Κάγια Κάλας: Πιέζει ΗΠΑ και Ισραήλ να σταματήσουν τον πόλεμο με το Ιράν

Σε μια από τις πιο καθαρές ευρωπαϊκές παρεμβάσεις από την έναρξη της σύγκρουσης, η Κάγια Κάλας κάλεσε ανοιχτά τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ να σταματήσουν τον πόλεμο με το Ιράν, προειδοποιώντας ότι η σύγκρουση κινδυνεύει να ξεφύγει ακόμη περισσότερο από κάθε έλεγχο. Η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε συνέντευξή της στο Reuters στις Βρυξέλλες, ξεκαθάρισε ότι η συνέχιση του πολέμου δεν εξυπηρετεί κανέναν και ότι η Ευρώπη αναζητεί ήδη διαύλους αποκλιμάκωσης μαζί με κυβερνήσεις της Μέσης Ανατολής.

Η τοποθέτησή της έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς αποτυπώνει όχι μόνο την ανησυχία των Βρυξελλών για τη στρατιωτική κλιμάκωση, αλλά και τη βαθύτερη δυσφορία της Ευρώπης απέναντι σε έναν πόλεμο που, όπως αφήνεται να εννοηθεί, ξεκίνησε χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με τους Ευρωπαίους συμμάχους. Η Κάλας δεν έκρυψε ότι πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είχαν προσπαθήσει να αποτρέψουν την αμερικανοϊσραηλινή στρατιωτική επιλογή, τονίζοντας ότι η ευρωπαϊκή πλευρά δεν είχε προηγουμένως ενημερωθεί επαρκώς.

Η Ευρώπη λέει καθαρά ότι ο πόλεμος πρέπει να σταματήσει

Η φράση της Κάλας ήταν απόλυτη: ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει. Όπως είπε, είναι προς το συμφέρον όλων να υπάρξει παύση των εχθροπραξιών, επισημαίνοντας ότι οι πόλεμοι είναι πάντοτε πιο εύκολο να αρχίσουν παρά να τελειώσουν και ότι σχεδόν πάντα ξεφεύγουν από τους αρχικούς σχεδιασμούς. Η επισήμανση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι γίνεται σε μια στιγμή όπου η κρίση έχει ήδη προκαλέσει ενεργειακές, εμπορικές και γεωπολιτικές αναταράξεις πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή.

Η ευρωπαϊκή διπλωματία, σύμφωνα με την ίδια, βρίσκεται ήδη σε διαβουλεύσεις με χώρες της περιοχής, μεταξύ των οποίων κράτη του Κόλπου, η Ιορδανία και η Αίγυπτος, προκειμένου να διαμορφωθεί μια φόρμουλα απεμπλοκής. Η λογική αυτής της προσπάθειας είναι να βρεθεί ένας τρόπος ώστε όλες οι πλευρές να μπορέσουν να βγουν από τη σύγκρουση χωρίς πλήρη πολιτική ταπείνωση, διατηρώντας την ελάχιστη αναγκαία αξιοπιστία για να στηριχθεί μια επόμενη ημέρα.

Η Ευρώπη δεν θέλει να ρίξει τις δυνάμεις της στο Ορμούζ

Παράλληλα, η Κάλας έστειλε και δεύτερο σαφές μήνυμα: η Ευρώπη δεν έχει διάθεση να εμπλακεί στρατιωτικά στο Στενό του Ορμούζ με τον τρόπο που θα ήθελε ο Ντόναλντ Τραμπ. Ήδη πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν απορρίψει τις αμερικανικές πιέσεις για συμμετοχή σε αποστολή που θα επιχειρούσε να αποκαταστήσει διά της ισχύος την ελευθερία ναυσιπλοΐας στο στρατηγικό πέρασμα, από το οποίο διέρχεται κρίσιμο ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η Κάλας σημείωσε ότι κανείς στην Ευρώπη δεν είναι έτοιμος να θέσει τους πολίτες και τις ένοπλες δυνάμεις του σε τόσο άμεσο κίνδυνο.

Η θέση αυτή δεν σημαίνει ότι η ΕΕ αδιαφορεί για το Ορμούζ. Το αντίθετο. Η ευρωπαϊκή ηγεσία αντιλαμβάνεται ότι το κλείσιμο ή ο ασφυκτικός έλεγχος του περάσματος μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στην ενέργεια, στα λιπάσματα, στα τρόφιμα και συνολικά στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα. Όμως η Κάλας υποστηρίζει ότι η λύση δεν μπορεί να είναι απλώς μια στρατιωτική κίνηση υψηλού ρίσκου, αλλά μια διπλωματική διευθέτηση που θα διατηρήσει ανοικτό το πέρασμα χωρίς να οδηγήσει σε γενικευμένο πόλεμο.

Το σχέδιο «Μαύρη Θάλασσα» για το Ορμούζ

Σε αυτό το πλαίσιο, η Κάλας έχει ήδη καταθέσει μια ενδιαφέρουσα ιδέα: να διερευνηθεί μια λύση αντίστοιχη με εκείνη που εφαρμόστηκε στη Μαύρη Θάλασσα για την εξαγωγή ουκρανικών σιτηρών εν μέσω πολέμου. Η πρόταση, όπως αποκάλυψε το Reuters, συζητήθηκε ακόμη και με τον ΟΗΕ και αφορά τη δημιουργία ενός μηχανισμού που θα επιτρέπει τη διέλευση πετρελαίου και φυσικού αερίου από το Ορμούζ χωρίς επιθέσεις σε εμπορικά και πολιτικά πλοία. Με αυτή τη λογική, η Ευρώπη προσπαθεί να μεταφέρει στο Περσικό Κόλπο ένα μοντέλο περιορισμένης λειτουργικής συνεννόησης, ακόμη και μέσα σε συνθήκες πολέμου.

Η ιδέα αυτή δείχνει ότι οι Βρυξέλλες δεν θέλουν απλώς να καταγγείλουν την κλιμάκωση, αλλά επιδιώκουν να εμφανιστούν ως δύναμη πρακτικής αποκλιμάκωσης. Ταυτόχρονα, αναδεικνύει και τη διαφορά φιλοσοφίας ανάμεσα στην ευρωπαϊκή και την αμερικανική προσέγγιση: η πρώτη επιμένει σε φόρμουλες ελεγχόμενης αποσυμπίεσης, ενώ η δεύτερη έχει κινηθεί περισσότερο με όρους πίεσης, απειλών και στρατιωτικής αποτροπής.

Η δυσπιστία της Ευρώπης προς τον Τραμπ είναι πλέον ανοιχτή

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί και η ειλικρίνεια με την οποία η Κάλας περιέγραψε τη σημερινή ευρωαμερικανική σχέση. Παραδέχθηκε ότι η Ευρώπη δεν καταλαβαίνει πλήρως ορισμένες κινήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών υπό τον Ντόναλντ Τραμπ ούτε τους ακριβείς στόχους τους απέναντι στο Ιράν. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι οι Ευρωπαίοι έχουν πλέον συνηθίσει την απρόβλεπτη στάση του Αμερικανού προέδρου και έχουν μάθει να απαντούν πιο ήρεμα σε αυτήν. Πρόκειται για μια διατύπωση που συμπυκνώνει τη νέα πραγματικότητα στις διατλαντικές σχέσεις: συνεργασία υπό πίεση, αλλά με αυξημένη καχυποψία.

Αυτή η τοποθέτηση είναι πολιτικά αποκαλυπτική. Δείχνει ότι, έναν χρόνο μετά την επιστροφή Τραμπ στον Λευκό Οίκο, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θεωρεί πλέον δεδομένη την αμερικανική στρατηγική συνοχή ούτε αισθάνεται ότι λειτουργεί ως ισότιμος συνομιλητής σε όλα τα κρίσιμα μέτωπα. Αντιθέτως, φαίνεται να προσαρμόζεται σε μια Ουάσιγκτον που ενεργεί πιο μονομερώς και εξηγεί λιγότερο τις προθέσεις της στους συμμάχους της.

Η Μέση Ανατολή βαραίνει όλο και περισσότερο την Ευρώπη

Η ευρωπαϊκή ανησυχία δεν είναι αφηρημένη. Ο πόλεμος έχει ήδη αρχίσει να πλήττει άμεσα την ευρωπαϊκή οικονομία, κυρίως μέσω των υψηλότερων τιμών ενέργειας και της αβεβαιότητας στις θαλάσσιες μεταφορές. Η ίδια η Κάλας συνέδεσε ρητά το ζήτημα του Ορμούζ με τον κίνδυνο παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης, αλλά και με πιθανές επιπτώσεις στα τρόφιμα και στα λιπάσματα. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη δεν βλέπει τη σύγκρουση απλώς ως ένα μακρινό στρατιωτικό μέτωπο, αλλά ως κρίση που αγγίζει την ίδια την οικονομική και κοινωνική της σταθερότητα.

Από αυτή την άποψη, η παρέμβαση της Κάλας είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια διπλωματική δήλωση. Είναι και μια προειδοποίηση ότι, όσο συνεχίζεται ο πόλεμος, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα οι συνέπειές του να επιστρέψουν στην Ευρώπη με τη μορφή ακρίβειας, ενεργειακής ανασφάλειας και πολιτικής φθοράς. Οι Βρυξέλλες γνωρίζουν ότι δεν έχουν την πολυτέλεια να παρακολουθούν αμέτοχες. Γι’ αυτό και η ευρωπαϊκή διπλωματία φαίνεται αποφασισμένη να αναζητήσει ρόλο, έστω και αν αυτός δεν θα είναι στρατιωτικός.

Η Ευρώπη ψάχνει ρόλο πριν την προσπεράσουν οι εξελίξεις

Η ουσία των δηλώσεων της Κάγια Κάλας βρίσκεται ακριβώς εδώ: η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να αποδείξει ότι μπορεί να είναι κάτι περισσότερο από παρατηρητής μιας κρίσης που επηρεάζει ευθέως τα συμφέροντά της. Καλεί ΗΠΑ και Ισραήλ να σταματήσουν τον πόλεμο, αρνείται να ακολουθήσει άκριτα μια λογική στρατιωτικής εμπλοκής στο Ορμούζ και αναζητεί διπλωματική διέξοδο μαζί με αραβικές κυβερνήσεις και τον ΟΗΕ. Το ερώτημα πλέον είναι αν αυτή η προσπάθεια θα βρει πραγματικό χώρο παρέμβασης ή αν οι αποφάσεις θα συνεχίσουν να λαμβάνονται αλλού, αφήνοντας την Ευρώπη να διαχειρίζεται μόνο τις συνέπειες.

Πηγή: Pagenews.gr