Η συζήτηση γύρω από ένα νέο, ισχυρό Ελ Νίνιο επανέρχεται δυναμικά, καθώς τα τελευταία προγνωστικά στοιχεία δείχνουν ότι ο τροπικός Ειρηνικός μπορεί να περάσει από τη φάση της Λα Νίνια σε συνθήκες Ελ Νίνιο μέσα στους επόμενους μήνες. Οι επιστήμονες αποφεύγουν προς το παρόν τις απόλυτες προβλέψεις για ένα «σούπερ Ελ Νίνιο», όμως παραδέχονται ότι το φαινόμενο έχει αυξημένες πιθανότητες να εμφανιστεί μέσα στο καλοκαίρι του 2026 και να επηρεάσει αισθητά την πορεία των παγκόσμιων θερμοκρασιών.
Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη διαγνωστική ενημέρωση του Κέντρου Κλιματικών Προβλέψεων της NOAA, η Λα Νίνια παρέμενε ενεργή τον Φεβρουάριο του 2026, αλλά αναμενόταν να εξασθενήσει γρήγορα, με μετάβαση σε ουδέτερες συνθήκες ENSO μέσα στον επόμενο μήνα. Η ίδια πρόγνωση δίνει 62% πιθανότητα να εμφανιστεί Ελ Νίνιο στο τρίμηνο Ιουνίου–Αυγούστου 2026 και να παραμείνει τουλάχιστον έως τα τέλη του έτους, κάτι που ενισχύει την ανησυχία για νέα κλιματική ώθηση σε έναν ήδη θερμό πλανήτη.
Τι είναι το Ελ Νίνιο και γιατί προκαλεί τόση ανησυχία
Το Ελ Νίνιο είναι η θερμή φάση του φαινομένου ENSO, δηλαδή της ταλάντωσης μεταξύ ωκεανού και ατμόσφαιρας στον τροπικό Ειρηνικό. Όταν τα νερά στον κεντρικό και ανατολικό ισημερινό Ειρηνικό γίνονται θερμότερα από τον μέσο όρο, μεταβάλλονται οι ατμοσφαιρικές κυκλοφορίες και επηρεάζονται τα καιρικά μοτίβα σε πολλές περιοχές του πλανήτη. Το φαινόμενο εμφανίζεται συνήθως κάθε δύο έως επτά χρόνια, φτάνει συχνά στην κορύφωσή του από το φθινόπωρο έως τον χειμώνα και μπορεί να διαρκέσει περίπου 9 έως 12 μήνες, αν και υπάρχουν αποκλίσεις από κύκλο σε κύκλο.
Αυτός είναι και ο λόγος που κάθε νέα ένδειξη για επιστροφή του Ελ Νίνιο παρακολουθείται τόσο στενά από τους επιστήμονες. Δεν πρόκειται απλώς για μια μεταβολή στη θερμοκρασία της θάλασσας, αλλά για έναν μηχανισμό που μπορεί να αλλάξει βροχοπτώσεις, ξηρασίες, καταιγίδες, εποχές τυφώνων και, τελικά, τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη. Σε έναν κόσμο που ήδη θερμαίνεται εξαιτίας της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής, ακόμη και μια φυσική ώθηση από το ENSO μπορεί να λειτουργήσει σαν επιταχυντής των ακραίων συνθηκών.
Πόσο πιθανό είναι το «σούπερ Ελ Νίνιο»
Το σενάριο ενός «σούπερ Ελ Νίνιο» δεν θεωρείται βέβαιο, αλλά ούτε και αμελητέο. Η NOAA αναφέρει ότι, αν το Ελ Νίνιο τελικά σχηματιστεί, υπάρχει περίπου μία στις τρεις πιθανότητες να είναι ισχυρό κατά την περίοδο Οκτωβρίου–Δεκεμβρίου 2026, κάτι που δείχνει ότι η έντασή του παραμένει αβέβαιη, αλλά με ανοδικό δυναμικό. Παράλληλα, η AccuWeather εκτιμά ότι υπάρχει πιθανότητα το φαινόμενο να εξελιχθεί αργότερα μέσα στο έτος σε πολύ ισχυρό επεισόδιο, επαναφέροντας στη δημόσια συζήτηση τον όρο «super El Niño».
Οι ειδικοί, πάντως, αποφεύγουν τις υπερβολές. Η σημερινή επιστημονική εικόνα δεν επιτρέπει να ειπωθεί με βεβαιότητα ότι ο πλανήτης οδεύει σε ένα ακραίο επεισόδιο αντίστοιχο με τα πιο ισχυρά ιστορικά Ελ Νίνιο. Αυτό που μπορεί να ειπωθεί με μεγαλύτερη σιγουριά είναι ότι η πιθανότητα για θερμή φάση αυξάνεται καθαρά και ότι, ακόμη και ένα μέτριο προς ισχυρό επεισόδιο, θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τον παγκόσμιο θερμοκρασιακό χάρτη.
Γιατί το 2027 ανησυχεί περισσότερο τους επιστήμονες
Παρότι η δημόσια συζήτηση επικεντρώνεται στο 2026, αρκετοί κλιματολόγοι υπογραμμίζουν ότι το μεγαλύτερο αποτύπωμα ενός νέου Ελ Νίνιο μπορεί να φανεί το 2027. Ο λόγος είναι ότι η παγκόσμια μέση θερμοκρασία συχνά αντιδρά με χρονική υστέρηση σε σχέση με την κορύφωση του φαινομένου στον Ειρηνικό. Αν το Ελ Νίνιο αναπτυχθεί κατά το δεύτερο μισό του 2026 και κορυφωθεί προς το τέλος του έτους ή στις αρχές του 2027, τότε το ισχυρότερο θερμικό αποτύπωμα ενδέχεται να καταγραφεί μέσα στο 2027.
Ο κλιματολόγος Ζέκε Χάουζφαδερ έχει επισημάνει ότι ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να ανεβάσει τις θερμοκρασίες του 2026, χωρίς όμως να είναι το πιθανότερο να ξεπεραστεί το ρεκόρ του 2024. Αντίθετα, το 2027 εμφανίζεται ως το έτος με τις ισχυρότερες πιθανότητες να βρεθεί στην κορυφή της παγκόσμιας θερμοκρασιακής κατάταξης, ακριβώς λόγω της καθυστέρησης με την οποία μεταφέρεται η επίδραση του Ελ Νίνιο από τον ωκεανό στην ατμόσφαιρα και τελικά στα παγκόσμια κλιματικά δεδομένα.
Οι επιπτώσεις στον καιρό δεν θα είναι ίδιες παντού
Ένα ισχυρό Ελ Νίνιο δεν σημαίνει ότι κάθε περιοχή του πλανήτη θα βιώσει το ίδιο είδος επιπτώσεων. Ιστορικά, το φαινόμενο συνδέεται με θερμότερες και συχνά ξηρότερες συνθήκες σε τμήματα των βόρειων Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ σε άλλες περιοχές μπορεί να ενισχύσει τις βροχοπτώσεις και τον κίνδυνο πλημμυρών. Επίσης, τείνει να ενισχύει τη δραστηριότητα τροπικών κυκλώνων στον κεντρικό και ανατολικό Ειρηνικό, ενώ συχνά περιορίζει τη δραστηριότητα στον Ατλαντικό, επηρεάζοντας έτσι και τη συνολική εικόνα της εποχής των τυφώνων.
Η πολυπλοκότητα αυτή είναι κρίσιμη. Το Ελ Νίνιο δεν «βράζει» παντού τον πλανήτη με τον ίδιο τρόπο, αλλά μεταβάλλει τις πιθανότητες για ακραία φαινόμενα, αλλάζει τη γεωγραφία των βροχών και της ξηρασίας και διαταράσσει εποχικά μοτίβα που είναι σημαντικά για τη γεωργία, την ενέργεια, τις υποδομές και τη δημόσια ασφάλεια. Για αυτό και κάθε πρόγνωση για την εξέλιξή του αντιμετωπίζεται ως κρίσιμο εργαλείο σχεδιασμού από κυβερνήσεις, υπηρεσίες πολιτικής προστασίας και αγροτικές οικονομίες.
Το Ελ Νίνιο έρχεται πάνω σε ήδη υπερθερμασμένο υπόβαθρο
Η νέα ανησυχία για την πιθανή επιστροφή του φαινομένου έχει ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή δεν ξεκινά από «ουδέτερη» κλιματική βάση. Ο πλανήτης βρίσκεται ήδη σε ιστορικά υψηλά επίπεδα θέρμανσης λόγω της συσσώρευσης αερίων του θερμοκηπίου, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε φυσικός μηχανισμός πρόσθετης θέρμανσης μπορεί να σπρώξει ευκολότερα τις παγκόσμιες θερμοκρασίες σε νέα άκρα. Η τελευταία περίοδος Ελ Νίνιο του 2023–2024 συνέβαλε στις πρωτοφανείς παγκόσμιες θερμοκρασίες και ενίσχυσε το ήδη επιβαρυμένο κλιματικό υπόβαθρο.
Αυτό είναι και το βασικό μήνυμα πολλών επιστημόνων: το Ελ Νίνιο δεν είναι η βασική αιτία της μακροπρόθεσμης υπερθέρμανσης, αλλά λειτουργεί σαν πρόσθετη ώθηση πάνω σε μια ήδη ανοδική πορεία. Έτσι, ακόμη κι αν το νέο επεισόδιο δεν εξελιχθεί τελικά σε «σούπερ Ελ Νίνιο», η εμφάνισή του θα μπορούσε να ενισχύσει τις τάσεις για θερμότερα παγκόσμια έτη, ακριβώς επειδή η κλιματική βάση εκκίνησης είναι πλέον πολύ υψηλότερη από ό,τι σε προηγούμενες δεκαετίες.
Προειδοποίηση χωρίς βεβαιότητες
Το πιο ασφαλές συμπέρασμα αυτή τη στιγμή είναι ότι το Ελ Νίνιο έχει αυξημένες πιθανότητες να επιστρέψει μέσα στο 2026, αλλά η ακριβής έντασή του δεν μπορεί ακόμη να προβλεφθεί με απόλυτη βεβαιότητα. Οι ενδείξεις της NOAA και των διεθνών προγνωστικών μοντέλων συγκλίνουν προς μια μετάβαση από τη Λα Νίνια σε ουδέτερες συνθήκες και στη συνέχεια σε θερμή φάση, με το παράθυρο Ιουνίου–Αυγούστου να θεωρείται κομβικό για την εμφάνισή του.
Το αν ο πλανήτης θα βρεθεί μπροστά σε ένα απλό Ελ Νίνιο, ένα ισχυρό επεισόδιο ή ακόμη και σε ένα «σούπερ Ελ Νίνιο» θα φανεί αργότερα μέσα στη χρονιά. Ωστόσο, η επιστημονική προειδοποίηση είναι ήδη σαφής: η πιθανή επιστροφή του φαινομένου προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα ανησυχίας σε μια εποχή ακραίων θερμοκρασιών, ενεργειακών πιέσεων, ξηρασιών και καταστροφικών καιρικών φαινομένων. Και αυτό από μόνο του αρκεί για να στρέψει ξανά τα βλέμματα όλου του πλανήτη στον Ειρηνικό.
Πηγή: Pagenews.gr