Deutsche Bank: Ο Πόλεμος στη Μέση Ανατολή Μπορεί να Φέρει το Τέλος των Πετροδολαρίων

Για περισσότερο από μισό αιώνα, το αμερικανικό δολάριο κυριαρχεί στο παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου, δημιουργώντας ένα ισχυρό οικονομικό και γεωπολιτικό σύστημα γνωστό ως «πετροδολάρια». Αυτό το καθεστώς, που χτίστηκε το 1974 με τη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας, επέτρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες να διατηρούν τεράστια οικονομική υπεροχή. Ωστόσο, σύμφωνα με νέα ανάλυση του Ερευνητικού Ινστιτούτου της Deutsche Bank, αυτός ο δεσμός μπορεί σύντομα να πληγεί ανεπανόρθωτα λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Η ανάλυση, που υπογράφει η Mallika Sachdeva, επικεφαλής Στρατηγικής Συναλλάγματος της Deutsche Bank στο Λονδίνο, υποστηρίζει ότι τα θεμέλια του συστήματος των πετροδολαρίων βρίσκονταν ήδη υπό πίεση πριν από την τρέχουσα σύγκρουση. Τώρα, ο πόλεμος μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης που θα επιταχύνει τη διάβρωσή του, φέρνοντας ακόμα και την απαρχή ενός νέου εποχής με «πετρογουάν» και εναλλακτικά συστήματα πληρωμών.

Το Ιστορικό Θεμέλιο των Πετροδολαρίων

Το καθεστώς των πετροδολαρίων γεννήθηκε το 1974, όταν η Σαουδική Αραβία συμφώνησε να τιμολογεί το πετρέλαιο αποκλειστικά σε αμερικανικά δολάρια και να επενδύει τα έσοδά της σε αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία. Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ παρείχαν στρατιωτικές εγγυήσεις ασφαλείας στο Βασίλειο. Αυτό το deal ενίσχυσε δραματικά τη ζήτηση για δολάριο παγκοσμίως, καθώς κάθε χώρα που ήθελε πετρέλαιο έπρεπε να αποκτήσει δολάρια.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η ανάλυση της Deutsche Bank, «η κυριαρχία του δολαρίου στο διασυνοριακό εμπόριο βασίζεται αναμφισβήτητα στο πετροδολάριο: το πετρέλαιο που διακινείται παγκοσμίως τιμολογείται και εκδίδεται σε δολάρια ΗΠΑ». Αυτή η πρακτική δεν ήταν απλώς οικονομική – ήταν βαθιά γεωπολιτική, δίνοντας στις ΗΠΑ τη δυνατότητα να χρηματοδοτούν ελλείμματα και να διατηρούν παγκόσμια επιρροή.

Οι Πιέσεις Που Υπήρχαν Ήδη Πριν τον Πόλεμο

Παρότι το σύστημα φαινόταν ακλόνητο, τα τελευταία χρόνια άρχισαν να εμφανίζονται ρωγμές. Το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή πωλείται πλέον στην Ασία και όχι στις ΗΠΑ. Παράλληλα, χώρες όπως η Ρωσία και το Ιράν, που υπόκεινται σε δυτικές κυρώσεις, πωλούν πετρέλαιο εκτός του συστήματος του δολαρίου, χρησιμοποιώντας εναλλακτικά νομίσματα και μηχανισμούς.

Η Σαουδική Αραβία, από την πλευρά της, έχει αναπτύξει πιο ανεξάρτητες αμυντικές δυνατότητες και δοκιμάζει εναλλακτικές λύσεις πληρωμών. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η συμμετοχή της στο Project mBridge, μια πρωτοβουλία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS) σε συνεργασία με τις κεντρικές τράπεζες της Κίνας, του Χονγκ Κονγκ, της Ταϊλάνδης και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Το project αυτό στοχεύει στη δημιουργία ενός νέου συστήματος διασυνοριακών πληρωμών με ψηφιακά νομίσματα, που παρακάμπτει το παραδοσιακό SWIFT και το δολάριο. Η Σαουδική Αραβία προσχώρησε ως πλήρες μέλος τον Ιούνιο του 2024.

Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Ο Μεγάλος Καταλύτης

Σύμφωνα με την Deutsche Bank, ο τρέχων πόλεμος στη Μέση Ανατολή μπορεί να αποδειχθεί η «τέλεια καταιγίδα» για τα πετροδολάρια. Η ζημία που υφίστανται οι οικονομίες του Κόλπου μπορεί να οδηγήσει σε πώληση αποθεμάτων σε ξένα περιουσιακά στοιχεία που είναι κυρίως σε δολάρια. Επιπλέον, υπάρχουν αναφορές ότι η διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ – κρίσιμη αρτηρία για το παγκόσμιο πετρέλαιο – μπορεί να συνδεθεί με πληρωμές σε κινεζικά γιουάν.

«Η σύγκρουση θα μπορούσε να μείνει στην ιστορία ως βασικός καταλύτης για τη διάβρωση της κυριαρχίας των πετροδολαρίων και τις απαρχές του πετρογουάν», αναφέρει χαρακτηριστικά η Mallika Sachdeva.

Ένας ακόμα μεγαλύτερος κίνδυνος προκύπτει από την πιθανή μετάβαση του κόσμου σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας. Αν ο παγκόσμιος Νότος, η Ευρώπη και η Βόρεια Ασία στραφούν μαζικά προς τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και την πυρηνική ενέργεια, η ζήτηση για πετρέλαιο θα μειωθεί, μαζί με την ανάγκη για πετροδολάρια. Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι χώρες θα χρειάζονται λιγότερα αποθέματα σε δολάρια, αποδυναμώνοντας περαιτέρω τη θέση του αμερικανικού νομίσματος ως παγκόσμιου αποθεματικού.

Τι Σημαίνει Αυτό για την Παγκόσμια Οικονομία

Η Deutsche Bank τονίζει ότι ένας κόσμος πιο αυτάρκης στην άμυνα και την ενέργεια θα είναι επίσης ένας κόσμος που θα κρατά λιγότερα δολάρια. Η στρατηγική σημασία της Μέσης Ανατολής για τον ρόλο του δολαρίου δεν πρέπει να υποτιμάται. Αν το πετροδολάριο χάσει την κυριαρχία του, αυτό θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην αξία του δολαρίου, στα επιτόκια δανεισμού των ΗΠΑ και στη συνολική γεωπολιτική ισορροπία.

Φυσικά, η μετάβαση δεν θα είναι ούτε εύκολη ούτε άμεση. Το δολάριο παραμένει ακόμα το κυρίαρχο νόμισμα στις διεθνείς συναλλαγές. Ωστόσο, η ανάλυση της Deutsche Bank δείχνει ότι οι πιέσεις συσσωρεύονται και ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή μπορεί να επιταχύνει δραματικά τις αλλαγές που ήδη συντελούνται.

Η ιστορία του πετρελαίου και του δολαρίου μπορεί σύντομα να γραφτεί με νέους όρους – όρους που θα περιλαμβάνουν λιγότερα πετροδολάρια και περισσότερα πετρογουάν, ψηφιακές πληρωμές και νέες συμμαχίες πέρα από την παραδοσιακή δυτική κυριαρχία.

Πηγή: Pagenews.gr