Παγκόσμια οικονομία σε κλοιό: Χρέος στο 100% του ΑΕΠ και δεκάδες χώρες ζητούν σωσίβιο

ΔΝΤ και Παγκόσμια Τράπεζα προειδοποιούν για τον συνδυασμό ακριβής ενέργειας, υψηλού κόστους δανεισμού και διογκωμένου δημόσιου χρέους. Στην Μπανγκόκ, οι κυβερνήσεις αναζητούν περιθώρια άμυνας απέναντι σε έναν δύσκολο χειμώνα.

Η παγκόσμια οικονομία εξακολουθεί να εμφανίζει αντοχές, αλλά οι κυβερνήσεις έχουν λιγότερα περιθώρια να απορροφήσουν ένα νέο σοκ. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα των προειδοποιήσεων από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την Παγκόσμια Τράπεζα, πριν από τις ετήσιες συνόδους τους στην Μπανγκόκ, από τις 12 έως τις 18 Οκτωβρίου.

Το πρόβλημα βρίσκεται στη συσσώρευση πιέσεων: ακριβότερα καύσιμα, αυξημένο κόστος χρηματοδότησης και μεγάλα βάρη εξυπηρέτησης χρέους. Κάθε παράγοντας επιδεινώνει την επίδραση των υπολοίπων, περιορίζοντας τους πόρους για επενδύσεις και κοινωνική προστασία.

Η επικεφαλής του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, συνόψισε την ανησυχία της με μια χαρακτηριστική προειδοποίηση:

«Ο χειμώνας έρχεται».

Το χρέος πλησιάζει το μέγεθος της παγκόσμιας οικονομίας

Σύμφωνα με το Fiscal Monitor του ΔΝΤ του Απριλίου 2026, το παγκόσμιο δημόσιο χρέος αυξήθηκε το 2025 σε επίπεδο λίγο χαμηλότερο από το 94% του παγκόσμιου ΑΕΠ και προβλέπεται να φτάσει το 100% το 2029.

Η πρόβλεψη αφορά το σύνολο του παγκόσμιου δημόσιου χρέους σε σχέση με την παγκόσμια παραγωγή. Δεν σημαίνει ότι όλες οι χώρες αντιμετωπίζουν τον ίδιο κίνδυνο ή έχουν την ίδια δυνατότητα εξυπηρέτησης των υποχρεώσεών τους.

Το ΔΝΤ αποδίδει μεγάλο μέρος της συσσώρευσης στις μεγάλες οικονομίες. Παράλληλα, οι αυξημένοι τόκοι και οι νέες ανάγκες δαπανών πιέζουν τους προϋπολογισμούς.

Η κρίσιμη μεταβολή είναι ότι η αναχρηματοδότηση μπορεί να γίνεται ακριβότερη: όταν παλαιότερος, χαμηλότοκος δανεισμός λήγει και αντικαθίσταται με νέο χρέος, το κόστος μεταφέρεται σταδιακά στα δημόσια ταμεία.

Η Παγκόσμια Τράπεζα συνομιλεί με 30 έως 40 χώρες

Ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Ατζάι Μπάνγκα, δήλωσε στο Reuters ότι ο οργανισμός βρίσκεται σε συζητήσεις με 30 έως 40 χώρες για πιθανή βοήθεια αντιμετώπισης της κρίσης.

Οι συνομιλίες αφορούν την πίεση από το ενεργειακό σοκ και τις αυξήσεις τιμών που συνδέονται με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Δεν αποτελούν ανακοινώσεις ισάριθμων εγκεκριμένων προγραμμάτων.

Η Τράπεζα είχε διαθέσει αρχικά 25 δισ. δολάρια σε χρηματοδότηση αντιμετώπισης κρίσεων. Σύμφωνα με τον Μπάνγκα, η καλύτερη από την αναμενόμενη αντοχή της οικονομίας είχε περιορίσει έως τώρα την προσφυγή σε αυτούς τους πόρους.

Οι συνθήκες, όμως, παραμένουν εύθραυστες. Το ακριβότερο ντίζελ και τα λιπάσματα επιβαρύνουν τις αναπτυσσόμενες οικονομίες, ενώ ο κίνδυνος ισχυρού Ελ Νίνιο προσθέτει αβεβαιότητα για την αγροτική παραγωγή.

Λογαριασμός 400 δισ. δολαρίων προς εξωτερικούς πιστωτές

Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας που επικαλείται το Reuters, οι αναπτυσσόμενες χώρες καλούνται να καταβάλουν περίπου 400 δισ. δολάρια σε εξωτερικούς πιστωτές μέσα στο 2026.

Περίπου το ένα τρίτο αντιστοιχεί σε τόκους. Το ποσό αφορά πληρωμές εξυπηρέτησης και όχι το συνολικό απόθεμα του εξωτερικού τους χρέους.

Αυτή η διάκριση αναδεικνύει το άμεσο πρόβλημα ρευστότητας: ακόμη και όταν μια χώρα διαθέτει μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές δυνατότητες, χρειάζεται χρήματα σήμερα για να πληρώσει υποχρεώσεις, εισαγωγές και βασικές δημόσιες υπηρεσίες.

Πώς η ενέργεια πιέζει ολόκληρη την οικονομία

Το ενεργειακό κόστος μεταφέρεται στις μεταφορές, στη βιομηχανία και στην παραγωγή τροφίμων. Οι ακριβότερες εισροές μπορούν να περιορίσουν τα περιθώρια των επιχειρήσεων ή να περάσουν στις τελικές τιμές.

Οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται έτσι μπροστά σε δύσκολες επιλογές. Η επίμονη άνοδος των τιμών δυσκολεύει τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής, ενώ η διατήρηση ακριβού χρήματος επιβαρύνει επενδύσεις και δανειολήπτες.

Για τις κυβερνήσεις, οι επιδοτήσεις μπορούν να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, αλλά χρειάζονται χρηματοδότηση. Όσο μεγαλύτερος είναι ο λογαριασμός των τόκων, τόσο στενότερα γίνονται τα περιθώρια στήριξης.

Γιατί αφορά Ευρώπη και Ελλάδα

Για την ευρωπαϊκή και την ελληνική οικονομία, οι προειδοποιήσεις έχουν πρακτική σημασία: οι εισαγωγές ενέργειας, το κόστος νέου δανεισμού και η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων συνδέουν την εγχώρια δραστηριότητα με τις διεθνείς εξελίξεις.

Η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων δεν ανατιμολογεί αυτομάτως όλο το υφιστάμενο κρατικό χρέος. Επηρεάζει, όμως, τις νέες εκδόσεις και, ανάλογα με τις συνθήκες, το κόστος χρηματοδότησης της ιδιωτικής οικονομίας.

Το διακύβευμα της Μπανγκόκ είναι η διατήρηση της δυνατότητας δράσης: στοχευμένη προστασία των ευάλωτων, βιώσιμη χρηματοδότηση και επενδύσεις που μειώνουν την έκθεση στα επόμενα σοκ.

Οι νέες προβλέψεις του ΔΝΤ για την παγκόσμια οικονομία αναμένονται στις 13 Οκτωβρίου. Θα δείξουν πόσο από τη μέχρι τώρα αντοχή μπορεί να διατηρηθεί όσο ενέργεια, επιτόκια και χρέος πιέζουν ταυτόχρονα.

Πηγή: pagenews.gr