Τουρκία στο ΝΑΤΟ ή τουρκικό «παιχνίδι»: Η νέα έκθεση που βάζει σε δοκιμασία τη Συμμαχία

Σε μια περίοδο όπου η ένταση στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και οι μετατοπίσεις στη διεθνή ασφάλεια δοκιμάζουν τα όρια των παραδοσιακών συμμαχιών, μια νέα έκθεση από το αμερικανικό think‑tank Foundation for Defense of Democracies έχει βάλει στο επίκεντρο τον ρόλο της Τουρκία στο NATO, εγείροντας ερωτήματα για την πορεία και τις στρατηγικές επιλογές της Άγκυρας.

Η έκθεση με τίτλο «Islamist Domination of Turkey: A Forward Base for Muslim Brotherhood‑Aligned Jihadism», που υπογράφει ο ανώτερος συνεργάτης Σινάν Τζιντί, υποστηρίζει ότι υπό τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν η Τουρκία έχει απομακρυνθεί από την παραδοσιακή δυτική ευθυγράμμιση και έχει δημιουργήσει σχέσεις με ισλαμιστικές οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένων της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και της Χαμάς.

Με το βλέμμα στις σχέσεις με ισλαμιστικές οργανώσεις

Σύμφωνα με την έκθεση, η Τουρκία έχει επιτρέψει σε οργανώσεις όπως η Χαμάς να επεκτείνουν την παρουσία τους εντός της χώρας μετά το 2011, αξιοποιώντας το πολιτικό περιβάλλον για να αναπτύξουν γραφεία, δίκτυα στρατολόγησης και μηχανισμούς χρηματοδότησης.

«Αυτό που έχουμε είναι ότι η Τουρκία έχει ξαναγράψει εντελώς τους κανόνες για το πώς ερμηνεύεις τι μπορεί να θεωρηθεί τζιχαντιστική τρομοκρατική οντότητα… Ο Ερντογάν έχει επανεφεύρει αυτό που θεωρείται τρομοκρατία», αναφέρει ο Τζιντί σε δηλώσεις του στο Fox News Digital.

Το δημοσίευμα τονίζει επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη κινηθεί εναντίον δικτύων που συνδέονται με τη Χαμάς στην Τουρκία, με το υπουργείο Οικονομικών να χαρακτηρίζει και να επιβάλλει κυρώσεις σε άτομα και οντότητες, θέτοντας υπό στενή παρακολούθηση ΜΚΟ και πρόσωπα που συνδέονται με αυτή την οργάνωση.

Τουρκία – Μουσουλμανική Αδελφότητα και περιφερειακή εικόνα

Εκτός από τη Χαμάς, η έκθεση περιγράφει την Τουρκία ως καταφύγιο για στελέχη της Μουσουλμανικής Αδελφότητας από διάφορες χώρες, οι οποίες έχουν καταστεί αυστηρές απέναντι σε αυτήν για χρόνια. Η Αίγυπτος, για παράδειγμα, έχει χαρακτηρίσει την Αδελφότητα παράνομη από το 2013, ενώ χώρες του Κόλπου όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν επίσης απαγορεύσει την οργάνωση.

Το θέμα αυτό εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση για το πώς η Τουρκία βλέπει τον ρόλο της στο ευρύτερο ισλαμικό και πολιτικό πεδίο, και κατά πόσο αυτή η προσέγγιση στοιχειοθετεί αλλαγή κατεύθυνσης σε σχέση με την παραδοσιακή στρατηγική της στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.

Πιθανές «απαντήσεις» από τις ΗΠΑ

Η έκθεση δεν περιορίζεται στην καταγραφή των διασυνδέσεων. Προτείνει μια σειρά από πολιτικές απαντήσεις από την πλευρά των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων:

• πιθανή επιβολή κυρώσεων εναντίον τουρκικών αξιωματούχων και οντοτήτων,
• αυστηρότερος έλεγχος στο χρηματοπιστωτικό σύστημα της Τουρκίας για υποψίες παροχής πόρων σε δίκτυα που συνδέονται με ισλαμιστικές οργανώσεις,
• επανεξέταση διπλωματικών και στρατηγικών σχέσεων στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.

Τέτοιες επιλογές θα μπορούσαν να αναδιαμορφώσουν τις σχέσεις Ουάσινγκτον–Άγκυρας, ιδίως ενόψει της επικείμενης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ που πρόκειται να φιλοξενηθεί στην Τουρκία.

 Πώς βλέπουν οι αναλυτές τη θέση της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ

Η θέση της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ δεν είναι καινούργιο θέμα αναλύσεων και συζητήσεων. Μελετητές και πολιτικοί σχολιαστές σημειώνουν ότι η Άγκυρα εδώ και χρόνια επιχειρεί μια «στρατηγική αυτονομία», επιχειρώντας να βρει ισορροπία μεταξύ των σχέσεών της με τη Δύση, και των περιφερειακών της φιλοδοξιών στη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής.

Σύμφωνα με τουρκικά και διεθνή think‑tanks, αυτή η στρατηγική έχει προκαλέσει τριβές εντός του ΝΑΤΟ, ιδίως όσον αφορά τις σχέσεις με τις ΗΠΑ και την ΕΕ, λόγω παραδόσεων όπως η αγορά ρωσικών συστημάτων S‑400 και οι στρατιωτικές επεμβάσεις στη Συρία και αλλού.

 Η διπλωματική ισορροπία στην πράξη

Παρά τις ανησυχίες, αρκετοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η σχέση ΗΠΑ–Τουρκίας εξακολουθεί να παραμένει σημαντική και λειτουργεί ως παράγοντας εξισορρόπησης. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει δημόσια αναγνωρίσει τον Τούρκο ομόλογό του ως κρίσιμο παίκτη στη Μέση Ανατολή, αναφέροντας τον ρόλο του στην επίτευξη εκεχειρίας στη Γάζα και άλλες διπλωματικές πρωτοβουλίες.

Τέτοιες δηλώσεις υπογραμμίζουν ότι, παρά τις πολλαπλές εντάσεις και αμφιβολίες, η Τουρκία παραμένει κρίσιμος σύμμαχος για τη στρατηγική των ΗΠΑ στη διεθνή σκηνή — μια σχέση που χαρακτηρίζεται από πολύπλοκη αλληλεξάρτηση και διαρκείς διαπραγματεύσεις.

Η έκθεση για τον ρόλο της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ με αιχμή τις σχέσεις της με ισλαμιστικές οργανώσεις φέρνει στο προσκήνιο μια ευρύτερη συζήτηση για τις αξίες, τις προτεραιότητες και τη στρατηγική κατεύθυνση που επιλέγει η Άγκυρα. Η απάντηση των ΗΠΑ — είτε μέσω κυρώσεων, είτε μέσω εντατικοποιημένου ελέγχου — μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά τη μελλοντική αρχιτεκτονική της Συμμαχίας και τις διεθνείς ισορροπίες.

Πηγή: pagenews.gr