Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με τον κίνδυνο ενός νέου σοκ στην εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς η ένταση στη Μέση Ανατολή συνεχίζει να επηρεάζει κρίσιμους θαλάσσιους και εναέριους διαδρόμους. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποιεί ότι οι διαταραχές στις μεταφορές δεν αποτελούν προσωρινό πρόβλημα, αλλά παράγοντα που μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη ακόμη και μετά το τέλος των εχθροπραξιών.
Η ανησυχία για νέο κύκλο επιθέσεων στο Ιράν, η αβεβαιότητα στα Στενά του Ορμούζ και η συνεχιζόμενη αστάθεια στην Ερυθρά Θάλασσα δημιουργούν ένα εύφλεκτο περιβάλλον για το παγκόσμιο εμπόριο. Ήδη, η εκτίναξη των καυσίμων έχει προκαλέσει κύμα ανατιμήσεων στην Ευρώπη, με την Ελλάδα να μην αποτελεί εξαίρεση.
Το ΔΝΤ βλέπει παρατεταμένη πίεση στις μεταφορές
Σύμφωνα με την ανάλυση του ΔΝΤ, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στη θαλάσσια και εναέρια κυκλοφορία, πλήττοντας υποδομές και εμπορικούς διαδρόμους που είναι κρίσιμοι για την παγκόσμια ενέργεια και τα αγαθά.
Το Ταμείο εκτιμά ότι ακόμη και στο καλύτερο σενάριο δεν θα υπάρξει απλή επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση. Η εμπειρία της Ερυθράς Θάλασσας είναι ενδεικτική. Οι επιθέσεις κατά της ναυτιλίας που ξεκίνησαν το 2023 ανάγκασαν πολλά πλοία να παρακάμπτουν τη Διώρυγα του Σουέζ και να ακολουθούν μακρύτερη διαδρομή γύρω από την Αφρική.
Πάνω από δύο χρόνια αργότερα, οι διελεύσεις από το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, μεταξύ Υεμένης και Τζιμπουτί, παραμένουν περίπου στο μισό σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την κρίση. Αυτό δείχνει ότι οι μεταφορικές ροές δεν αποκαθίστανται άμεσα, ακόμη και όταν μειώνεται η ένταση.
Ο κίνδυνος για Ορμούζ και εναέριες μεταφορές
Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι το μέλλον των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ παραμένει αβέβαιο. Αν η ανάκαμψη της ναυσιπλοΐας στην περιοχή ακολουθήσει την αργή πορεία της Ερυθράς Θάλασσας, τότε οι συνέπειες για την παγκόσμια ανάπτυξη μπορεί να διαρκέσουν πολύ περισσότερο από τον ίδιο τον πόλεμο.
Οι διαταραχές στις θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές επιβραδύνουν το εμπόριο, αυξάνουν το κόστος σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα και πλήττουν κυρίως οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγωγές και τουρισμό.
Το βάρος τελικά μεταφέρεται στους καταναλωτές. Οι υψηλότερες τιμές στα καύσιμα, στα τρόφιμα και στα βασικά αγαθά πιέζουν περισσότερο τα νοικοκυριά με χαμηλότερο εισόδημα, τα οποία έχουν μικρότερη δυνατότητα απορρόφησης των ανατιμήσεων.
Τα ναύλα πέφτουν, αλλά όχι για καλό λόγο
Την ίδια ώρα, η μείωση των ναύλων δεν σημαίνει απαραίτητα εξομάλυνση. Ο δείκτης Drewry World Container Index υποχώρησε για τρίτη συνεχόμενη εβδομάδα, πέφτοντας κατά 1% στα 2.216 δολάρια ανά εμπορευματοκιβώτιο 40 ποδών.
Η πτώση αυτή οφείλεται κυρίως στη χαμηλότερη ζήτηση και στην πλεονάζουσα χωρητικότητα, όχι στην αποκατάσταση των εμπορικών ροών. Με απλά λόγια, τα ναύλα πέφτουν επειδή κινείται λιγότερο φορτίο, όχι επειδή το σύστημα λειτουργεί ομαλά.
Στις διαδρομές Ασίας-Ευρώπης, οι τιμές από τη Σαγκάη προς τη Γένοβα και το Ρότερνταμ μειώθηκαν κατά 1%, στα 3.039 δολάρια και 2.127 δολάρια αντίστοιχα ανά εμπορευματοκιβώτιο 40 ποδών.
Οι εταιρείες μειώνουν δρομολόγια
Οι μεταφορείς προσπαθούν να συγκρατήσουν την πτώση των τιμών περιορίζοντας τη διαθέσιμη χωρητικότητα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Drewry, έχουν ανακοινωθεί επτά κενά δρομολόγια για την επόμενη εβδομάδα.
Η αποτελεσματική χωρητικότητα αναμένεται να μειωθεί κατά 3% στη γραμμή Ασίας-Βόρειας Ευρώπης και κατά 10% στη γραμμή Ασίας-Μεσογείου τον Μάιο. Η κίνηση αυτή δείχνει ότι οι εταιρείες προσαρμόζονται σε περιβάλλον χαμηλής ζήτησης και υψηλού ρίσκου.
Παρότι τα ναύλα υποχωρούν, το αυξημένο κόστος καυσίμων και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι κρατούν την αγορά σε κατάσταση νευρικότητας.
Η Ευρώπη μπροστά σε νέο κύμα ανατιμήσεων
Η Ευρώπη βρίσκεται σε δύσκολη θέση, καθώς εξαρτάται από σταθερές θαλάσσιες ροές για ενέργεια, πρώτες ύλες και καταναλωτικά αγαθά. Κάθε διαταραχή σε Ορμούζ, Ερυθρά Θάλασσα ή Σουέζ μεταφέρεται γρήγορα στο κόστος μεταφορών, στα καύσιμα και τελικά στις τιμές λιανικής.
Για την Ελλάδα, οι πιέσεις είναι διπλές. Από τη μία, αυξάνεται το κόστος εισαγόμενων προϊόντων και ενέργειας. Από την άλλη, ο τουρισμός και οι μεταφορές επηρεάζονται άμεσα από τις ανατιμήσεις στα καύσιμα και τις αλλαγές στα δρομολόγια.
Το μήνυμα του ΔΝΤ: Ανθεκτικότητα τώρα
Το βασικό συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο: η παγκόσμια οικονομία δεν μπορεί πλέον να θεωρεί δεδομένη την ομαλή λειτουργία των εμπορικών διαδρόμων. Η ανθεκτικότητα των δικτύων μεταφοράς γίνεται κεντρική προϋπόθεση για την ανάπτυξη.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή δείχνει ότι ένα γεωπολιτικό σοκ μπορεί να μετατραπεί γρήγορα σε ενεργειακή, εμπορική και πληθωριστική κρίση. Αν οι κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις δεν προσαρμοστούν, το κόστος θα συνεχίσει να περνά στους πολίτες.
Πηγή: Pagenews.gr