Κίνα και Ιράν: Ο σιωπηλός γεωπολιτικός νικητής του πολέμου

Ενώ οι βόμβες πέφτουν στην Τεχεράνη, στη Νατάνζ και στο Φορντό, ενώ οι πύραυλοι απειλούν τα δεξαμενόπλοια που προσπαθούν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ και ενώ η διεθνής προσοχή παραμένει στραμμένη στις επιχειρήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν, μια άλλη δύναμη φαίνεται να ενισχύει αθόρυβα τη θέση της. Αυτή η δύναμη δεν συμμετέχει άμεσα στον πόλεμο, δεν στέλνει στρατεύματα και δεν εκτίθεται σε στρατιωτικό κόστος. Είναι η Κίνα, η οποία σύμφωνα με τη γεωπολιτική ανάγνωση της σύγκρουσης αναδεικνύεται σε έναν από τους βασικούς ωφελημένους της νέας κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Το Πεκίνο δεν χρειάστηκε να εμπλακεί στο πεδίο για να επωφεληθεί. Αντιθέτως, ακολουθεί μια στρατηγική υπομονής, παρατηρώντας πώς η πολεμική σύγκρουση αποκαλύπτει αδυναμίες της αμερικανικής ισχύος, εξαντλεί πόρους της Δύσης και μεταβάλλει τις ισορροπίες στην περιοχή. Σε ένα περιβάλλον όπου οι στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ επιδιώκουν να πλήξουν τον πυρηνικό μηχανισμό του Ιράν, η Κίνα εμφανίζεται να επενδύει στη μεγάλη εικόνα, αξιοποιώντας τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της αποσταθεροποίησης.

Το Πεκίνο παρακολουθεί χωρίς να ρισκάρει

Η μεγάλη διαφορά της Κίνας σε αυτή τη σύγκρουση είναι ότι δεν υποχρεώνεται να αναλάβει το στρατηγικό κόστος μιας άμεσης παρέμβασης. Δεν χρειάζεται να εμπλακεί στρατιωτικά, ούτε να εκτεθεί σε μια σύγκρουση που θα μπορούσε να έχει ανεξέλεγκτες συνέπειες. Αντίθετα, παρακολουθεί τις εξελίξεις με ψυχραιμία, επιτρέποντας στον πόλεμο να δημιουργεί από μόνος του γεωπολιτικές και οικονομικές αναταράξεις που τελικά λειτουργούν υπέρ της.

Η ίδια η σύγκρουση προσφέρει στην Κίνα μια εξαιρετικά πολύτιμη ευκαιρία: να μελετήσει σε πραγματικό χρόνο τις δυνατότητες αλλά και τις αδυναμίες της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος. Οι επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή επιτρέπουν στο Πεκίνο να εξάγει συμπεράσματα για τα αποθέματα, τις διπλωματικές αντοχές, τις στρατιωτικές προτεραιότητες και την επιχειρησιακή καταπόνηση των Ηνωμένων Πολιτειών. Με άλλα λόγια, ο πόλεμος λειτουργεί για την Κίνα σαν ένα ζωντανό γεωστρατηγικό εργαστήριο, χωρίς η ίδια να πληρώνει ουσιαστικό τίμημα.

Η φθορά των ΗΠΑ ως στρατηγικό κέρδος για την Κίνα

Ένα από τα μεγαλύτερα οφέλη που αποκομίζει το Πεκίνο από τη σύγκρουση είναι η σταδιακή φθορά της αμερικανικής ισχύος. Κάθε πολεμική εμπλοκή των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή μεταφράζεται σε κατανάλωση πόρων, σε διπλωματική πίεση, σε αυξημένο κόστος στρατιωτικής παρουσίας και σε υποχρεωτική αναδιάταξη δυνάμεων. Αυτή η διαδικασία, ακόμη κι αν δεν παράγει άμεσα πολιτική ήττα για την Ουάσιγκτον, δημιουργεί στρατηγική κόπωση.

Για την Κίνα, η εικόνα αυτή έχει ξεχωριστή σημασία. Όσο οι Ηνωμένες Πολιτείες επενδύουν χρόνο, μέσα και πολιτικό κεφάλαιο στη Μέση Ανατολή, τόσο μειώνεται η δυνατότητά τους να εστιάσουν απόλυτα σε άλλες περιοχές κρίσιμου ενδιαφέροντος για το Πεκίνο. Η κινεζική ηγεσία βλέπει ότι η αμερικανική υπερδύναμη δεν είναι ανεξάντλητη και ότι κάθε νέα περιφερειακή κρίση ανοίγει ρωγμές στη συνολική στρατηγική της Ουάσιγκτον.

Το Ιράν ως ακόμη πιο στενός ενεργειακός εταίρος

Η ενέργεια αποτελεί ίσως το πιο σαφές και άμεσο πεδίο στο οποίο η Κίνα αναμένεται να βγει ενισχυμένη. Εδώ και χρόνια, το Ιράν αποτελεί βασικό προμηθευτή φθηνού πετρελαίου προς την κινεζική αγορά, παρά τις κυρώσεις των ΗΠΑ. Ένα σημαντικό μέρος αυτής της διακίνησης πραγματοποιείται μέσω ενός σκιώδους δικτύου δεξαμενόπλοιων, το οποίο η Ουάσιγκτον επισήμως στοχοποιεί, ενώ το Πεκίνο αποφεύγει να αναγνωρίσει ανοιχτά.

Σε ένα μεταπολεμικό περιβάλλον, όπου η ιρανική οικονομία θα είναι ακόμα πιο πιεσμένη και η ανάγκη για έσοδα θα είναι ακόμη πιο επιτακτική, η Τεχεράνη πιθανότατα θα εξαναγκαστεί να εμβαθύνει περαιτέρω αυτή τη σχέση με την Κίνα. Αυτό σημαίνει ότι θα συνεχίσει – ή και θα εντείνει – την πώληση πετρελαίου σε χαμηλές τιμές, προκειμένου να εξασφαλίσει ρευστότητα και πολιτική ανάσα.

Από την άλλη πλευρά, η Κίνα μπορεί να προσφέρει κεφάλαια για την ανοικοδόμηση και τη σταθεροποίηση του Ιράν, κυρίως μέσα από κρατικές επιχειρήσεις που λειτουργούν εκτός της αμερικανικής νομισματικής επιρροής. Έτσι, το Πεκίνο δεν ενισχύει μόνο τη θέση του ως αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, αλλά μετατρέπεται σταδιακά σε αναντικατάστατο οικονομικό προστάτη της Τεχεράνης.

Η κρίση στο Ορμούζ και η ανθεκτικότητα της Κίνας

Η αναταραχή στα Στενά του Ορμούζ προκαλεί σοβαρούς κραδασμούς στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Από το συγκεκριμένο πέρασμα διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε περιορισμός ή απειλή στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα επιβαρύνει άμεσα τις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού. Οι ευρωπαϊκές και ασιατικές οικονομίες, ιδίως οι σύμμαχοι των ΗΠΑ, βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξημένη πίεση καθώς η αβεβαιότητα μεταφέρεται στις τιμές, στην τροφοδοσία και στη βιομηχανική ασφάλεια.

Ωστόσο, η Κίνα δείχνει να είναι καλύτερα προετοιμασμένη από πολλούς ανταγωνιστές ή εταίρους της για να απορροφήσει ένα τέτοιο σοκ. Εδώ και δύο δεκαετίες έχει επενδύσει στη διαφοροποίηση των ενεργειακών της πηγών, στην κρατική επιδότηση στρατηγικών αποθεμάτων και στη συστηματική θωράκιση της ενεργειακής της αλυσίδας. Αυτή η μακρόπνοη προσέγγιση της επιτρέπει να διαχειριστεί με μεγαλύτερη αντοχή τις διακυμάνσεις της αγοράς, ακόμη και αν η παγκόσμια αναστάτωση επηρεάζει συνολικά όλους τους μεγάλους παίκτες.

Η γεωοικονομική ευκαιρία του γουάν

Πέρα από το πετρέλαιο, ο πόλεμος δημιουργεί και μια πιο λεπτή αλλά ιδιαίτερα σημαντική ευκαιρία για την Κίνα: την ενίσχυση της προσπάθειάς της να διευρύνει τη χρήση του renminbi στις διεθνείς ενεργειακές συναλλαγές. Όσο η κρίση υπονομεύει τη σταθερότητα του παραδοσιακού μοντέλου του πετροδολαρίου, τόσο το Πεκίνο αποκτά χώρο να προωθήσει τις δικές του νομισματικές φιλοδοξίες.

Μια μόνο σύγκρουση δεν αρκεί φυσικά για να εκτοπίσει το δολάριο από τον κεντρικό του ρόλο στο διεθνές σύστημα. Ωστόσο, κάθε γεωπολιτικός κλονισμός που διαταράσσει τον τρόπο με τον οποίο τιμολογείται και διακινείται η ενέργεια, φθείρει σταδιακά την ανθεκτικότητα αυτού του συστήματος. Η Κίνα αποδεικνύει ότι προτιμά τη στρατηγική αντοχή και τη θεσμική υπομονή, αντί για κινήσεις εντυπωσιασμού.

Η δύναμη της μακράς στρατηγικής

Το σημαντικότερο ίσως στοιχείο της κινεζικής στάσης είναι ότι δεν βασίζεται στο άμεσο κέρδος, αλλά στη σταδιακή μεταβολή του διεθνούς περιβάλλοντος υπέρ της. Το Πεκίνο γνωρίζει ότι η ισχύς δεν οικοδομείται μόνο μέσα από στρατιωτικές νίκες, αλλά και μέσα από την ικανότητα μιας χώρας να απορροφά κρίσεις, να περιμένει, να κατανοεί τις αδυναμίες των αντιπάλων της και να παγιώνει τη θέση της όταν οι άλλοι εξαντλούνται.

Σε αυτή την κρίση, η Κίνα δεν εμφανίζεται ως επιθετικός πρωταγωνιστής, αλλά ως ο παίκτης που κερδίζει χωρίς να πολεμά. Μελετά την αμερικανική αντίδραση, επεκτείνει την ενεργειακή της επιρροή, διεισδύει βαθύτερα στο ιρανικό οικονομικό σύστημα και αξιοποιεί τις ρωγμές που δημιουργεί ο πόλεμος στο παγκόσμιο σύστημα.

Ο σιωπηλός νικητής της επόμενης ημέρας

Όταν τελικά καταλαγιάσει η σκόνη από τις επιδρομές, τις πυραυλικές επιθέσεις και τις αναφλέξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, ο απολογισμός της σύγκρουσης δεν θα αφορά μόνο τις στρατιωτικές απώλειες ή τις ζημιές στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Θα αφορά και το ποιος ενίσχυσε τη θέση του χωρίς να εκτεθεί άμεσα. Και σε αυτό το επίπεδο, η Κίνα μοιάζει να είναι ο μεγάλος κερδισμένος.

Με σταθερότητα, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και αξιοποίηση κάθε γεωπολιτικού κραδασμού, το Πεκίνο δείχνει πως δεν χρειάζεται να ρίξει ούτε μία βόμβα για να βγει ισχυρότερο από μια μεγάλη περιφερειακή σύγκρουση. Σε έναν κόσμο που αλλάζει με ταχύτητα, η κινεζική στρατηγική υπενθυμίζει ότι η πραγματική ισχύς πολλές φορές δεν βρίσκεται στην άμεση επέμβαση, αλλά στην ικανότητα να περιμένεις την κατάλληλη στιγμή και να μετατρέπεις την κρίση των άλλων σε δικό σου πλεονέκτημα.

Πηγή: Pagenews.gr