Γιατί ο θάνατος του Αλί Λαριτζανί είναι μεγαλύτερη απώλεια για το Ιράν από τον θάνατο του Χαμενεΐ

Η δολοφονία του Αλί Λαριτζανί από ισραηλινή επίθεση δεν είναι απλώς η απώλεια ενός ακόμη υψηλόβαθμου αξιωματούχου. Σύμφωνα με ανάλυση, πρόκειται για ένα πλήγμα με βαθύτερες και πιο μακροπρόθεσμες συνέπειες για το ιρανικό καθεστώς, ακόμη και σε σύγκριση με τον υποθετικό θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ στην αρχή του πολέμου. Ο Λαριτζανί δεν ήταν απλώς ο επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας – ήταν ο μοναδικός πολιτικός που μπορούσε να λειτουργήσει ως συνδετικός κρίκος μεταξύ διαφορετικών κέντρων εξουσίας, τόσο εσωτερικά όσο και διεθνώς.

Ο ρόλος του Λαριτζανί: Ο «μεσολαβητής» που έλειπε από το σύστημα

Σε αντίθεση με τον Χαμενεΐ, του οποίου η εξουσία είναι συγκεντρωτική, συμβολική και ιδεολογικά απόλυτη, ο Λαριτζανί διέθετε μια σπάνια ικανότητα: να κινείται άνετα ανάμεσα σε αντίθετες δυνάμεις. Είχε την εμπιστοσύνη των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), διατηρούσε σχέσεις με τις πιο πραγματιστικές και μετριοπαθείς φράξιες του καθεστώτος, ενώ ταυτόχρονα διατηρούσε ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με εξωτερικούς παίκτες όπως η Κίνα, η Ρωσία και χώρες του Κόλπου. Αυτή η διπλή ιδιότητα τον καθιστούσε αναντικατάστατο σε μια περίοδο όπου το Ιράν χρειάζεται περισσότερο από ποτέ εσωτερική συνοχή και εξωτερική ευελιξία.

Ο Λαριτζανί δεν ήταν απλώς ένας γραφειοκράτης – ήταν ο κόμβος συνεννόησης που επέτρεπε στο καθεστώς να λειτουργεί χωρίς να διαλύεται από εσωτερικές συγκρούσεις. Η απουσία του δημιουργεί ένα λειτουργικό κενό που δεν καλύπτεται εύκολα από κανέναν άλλο.

Γιατί η απώλειά του είναι χειρότερη από του Χαμενεΐ

Ο θάνατος του Χαμενεΐ, όσο δραματικός και αν θα ήταν, θα ενεργοποιούσε έναν προκαθορισμένο μηχανισμό διαδοχής που έχει ήδη δοκιμαστεί θεωρητικά: η Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων θα επέλεγε νέο Ανώτατο Ηγέτη, πιθανότατα από τους σκληροπυρηνικούς κύκλους. Το σύστημα θα παρέμενε λειτουργικό, έστω και με εσωτερικές εντάσεις.

Αντίθετα, ο Λαριτζανί δεν είχε «αντίγραφο». Ήταν ο μοναδικός που μπορούσε να:

• Μεσολαβήσει μεταξύ IRGC και πολιτικής ηγεσίας,
• Μεταφέρει αξιόπιστα μηνύματα προς εξωτερικούς παράγοντες χωρίς να χάσει την εμπιστοσύνη του εσωτερικού συστήματος,
• Λειτουργήσει ως «γέφυρα» σε ένα σενάριο μετάβασης ή διαπραγμάτευσης για κατάπαυση πυρός.

Η εξόντωσή του εξαλείφει αυτή την επιλογή, αφήνοντας το καθεστώς χωρίς έναν κρίσιμο συντονιστή σε μια φάση όπου η χώρα δέχεται στρατιωτική πίεση, οικονομική ασφυξία και εσωτερικές ρωγμές.

Ενίσχυση των σκληροπυρηνικών – Το μεγαλύτερο ρίσκο

Η απουσία του Λαριτζανί ανοίγει τον δρόμο για πλήρη επικράτηση των σκληροπυρηνικών στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας και σε άλλα κέντρα λήψης αποφάσεων. Πιθανότερος διάδοχος θεωρείται ο Σαΐντ Τζαλίλι – ένας άνθρωπος με ιστορικό ακαμψίας, αντιδυτικής ρητορικής και απόρριψης κάθε συμβιβασμού. Σε αντίθεση με τον Λαριτζανί, ο Τζαλίλι δεν διαθέτει την ίδια ικανότητα συνεργασίας με διαφορετικές φράξιες ή διεθνείς παίκτες.

Αυτό το κενό δεν είναι μόνο θεσμικό – είναι λειτουργικό. Το Ιράν χάνει έναν από τους ελάχιστους πολιτικούς που μπορούσαν να μετατρέψουν την κρίση σε διαπραγματεύσιμη κατάσταση, ενώ ενισχύεται η πτέρυγα που προωθεί σκληρή αντιπαράθεση χωρίς σχέδιο Β.

Η «δεξαμενή» ηγετών εξαντλείται – Ένα βαθύτερο πρόβλημα

Η ανάλυση του Guardian υπογραμμίζει ένα ακόμη πιο ανησυχητικό στοιχείο: η δεξαμενή πιθανών ηγετικών προσώπων ή μεταβατικών μορφών στο Ιράν είναι πλέον εξαιρετικά περιορισμένη. Ο Λαριτζανί ήταν από τους τελευταίους που συνδύαζαν εμπειρία, εμπιστοσύνη από το στρατιωτικό κατεστημένο και διεθνή αναγνωρισιμότητα. Η απώλειά του δυσχεραίνει οποιαδήποτε προσπάθεια πολιτικής σταθεροποίησης ή ελεγχόμενης μετάβασης στο μέλλον.

Συμπέρασμα: Μια απώλεια που αλλάζει την ισορροπία

Ο θάνατος του Χαμενεΐ θα ήταν σοκ, αλλά το σύστημα έχει μηχανισμούς να το απορροφήσει. Ο θάνατος του Λαριτζανί είναι λειτουργικό πλήγμα που στερεί από το καθεστώς τον μοναδικό «συντονιστή» που μπορούσε να κρατήσει ενωμένες τις αντίθετες δυνάμεις εντός και εκτός συνόρων. Σε μια περίοδο που το Ιράν χρειάζεται ευελιξία περισσότερο από ποτέ, η εξόντωσή του ενισχύει τους σκληροπυρηνικούς, περιορίζει τις διπλωματικές διεξόδους και αφήνει ένα κενό που μπορεί να αποδειχθεί καταστροφικό.

Πηγή: Pagenews.gr