Έλεγχος γεγονότων: Πώς μπορεί μια χώρα να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ;

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κλιμάκωσε τις τελευταίες εβδομάδες τις επιθέσεις του κατά του ΝΑΤΟ, φτάνοντας στο σημείο να απειλήσει ανοιχτά με αποχώρηση των ΗΠΑ από τη βορειοατλαντική συμμαχία, χαρακτηρίζοντάς την «χάρτινη τίγρη».

Οι απειλές ήρθαν μετά την άρνηση ευρωπαϊκών χωρών να συμμετάσχουν ενεργά στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και να συνεισφέρουν ναυτική δύναμη για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Ωστόσο, η αποχώρηση μιας χώρας από το ΝΑΤΟ δεν είναι ούτε απλή ούτε μονομερής διαδικασία.

Τι προβλέπει η Βορειοατλαντική Συνθήκη

Το Άρθρο 13 της Συνθήκης του 1949 ορίζει ότι οποιοδήποτε μέλος μπορεί να αποχωρήσει, αρκεί να ενημερώσει επίσημα τις Ηνωμένες Πολιτείες (ως θεματοφύλακα της Συνθήκης). Οι ΗΠΑ στη συνέχεια ενημερώνουν όλα τα υπόλοιπα μέλη. Η αποχώρηση ισχύει ένα έτος μετά την κοινοποίηση.

Για τις περισσότερες χώρες η διαδικασία είναι σχετικά απλή, εφόσον τηρηθούν οι εσωτερικοί τους νόμοι. Για τις ΗΠΑ όμως, που είναι ταυτόχρονα μέλος και θεματοφύλακας, η διαδικασία περιλαμβάνει κοινοποίηση στο ίδιο το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ και στη συνέχεια ενημέρωση των υπολοίπων μελών.

Θεωρητικά, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να παραμείνουν θεματοφύλακας χωρίς να είναι μέλος, αλλά τα υπόλοιπα κράτη θα προχωρούσαν πιθανότατα σε τροποποίηση της Συνθήκης για να μεταβιβάσουν αυτό τον ρόλο σε άλλη χώρα.

Τι λέει ο αμερικανικός νόμος

Στο εσωτερικό των ΗΠΑ τα πράγματα είναι πολύ πιο περίπλοκα. Το 2023 ο τότε πρόεδρος Τζο Μπάιντεν υπέγραψε νομοθεσία που απαγορεύει στον πρόεδρο να αποχωρήσει μονομερώς από το ΝΑΤΟ. Συγκεκριμένα, απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων στη Γερουσία ή έγκριση του Κογκρέσου. Απαγορεύεται επίσης η χρήση ομοσπονδιακών κονδυλίων για την υποστήριξη οποιασδήποτε τέτοιας διαδικασίας.

Ο νόμος αυτός καθιστά εξαιρετικά δύσκολη μια τυπική αποχώρηση. Οποιαδήποτε απόπειρα του Τραμπ θα κατέληγε σχεδόν σίγουρα σε δικαστικές διαμάχες και πιθανότατα στο Ανώτατο Δικαστήριο, με την κυβέρνηση να υποστηρίζει ότι η αρμοδιότητα αποχώρησης από διεθνείς συνθήκες ανήκει στον πρόεδρο.

Το σενάριο της «μισής αποχώρησης»

Πέρα από την τυπική έξοδο, υπάρχει και το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να παραμείνουν «στα χαρτιά» μέλος, αλλά να μειώσουν δραστικά τις συνεισφορές τους και να αμφισβητήσουν στην πράξη το Άρθρο 5 (συλλογική άμυνα). Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι μια τέτοια «υποβάθμιση» θα ήταν εξίσου καταστροφική για τη συμμαχία, καθώς οι ΗΠΑ καλύπτουν περίπου το 60% των συνολικών αμυντικών δαπανών του ΝΑΤΟ.

Υπάρχει προηγούμενο αποχώρησης;

Καμία χώρα δεν έχει αποχωρήσει ποτέ πλήρως από το ΝΑΤΟ. Το πιο κοντινό παράδειγμα είναι η Γαλλία του Σαρλ ντε Γκωλ, η οποία το 1966 αποχώρησε από το στρατιωτικό σκέλος της συμμαχίας, αλλά παρέμεινε στο πολιτικό (Βορειοατλαντικό Συμβούλιο). Ως αποτέλεσμα, η έδρα του ΝΑΤΟ μεταφέρθηκε από το Παρίσι στις Βρυξέλλες και χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες αποχώρησαν από τη Γαλλία.

Συνοψίζοντας, η τυπική αποχώρηση είναι νομικά εφικτή αλλά εξαιρετικά δύσκολη για τις ΗΠΑ λόγω του αμερικανικού νόμου, ενώ μια πρακτική «αποστασιοποίηση» χωρίς τυπική έξοδο θα μπορούσε να αποδυναμώσει το ΝΑΤΟ ακόμα περισσότερο.

Πηγή: Pagenews.gr