Μια απόφαση με δυνητικά τεράστιες συνέπειες για τη βιομηχανία των social media εξέδωσε σώμα ενόρκων στο Λος Άντζελες, κρίνοντας ότι η Meta και το YouTube της Google φέρουν ευθύνη για τη βλάβη που υπέστη μια νεαρή γυναίκα, η οποία υποστήριξε ότι εθίστηκε στις πλατφόρμες τους από μικρή ηλικία. Η υπόθεση αφορά την 20χρονη σήμερα ενάγουσα, γνωστή με τα αρχικά KGM, και θεωρείται η πρώτη μεγάλου βεληνεκούς ετυμηγορία αυτού του είδους, σε μια νομική μάχη που μπορεί να επηρεάσει χιλιάδες παρόμοιες προσφυγές σε όλη την Αμερική.
Οι ένορκοι αποφάσισαν ότι οι δύο εταιρείες ενήργησαν με αμέλεια στον σχεδιασμό ή στη λειτουργία των πλατφορμών τους και ότι αυτή η αμέλεια ήταν ουσιώδης παράγοντας στην ψυχική βλάβη της ενάγουσας. Το δικαστήριο επιδίκασε 3 εκατομμύρια δολάρια σε αποζημίωση, ενώ έκρινε επίσης ότι συντρέχει λόγος για ποινικές αποζημιώσεις, με περαιτέρω διαβουλεύσεις να ακολουθούν για το τελικό ύψος τους. Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στοιχεία, η ευθύνη επιμερίστηκε κατά 70% στη Meta και κατά 30% στο YouTube.
Η υπόθεση που μπορεί να αλλάξει το τοπίο για τα social media
Η σημασία της απόφασης δεν εξαντλείται στο ποσό της αποζημίωσης. Νομικοί αναλυτές και αμερικανικά μέσα επισημαίνουν ότι η ετυμηγορία μπορεί να λειτουργήσει ως προηγούμενο για χιλιάδες αγωγές που εκκρεμούν ήδη κατά των Meta, YouTube, TikTok και Snap από εφήβους, οικογένειες, σχολικές περιφέρειες και πολιτειακούς εισαγγελείς. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι οι ενάγοντες δεν βασίζουν το επιχείρημά τους μόνο στο περιεχόμενο που προβάλλεται στις πλατφόρμες, αλλά στον ίδιο τον σχεδιασμό τους, επιχειρώντας να ξεπεράσουν τις παραδοσιακές νομικές ασπίδες που μέχρι σήμερα προστάτευαν τις εταιρείες τεχνολογίας.
Η υπόθεση της KGM επικεντρώθηκε στην ιδέα ότι λειτουργίες όπως το infinite scroll, το autoplay και οι αλγοριθμικές προτάσεις δεν είναι ουδέτερα εργαλεία, αλλά μηχανισμοί σχεδιασμένοι για να παρατείνουν τη χρήση και να αυξάνουν την εξάρτηση των ανηλίκων. Οι συνήγοροι της ενάγουσας παρομοίασαν τα προϊόντα αυτά με τα τσιγάρα και τα ψηφιακά καζίνο, υποστηρίζοντας ότι οι εταιρείες γνώριζαν τον κίνδυνο, αλλά συνέχισαν να αναπτύσσουν λειτουργίες που μεγιστοποιούν την παραμονή των παιδιών στην οθόνη.
Τι υποστήριξε η νεαρή γυναίκα που μήνυσε τις εταιρείες
Η KGM κατέθεσε ότι άρχισε να χρησιμοποιεί το YouTube από την ηλικία των 6 ετών και το Instagram από τα 9, και ότι η μακρόχρονη έκθεσή της στις πλατφόρμες επιδείνωσε σοβαρά την ψυχική της κατάσταση. Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, η υπόθεση συνδέθηκε με συμπτώματα όπως άγχος, κατάθλιψη, σωματική δυσμορφία και καταναγκαστική χρήση. Οι ένορκοι πείστηκαν ότι οι πλατφόρμες δεν ήταν απλώς μέσο επικοινωνίας ή ψυχαγωγίας, αλλά λειτούργησαν ως επιβαρυντικός παράγοντας στην ψυχική της υγεία.
Η ετυμηγορία θεωρείται ακόμη πιο σημαντική επειδή οι άλλοι δύο αρχικοί εναγόμενοι, το TikTok και η Snap, είχαν ήδη συμβιβαστεί πριν από τη δίκη. Έτσι, η αναμέτρηση επικεντρώθηκε τελικά στη Meta και στη Google, οι οποίες καλούνται πλέον να αντιμετωπίσουν όχι μόνο το οικονομικό κόστος, αλλά και τη βαθύτερη πολιτική και κοινωνική πίεση που δημιουργεί μια τέτοια απόφαση.
Τι είπε ο Ζούκερμπεργκ στο δικαστήριο
Ιδιαίτερη βαρύτητα απέκτησε και η κατάθεση του Μαρκ Ζούκερμπεργκ, ο οποίος εμφανίστηκε ενώπιον των ενόρκων τον Φεβρουάριο. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα για τη δίκη, ο επικεφαλής της Meta επικαλέστηκε τη μακροχρόνια πολιτική της εταιρείας να μην επιτρέπει τη χρήση των πλατφορμών της σε παιδιά κάτω των 13 ετών. Όταν όμως του παρουσιάστηκαν εσωτερικά έγγραφα και έρευνες που έδειχναν ότι η Meta γνώριζε πως μικρότερα παιδιά χρησιμοποιούσαν στην πράξη τις υπηρεσίες της, εκείνος απάντησε ότι «πάντα ευχόταν» να έχει υπάρξει ταχύτερη πρόοδος στον εντοπισμό τέτοιων χρηστών και ότι η εταιρεία «κατέληξε στη σωστή κατεύθυνση με την πάροδο του χρόνου».
Η θέση αυτή, ωστόσο, δεν έπεισε το σώμα των ενόρκων. Το αποτέλεσμα δείχνει ότι το δικαστήριο δεν στάθηκε μόνο στις επίσημες πολιτικές ασφαλείας των εταιρειών, αλλά και στο κατά πόσο αυτές εφαρμόζονταν στην πράξη, καθώς και στο αν οι ίδιες οι πλατφόρμες είχαν σχεδιαστεί με τρόπο που ενθαρρύνει τη συνεχή χρήση από ανηλίκους.
Η αντίδραση Meta και YouTube
Μετά την απόφαση, η Meta δήλωσε ότι διαφωνεί με σεβασμό με την ετυμηγορία και εξετάζει τις νομικές της επιλογές, ενώ τόσο η ίδια όσο και το YouTube έχουν ξεκαθαρίσει ότι σκοπεύουν να ασκήσουν έφεση. Οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι διαθέτουν ήδη εργαλεία ασφαλείας για εφήβους και γονείς, επιμένοντας ότι δεν μπορούν να θεωρηθούν αποκλειστικά υπεύθυνες για την ψυχική κατάσταση των χρηστών τους.
Παρά ταύτα, η νέα αυτή ήττα έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης νομικής πίεσης για τη Meta. Μόλις μία ημέρα πριν, σε ξεχωριστή υπόθεση στο Νέο Μεξικό, δικαστήριο είχε επιβάλει στην εταιρεία 375 εκατομμύρια δολάρια για αποτυχία προστασίας παιδιών από σεξουαλική εκμετάλλευση, γεγονός που ενισχύει την αίσθηση ότι οι δικαστικές εξελίξεις στις ΗΠΑ αρχίζουν να μεταβάλλουν ουσιαστικά το πεδίο ευθύνης για τις μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες.
Μια απόφαση που μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για νέες διεκδικήσεις
Το πιο βαρύ αποτύπωμα της ετυμηγορίας είναι ίσως συμβολικό. Για πρώτη φορά, ένα σώμα ενόρκων στις ΗΠΑ έκρινε με τόσο καθαρό τρόπο ότι οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνες όχι απλώς για ακατάλληλο περιεχόμενο, αλλά για εθιστικό σχεδιασμό που συμβάλλει σε ψυχική βλάβη ανηλίκων. Αυτό είναι το σημείο που κάνει πολλούς να μιλούν ήδη για μια πιθανή «στιγμή Big Tobacco» για τις εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης.
Το αν η συγκεκριμένη απόφαση θα επιφέρει άμεσες δομικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των πλατφορμών μένει να φανεί. Όμως είναι βέβαιο ότι προσθέτει νέα δυναμική στις νομικές διεκδικήσεις γονέων, παιδιών και δημόσιων φορέων, σε μια περίοδο που η συζήτηση για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο γίνεται όλο και πιο επιτακτική. Και αυτό, για τη Meta, τη Google και συνολικά τη Silicon Valley, ίσως αποδειχθεί πολύ πιο σημαντικό από το ίδιο το ποσό των 3 εκατομμυρίων δολαρίων.
Πηγή: Pagenews.gr