Βενετία: Παραιτήθηκε η κριτική επιτροπή της Μπιενάλε μετά τη θύελλα
Πηγή Φωτογραφίας: Reuters/Βενετία: Παραιτήθηκε η κριτική επιτροπή της Μπιενάλε μετά τη θύελλα
Σε βαθιά κρίση εισέρχεται η Μπιενάλε της Βενετίας, ένα από τα σημαντικότερα καλλιτεχνικά γεγονότα παγκοσμίως, μετά την παραίτηση όλων των μελών της κριτικής επιτροπής της Διεθνούς Έκθεσης Τέχνης. Η εξέλιξη ανακοινώθηκε από τους διοργανωτές και έρχεται μόλις μία εβδομάδα αφότου έγινε γνωστό ότι η επιτροπή δεν προτίθεται να απονείμει βραβεία σε καλλιτέχνες από τη Ρωσία ή το Ισραήλ.
Η παραίτηση της πενταμελούς επιτροπής προκαλεί νέα αναταραχή στη διοργάνωση, η οποία βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο έντονων πολιτικών και καλλιτεχνικών αντιδράσεων, λίγες ημέρες πριν από τα εγκαίνιά της στις 9 Μαΐου. Η Μπιενάλε δεν έδωσε επίσημη εξήγηση για τους λόγους της μαζικής αποχώρησης, ωστόσο το timing δείχνει ότι η απόφαση συνδέεται άμεσα με τη διαμάχη γύρω από τη συμμετοχή καλλιτεχνών από χώρες των οποίων οι ηγέτες αντιμετωπίζουν διεθνείς κατηγορίες.
Η απόφαση που άναψε τη φωτιά
Η κρίση ξέσπασε όταν η κριτική επιτροπή, με επικεφαλής τη Βραζιλιάνα έφορο Σολάνζ Φαρκάς, ανακοίνωσε ότι, στο πλαίσιο της υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δεν θα τιμήσει έργα προερχόμενα από χώρες των οποίων οι ηγέτες κατηγορούνται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.
Στην πράξη, η απόφαση αυτή αφορούσε δύο χώρες που συμμετέχουν στη φετινή διοργάνωση: τη Ρωσία και το Ισραήλ. Το ΔΠΔ έχει εκδώσει ένταλμα σύλληψης σε βάρος του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για τον πόλεμο στην Ουκρανία, καθώς και σε βάρος του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου για τον πόλεμο στη Γάζα.
Η απόφαση της επιτροπής προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, καθώς πολλοί υποστήριξαν ότι μεταφέρει τη γεωπολιτική σύγκρουση απευθείας στον χώρο της τέχνης, θέτοντας ζήτημα συλλογικής ευθύνης των καλλιτεχνών για τις αποφάσεις των κυβερνήσεών τους.
Αντιδράσεις και απειλές για προσφυγή στη Δικαιοσύνη
Η πιο έντονη αντίδραση ήρθε από τον Ισραηλινό γλύπτη Μπέλου Σιμιόν Φαϊνάρου, ο οποίος πρόκειται να παρουσιάσει έργα του στη Βενετία. Ο καλλιτέχνης κατηγόρησε την επιτροπή για διακρίσεις και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να προσφύγει στη Δικαιοσύνη.
Η υπόθεση πλέον ξεπερνά το καθαρά καλλιτεχνικό πεδίο. Αγγίζει το ερώτημα αν ένας διεθνής θεσμός τέχνης μπορεί να αποκλείει ή να υποβαθμίζει καλλιτέχνες λόγω της πολιτικής κατάστασης στη χώρα τους. Από τη μία πλευρά, υπάρχει το επιχείρημα ότι οι μεγάλοι πολιτιστικοί θεσμοί δεν μπορούν να μένουν ουδέτεροι απέναντι σε πολέμους και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Από την άλλη, υπάρχει ο κίνδυνος η τέχνη να μετατραπεί σε πεδίο τιμωρίας ανθρώπων που δεν είναι απαραίτητα υπεύθυνοι για τις αποφάσεις των κυβερνήσεών τους.
Η επιστροφή της Ρωσίας και η σύγκρουση με την ιταλική κυβέρνηση
Η φετινή Μπιενάλε είχε ήδη βρεθεί στο επίκεντρο πολιτικής θύελλας από τις αρχές Μαρτίου, όταν οι διοργανωτές ανακοίνωσαν ότι θα επιτρέψουν στη Ρωσία να επιστρέψει στην έκθεση για πρώτη φορά μετά την εισβολή του 2022 στην Ουκρανία.
Η απόφαση αυτή προκάλεσε σφοδρή αντίδραση από την ιταλική κυβέρνηση, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποίησε ότι θα τερματίσει ή θα αναστείλει χρηματοδότηση ύψους 2 εκατομμυρίων ευρώ, εάν ανοίξει ξανά φέτος το ρωσικό περίπτερο.
Παρά τις πιέσεις, ο πρόεδρος της Μπιενάλε Πιετράντζελο Μπουταφουόκο αρνήθηκε να υποχωρήσει, υποστηρίζοντας ότι το φεστιβάλ είναι ένας «χώρος συνύπαρξης όλου του πλανήτη», όπου δεν πρέπει να υπάρχει λογοκρισία. Η θέση αυτή, ωστόσο, δεν κατάφερε να αποτρέψει την κλιμάκωση της κρίσης.
Επιθεωρητές στη Βενετία και αναζήτηση ευθυνών
Η πολιτική πίεση εντάθηκε ακόμη περισσότερο όταν το ιταλικό υπουργείο Πολιτισμού έστειλε επιθεωρητές στη Βενετία, προκειμένου να εξετάσουν πώς έγινε ξανά δεκτή η Ρωσία στη διοργάνωση. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι επιθεωρητές αναζητούν τυχόν γραφειοκρατικά λάθη που θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε ανάκληση της πρόσκλησης.
Η κίνηση αυτή δείχνει ότι η Μπιενάλε δεν βρίσκεται πλέον μόνο μπροστά σε μια εσωτερική καλλιτεχνική διαφωνία, αλλά σε μια ευρύτερη θεσμική και πολιτική σύγκρουση. Το κύρος της διοργάνωσης δοκιμάζεται, ενώ οι αποφάσεις που θα ληφθούν τις επόμενες ημέρες μπορεί να επηρεάσουν τη σχέση της τέχνης με την πολιτική για χρόνια.
Τι θα γίνει με τα βραβεία της Μπιενάλε
Μετά την παραίτηση της κριτικής επιτροπής, παραμένει ασαφές ποιος θα επιλέξει τους νικητές των κορυφαίων βραβείων, του Χρυσού Λέοντα και του Αργυρού Λέοντα. Επίσης, δεν έχει ξεκαθαριστεί εάν θα επιτραπεί τελικά να βραβευτούν έργα Ισραηλινών και Ρώσων καλλιτεχνών.
Οι διοργανωτές ανακοίνωσαν ότι, για πρώτη φορά, οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν τους αγαπημένους τους καλλιτέχνες από το σύνολο των συμμετεχόντων, συμπεριλαμβανομένων των Ρώσων και των Ισραηλινών. Τα σχετικά βραβεία θα απονεμηθούν με τη λήξη της έκθεσης τον Νοέμβριο και όχι την επόμενη εβδομάδα, όπως συνέβαινε παραδοσιακά.
Η απόφαση αυτή μοιάζει με προσπάθεια εκτόνωσης, αλλά δεν απαντά στο βασικό ερώτημα: μπορεί η Μπιενάλε να διατηρήσει τον διεθνή και ανεξάρτητο χαρακτήρα της σε μια εποχή όπου κάθε μεγάλη πολιτιστική διοργάνωση βρίσκεται αντιμέτωπη με τις συγκρούσεις του κόσμου;
Η παραίτηση της κριτικής επιτροπής δεν είναι απλώς οργανωτικό πρόβλημα. Είναι ένδειξη ότι ακόμη και οι πιο εμβληματικοί θεσμοί της τέχνης δεν μπορούν πλέον να μείνουν έξω από τις μεγάλες γεωπολιτικές ρωγμές της εποχής.
Πηγή: Pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
Το σχόλιο σας