεώρηση ως πιθανή έξοδος από την κρίση

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η προτεινόμενη επιθεώρηση του αγωγού μοιάζει να είναι η πιο ρεαλιστική οδός για να κερδηθεί χρόνος και να δημιουργηθεί κοινό έδαφος. Αν το Κίεβο δεχθεί την αποστολή, η ΕΕ θα αποκτήσει μια πιο σαφή εικόνα για το μέγεθος της ζημιάς και θα μπορεί ευκολότερα να πιέσει για έναν συμβιβασμό. Αν, αντίθετα, η ουκρανική πλευρά συνεχίσει να μην απαντά ή να απορρίπτει το αίτημα, η Βουδαπέστη και η Μπρατισλάβα θα ενισχύσουν το επιχείρημά τους ότι υπάρχει πολιτική σκοπιμότητα πίσω από το μπλοκάρισμα.

Η υπόθεση του Druzhba αποκαλύπτει με τον πιο καθαρό τρόπο πόσο στενά συνδέονται σήμερα η ενέργεια, η γεωπολιτική και η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Και δείχνει ότι, σε μια Ευρώπη που προσπαθεί να στηρίξει το Κίεβο χωρίς να διαρρήξει την εσωτερική της συνοχή, ακόμη και ένας παλιός σοβιετικός αγωγός μπορεί να μετατραπεί σε καταλύτη μιας ευρύτερης πολιτικής κρίσης.

Πηγή: Pagenews.gr