Ινδία: Μικρότερη εμπορική «τρύπα», αλλά ο πόλεμος φέρνει νέο οικονομικό σοκ

Η Ινδία κατέγραψε τον Φεβρουάριο μια αισθητή υποχώρηση του εμπορικού της ελλείμματος, προσφέροντας μια πρώτη ανάσα μετά την έντονη επιβάρυνση του Ιανουαρίου. Ωστόσο, η βελτίωση αυτή έρχεται σε μια στιγμή που οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι αυξάνονται ταχύτερα από όσο μπορεί να αποτυπωθεί στα μηνιαία στατιστικά στοιχεία. Η κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η αναστάτωση στα Στενά του Ορμούζ και η παραμονή των τιμών του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια απειλούν να μετατρέψουν ένα προσωρινά καλύτερο αποτέλεσμα σε μια εύθραυστη εξαίρεση και όχι σε σταθερή τάση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ινδικού υπουργείου Εμπορίου, το εμπορικό έλλειμμα αγαθών διαμορφώθηκε στα 27,1 δισ. δολάρια τον Φεβρουάριο, από 34,68 δισ. δολάρια τον Ιανουάριο. Οι εξαγωγές έφτασαν τα 36,61 δισ. δολάρια, ενώ οι εισαγωγές περιορίστηκαν στα 63,71 δισ. δολάρια, υποχωρώντας αισθητά σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, όταν είχαν ανέλθει στα 71,24 δισ. δολάρια. Παρά τη μηνιαία αποκλιμάκωση, το έλλειμμα παραμένει πολύ υψηλότερο σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο του 2025, όταν είχε διαμορφωθεί στα 14,42 δισ. δολάρια.

Η υποχώρηση του ελλείμματος δεν αρκεί για να καθησυχάσει

Με μια πρώτη ματιά, η μείωση του ελλείμματος μοιάζει ενθαρρυντική. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν αρκεί για να αλλάξει τη συνολική εικόνα αβεβαιότητας. Η βελτίωση του Φεβρουαρίου οφείλεται κυρίως στην κάμψη των εισαγωγών σε σχέση με τον Ιανουάριο και όχι σε κάποια ισχυρή εξαγωγική επιτάχυνση. Οι εξαγωγές παρέμειναν ουσιαστικά στάσιμες, ενώ οι εισαγωγές, αν και χαμηλότερες σε μηνιαία βάση, εξακολουθούν να κινούνται σε πολύ υψηλά επίπεδα σε ετήσια σύγκριση. Αυτό σημαίνει ότι η ινδική οικονομία παραμένει ευάλωτη σε εξωτερικά σοκ, ιδιαίτερα όταν αυτά συνδέονται με την ενέργεια και το μεταφορικό κόστος.

Το στοιχείο αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή η Ινδία είναι μία από τις πιο εκτεθειμένες μεγάλες οικονομίες στον παγκόσμιο ενεργειακό κύκλο. Η χώρα εισάγει πάνω από το 80% του αργού που καταναλώνει, ενώ παραμένει ιδιαίτερα εξαρτημένη και από τις εισαγωγές φυσικού αερίου και LPG. Όταν οι τιμές του πετρελαίου ανεβαίνουν και οι θαλάσσιες οδοί απειλούνται, η πίεση στο εμπορικό ισοζύγιο, στον πληθωρισμό και στο νόμισμα γίνεται σχεδόν άμεση.

Το πετρέλαιο και το Ορμούζ αλλάζουν τον λογαριασμό

Η μεγάλη απειλή για την Ινδία δεν βρίσκεται στα στοιχεία του Φεβρουαρίου, αλλά σε όσα ακολουθούν. Η παράταση της κρίσης στην περιοχή του Περσικού Κόλπου έχει ήδη οδηγήσει σε μαζική μείωση των ενεργειακών εξαγωγών από τη Μέση Ανατολή, με τις ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ να έχουν υποχωρήσει δραματικά. Δεδομένα που επικαλείται το Reuters δείχνουν ότι οι εξαγωγές πετρελαίου από βασικές χώρες του Κόλπου μειώθηκαν τουλάχιστον κατά 60% την εβδομάδα που ολοκληρώθηκε στις 15 Μαρτίου, εξαιτίας της σύγκρουσης και του πρακτικού κλεισίματος του στρατηγικού περάσματος.

Για μια χώρα όπως η Ινδία, η οποία βασίζεται σχεδόν ολοκληρωτικά στις εισαγωγές για να καλύψει τις ενεργειακές της ανάγκες, η κατάσταση αυτή ισοδυναμεί με πολλαπλό σοκ. Δεν αυξάνει μόνο τον λογαριασμό των εισαγωγών. Πιέζει και τα ναύλα, επιβραδύνει τις παραδόσεις, ανεβάζει το κόστος ασφάλισης και θολώνει τον προγραμματισμό για βιομηχανίες, ηλεκτροπαραγωγή και μεταφορές. Το αποτέλεσμα είναι ότι ακόμη και αν ο Φεβρουάριος έδειξε βελτίωση, ο Μάρτιος και οι επόμενοι μήνες ενδέχεται να κινηθούν σε τελείως διαφορετική κατεύθυνση.

Εισαγωγές χρυσού και πετρελαίου έδωσαν πρόσκαιρη ανάσα

Ένας βασικός λόγος για τον οποίο περιορίστηκε το έλλειμμα ήταν η πτώση ορισμένων μεγάλων κατηγοριών εισαγωγών. Οι εισαγωγές χρυσού και αργού πετρελαίου υποχώρησαν σε σχέση με τον Ιανουάριο, περιορίζοντας τη συνολική πίεση στο ισοζύγιο αγαθών. Αυτό, ωστόσο, δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί μόνιμη εξέλιξη, ιδίως όταν η διεθνής τιμή του αργού έχει ξαναπεράσει σε ζώνη τριψήφιων τιμών και οι κίνδυνοι στην προσφορά παραμένουν αυξημένοι.

Η αγορά ήδη προεξοφλεί ότι, αν η αναταραχή στο Ορμούζ παραταθεί, η Ινδία θα χρειαστεί να πληρώσει πολύ ακριβότερα όχι μόνο το πετρέλαιο, αλλά και μια σειρά παράγωγων ενεργειακών προϊόντων που επηρεάζουν ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής. Με άλλα λόγια, η μείωση των εισαγωγών του Φεβρουαρίου μπορεί να αποδειχθεί απλώς μια παύση πριν από νέα επιδείνωση.

Ρουπία υπό πίεση και φόβοι για νέο πλήγμα στο ισοζύγιο

Η γεωπολιτική ένταση έχει ήδη αφήσει αποτύπωμα στην ινδική ρουπία. Από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, το νόμισμα έχει υποχωρήσει περίπου 1,6%, αγγίζοντας επίπεδα κοντά σε ιστορικά χαμηλά, ενώ παρεμβάσεις κρατικών τραπεζών, πιθανότατα για λογαριασμό της Reserve Bank of India, έχουν επιχειρήσει να περιορίσουν την πτώση. Οι αγορές παραγώγων δείχνουν ότι οι επενδυτές παραμένουν αρνητικοί βραχυπρόθεσμα για τη ρουπία, ποντάροντας σε συνέχιση της πίεσης όσο το πετρέλαιο παραμένει ακριβό.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι η υποτίμηση της ρουπίας επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το κόστος των εισαγωγών. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: ακριβότερο πετρέλαιο σημαίνει βαρύτερο εμπορικό έλλειμμα, το οποίο πιέζει τη ρουπία, και η ασθενέστερη ρουπία με τη σειρά της κάνει ακόμα ακριβότερες τις εισαγωγές ενέργειας. Αν αυτή η αλληλουχία παγιωθεί, η Ινδία θα βρεθεί αντιμέτωπη όχι μόνο με επιβάρυνση στο εμπορικό ισοζύγιο, αλλά και με ευρύτερη μακροοικονομική πίεση.

Οι εξαγωγές μπαίνουν σε ζώνη κινδύνου

Η κρίση δεν απειλεί μόνο τις εισαγωγές. Απειλεί άμεσα και τις εξαγωγές της Ινδίας, ιδίως προς τη Μέση Ανατολή, μια περιοχή που αντιπροσωπεύει περίπου 100 δισ. δολάρια ετήσιου εμπορίου για τη χώρα. Το Reuters μετέδωσε ότι η αναστάτωση έχει ήδη επηρεάσει ροές LNG, ρυζιού και λιπασμάτων, ενώ και άλλοι κλάδοι καταγράφουν προβλήματα στη μεταφορά και στην εφοδιαστική αλυσίδα. Σε ξεχωριστό δημοσίευμα, επισημαίνεται ότι ακόμη και οι εξαγωγές oilmeal της Ινδίας προς τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη δέχονται ισχυρό πλήγμα από τις διαταραχές σε Ορμούζ και Ερυθρά Θάλασσα.

Η αβεβαιότητα αυτή είναι ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο για το επόμενο διάστημα. Όταν μια χώρα βλέπει ταυτόχρονα ακριβότερες εισαγωγές και προβληματικότερες εξαγωγές, τότε η εικόνα του εμπορικού ελλείμματος μπορεί να ανατραπεί γρήγορα προς το χειρότερο. Και αυτό ακριβώς φοβούνται αρκετοί οικονομολόγοι, οι οποίοι προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση μπορεί να διευρύνει σημαντικά και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών.

Το LPG και η πίεση στην καθημερινότητα

Η κρίση στο Ορμούζ δεν έχει μόνο λογιστικό ή επενδυτικό αποτύπωμα. Έχει και καθαρά κοινωνική διάσταση. Η Ινδία, ως δεύτερος μεγαλύτερος εισαγωγέας LPG παγκοσμίως, αντιμετωπίζει ήδη έντονη πίεση στην προμήθεια υγροποιημένου αερίου πετρελαίου, το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως τόσο στα νοικοκυριά όσο και στη βιομηχανία. Το Reuters περιέγραψε την κατάσταση ως τη χειρότερη κρίση αερίου των τελευταίων δεκαετιών, με αυξήσεις στις τιμές των οικιακών κυλίνδρων και περιορισμούς στη βιομηχανική χρήση ώστε να δοθεί προτεραιότητα στην εσωτερική κατανάλωση.

Παράλληλα, η Ινδία προσπαθεί να εξασφαλίσει έστω και περιορισμένες ροές μέσω των απειλούμενων θαλάσσιων οδών. Δύο ινδικά LPG tankers κατάφεραν να διασχίσουν την περιοχή και να φτάσουν σε λιμάνια της Γκουτζαράτ, γεγονός που πρόσφερε μια προσωρινή ανακούφιση, χωρίς όμως να αλλάζει τη συνολική εικόνα επισφάλειας για τον ενεργειακό εφοδιασμό.

Κυβέρνηση και αγορές ετοιμάζονται για πιο δύσκολη συνέχεια

Μπροστά σε αυτή την αβεβαιότητα, το Νέο Δελχί αναζητεί τρόπους άμυνας. Σύμφωνα με το Reuters, η κυβέρνηση εξετάζει μέτρα στήριξης για εξαγωγείς που πλήττονται από τις εμπορικές διαταραχές και παράλληλα επεξεργάζεται έναν μηχανισμό οικονομικής σταθεροποίησης ώστε να απορροφά εξωτερικά σοκ χωρίς να διαλύεται η δημοσιονομική ισορροπία.

Το πρόβλημα είναι ότι τα περιθώρια δεν είναι απεριόριστα. Οικονομολόγοι προειδοποιούν πως, αν το πετρέλαιο μείνει κοντά στα 100 δολάρια για μεγάλο διάστημα, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών μπορεί να κινηθεί προς το 1,9%-2,2% του ΑΕΠ το 2026/27, από εκτιμήσεις 0,7%-0,8%, ενώ η ανάπτυξη θα μπορούσε να επιβραδυνθεί αισθητά και ο πληθωρισμός να πάρει ξανά την ανιούσα.

Μια βελτίωση που δεν εγγυάται τίποτα

Το συμπέρασμα από τα στοιχεία του Φεβρουαρίου είναι διπλό. Από τη μία πλευρά, η Ινδία απέδειξε ότι το εμπορικό της έλλειμμα μπορεί να περιοριστεί όταν αποκλιμακώνονται ορισμένες βασικές κατηγορίες εισαγωγών. Από την άλλη, η συγκυρία δείχνει ότι αυτό το αποτέλεσμα είναι εξαιρετικά εύθραυστο. Το ενεργειακό σοκ, οι πιέσεις στη ρουπία, τα προβλήματα στις θαλάσσιες μεταφορές και η επιβράδυνση των εξαγωγών δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο κάθε μηνιαία βελτίωση μπορεί να ανατραπεί πολύ γρήγορα.

Για την Ινδία, λοιπόν, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν το έλλειμμα μειώθηκε τον Φεβρουάριο. Είναι αν η οικονομία της μπορεί να αντέξει μια παρατεταμένη περίοδο ακριβής ενέργειας και διαταραγμένου εμπορίου χωρίς να χαθεί η ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη, τη σταθερότητα του νομίσματος και τη δημοσιονομική αντοχή. Και αυτή τη στιγμή, η απάντηση παραμένει ανοιχτή.

Πηγή: Pagenews.gr