Ο «δημοσιονομικός θώρακας» της κυβέρνησης Μητσοτάκη για την ενεργειακή κρίση –Το στοίχημα της μείωσης ΕΦΚ

Οι πρόσφατες αναταραχές στη Μέση Ανατολή, με τις επιπτώσεις τους στις διεθνείς τιμές του αργού πετρελαίου και των καυσίμων, έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο τον ρόλο της δημοσιονομικής πολιτικής ως εργαλείου για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων. Στην Ελλάδα, το Μαξίμου παρουσιάζει πλέον ένα «ολοκληρωμένο» σχέδιο αντιμετώπισης των οικονομικών κλυδωνισμών, που στηρίζεται σε δύο βασικές κατευθύνσεις: ενίσχυση της κοινωνίας και κοινή ευρωπαϊκή απάντηση.

Η στρατηγική της κυβέρνησης και η ατζέντα Μητσοτάκη

Από το βήμα πρόσφατων συναντήσεων και συνεδρίων, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει τονίσει εμφατικά ότι οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης είναι ήδη ορατές στην ελληνική κοινωνία και οικονομία, ειδικά μέσω του πληθωρισμού στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και καυσίμων. Η γραμμή που προωθεί το Μέγαρο Μαξίμου είναι η έγκαιρη επίλυση με «βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα μέτρα» που θα στηρίζουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά, με ιδιαίτερη έμφαση στο ντίζελ λόγω της άμεσης επίδρασής του στον πληθωρισμό.

Στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής βρίσκεται η εργαλειοθήκη μέτρων που η κυβέρνηση διαμηνύει ότι είναι έτοιμη να ενεργοποιήσει, σε περίπτωση που η κρίση επιδεινωθεί. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι αναμένεται να συνδυάζονται φορολογικές παρεμβάσεις, ενδεχόμενες μειώσεις φόρων και οριζόντιες ή στοχευμένες ενισχύσεις για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Το «γάντι» στην Ε.Ε. για τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης

Κεντρικό σημείο της ελληνικής πρότασης στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι η συζήτηση για μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα καύσιμα — ένα μέτρο που η κυβέρνηση δεν απορρίπτει «επί της αρχής», αλλά θέτει ως προϋπόθεση την ευρωπαϊκή συναίνεση. Όπως υπογράμμισε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, η μείωση του ΕΦΚ έχει δημοσιονομικό αποτύπωμα και για να εφαρμοστεί μονομερώς απαιτείται κάλυψη από εναλλακτικά έσοδα ή την ενεργοποίηση ευρωπαϊκών δημοσιονομικών «ρήτρων διαφυγής», ώστε να μην παραβιαστούν δημοσιονομικοί κανόνες.

Ο Μητσοτάκης επανέλαβε ότι «θα εξετάζαμε μειώσεις ειδικών φόρων μόνο αν αυτό αποτελούσε ευρωπαϊκή απόφαση», υπογραμμίζοντας την ανάγκη για κοινή απάντηση σε επίπεδο Ε.Ε. και ρήτρες που να επιτρέπουν στα κράτη μέλη να ενεργούν σε περιόδους ενεργειακής κρίσης.

Οι «αστερίσκοι» – δημοσιονομικό και κοινωνικό κόστος

Παρά το γενικό θετικό πρόσημο στη μείωση φόρων, η κυβέρνηση αποφεύγει να δεσμευτεί σε οριζόντιες μειώσεις ΕΦΚ χωρίς συγκεκριμένη χρηματοδοτική βάση. Όπως επισημαίνει το οικονομικό επιτελείο, οποιαδήποτε τέτοια παρέμβαση πρέπει να εξασφαλίζει ότι δεν θα επιβαρύνει διαρκώς τον προϋπολογισμό και ότι θα έχει κοινωνικά δίκαιο αποτύπωμα. Αλλιώς, όπως λέγεται, υπάρχει ο κίνδυνος να «ωφεληθούν περισσότερο όσοι έχουν μεγαλύτερα οχήματα» και όχι οι οικονομικά ασθενέστεροι.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο των φορολογικών παρεμβάσεων Ευρύτερα στην Ε.Ε., χώρες όπως η Αυστρία έχουν ήδη ανακοινώσει προσωρινές μειώσεις φόρων καυσίμων και πλαφόν στις περιθώρια κέρδους των πρατηρίων, ως άμεση απάντηση στην αύξηση της τιμής του πετρελαίου.

Σε άλλες περιπτώσεις, όπως στη Γαλλία και στην Πολωνία, οι κυβερνήσεις επιλέγουν συνδυασμό ρυθμίσεων τιμών, φορολογικών κινήτρων και εποπτείας των τιμών

Το ευρωπαϊκό Energy Taxation Directive θέτει μίνιμουμ επίπεδα φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων που τα κράτη μέλη πρέπει να τηρούν, γεγονός που καθιστά κάθε μεμονωμένη μείωση ΕΦΚ θέμα ευρωπαϊκής διαπραγμάτευσης.

Κοινωνική και οικονομική διάσταση

Σε εθνικό επίπεδο, η συζήτηση για τη μείωση του ΕΦΚ εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο δημοσιονομικών παρεμβάσεων που έχουν εφαρμοστεί και τα προηγούμενα χρόνια για την αντιμετώπιση ενεργειακών κραδασμών — από επιδοτήσεις ρεύματος μέχρι έκτακτες ενισχύσεις σε νοικοκυριά. Συνολικά, η ελληνική κυβέρνηση προβάλλει την εμπειρία της στη διαχείριση κρίσεων και τη δημοσιονομική της «ελαστικότητα» ως πλεονέκτημα στην αντιμετώπιση των συνεπειών της νέας ενεργειακής αναταραχής.

Η συζήτηση για την ενεργειακή πολιτική και τη φορολογία καυσίμων στην Ελλάδα δεν είναι απλώς θέμα τεχνικής διαχείρισης τιμών. Αντιπροσωπεύει μια βαθιά πολιτική επιλογή, ανάμεσα σε εθνικές παρεμβάσεις και ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, με στόχο να προστατευτούν οι καταναλωτές χωρίς να διαταραχθεί η δημοσιονομική σταθερότητα.

Πηγή: pagenews.gr