Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μια νέα, ιδιαίτερα ευαίσθητη φάση της μεταναστευτικής της πολιτικής, καθώς υπουργοί από κράτη-μέλη εξετάζουν το ενδεχόμενο δημιουργίας κέντρων φιλοξενίας εκτός Ευρώπης για απορριφθέντες αιτούντες άσυλο.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του The Guardian, η πρόταση αφορά τα λεγόμενα “return hubs”, δηλαδή δομές σε τρίτες χώρες όπου θα μεταφέρονται άτομα των οποίων τα αιτήματα ασύλου έχουν απορριφθεί στην Ε.Ε.
Σύνοδος στο Κισινάου και πολιτική στροφή
Οι συζητήσεις αναμένεται να τεθούν σε πολυμερή σύνοδο στο Κισινάου της Μολδαβίας, με συμμετοχή κρατών όπως η Ελλάδα, η Γερμανία, η Αυστρία και η Ολλανδία.
Στο τραπέζι βρίσκονται:
- αυστηρότερος έλεγχος των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε.,
- αναθεώρηση της ερμηνείας της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου,
- και δημιουργία πλαισίου για επιστροφές εκτός ευρωπαϊκού εδάφους.
Η πρωτοβουλία αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη πολιτική πίεση σε πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να δείξουν πιο “σκληρή” στάση απέναντι στην παράτυπη μετανάστευση.
Οι 12 χώρες στο επίκεντρο του σχεδίου
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν διαρρεύσει, οι συζητήσεις εξετάζουν έως και 12 πιθανές χώρες υποδοχής, μεταξύ των οποίων:
- Ρουάντα
- Γκάνα
- Τυνησία
- Λιβύη
- Αίγυπτος
- Ουγκάντα
Το μοντέλο αυτό βασίζεται στην ιδέα ότι η διαχείριση των απορριφθέντων αιτούντων άσυλο θα γίνεται εκτός Ε.Ε., μειώνοντας τις πιέσεις στα ευρωπαϊκά κράτη.
Η αποτυχία του παρελθόντος και το “μάθημα Ρουάντα”
Το σχέδιο δεν εμφανίζεται σε κενό.
Η Ευρώπη —και ιδιαίτερα το Ηνωμένο Βασίλειο— έχει ήδη δοκιμάσει παρόμοια προσέγγιση. Το πρόγραμμα μεταφοράς αιτούντων άσυλο στη Ρουάντα εγκαταλείφθηκε μετά από δικαστικές αποφάσεις που έκριναν τη χώρα μη ασφαλή, με κόστος που ξεπέρασε τα 700 εκατ. λίρες.
Αυτή η αποτυχία χρησιμοποιείται σήμερα τόσο ως:
- επιχείρημα υπέρ της ανάγκης νέου σχεδιασμού,
- όσο και ως προειδοποίηση για τις νομικές και ηθικές δυσκολίες ενός τέτοιου μοντέλου.
Ανθρώπινα δικαιώματα vs πολιτική ασφάλειας
Το σχέδιο έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από ανθρωπιστικές οργανώσεις, οι οποίες προειδοποιούν ότι η μεταφορά ευάλωτων ανθρώπων εκτός Ε.Ε. ενδέχεται να οδηγήσει σε παραβιάσεις δικαιωμάτων.
Από την άλλη πλευρά, κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι το σημερινό σύστημα δεν λειτουργεί:
- κάθε χρόνο περίπου 500.000 άτομα διατάσσονται να εγκαταλείψουν την Ε.Ε.,
- αλλά λιγότεροι από τους μισούς επιστρέφουν τελικά στις χώρες προέλευσής τους.
Αυτό το “κενό εφαρμογής” αποτελεί βασικό επιχείρημα υπέρ της δημιουργίας των hubs.
Στο όριο της Σύμβασης της Ευρώπης
Κομβικό σημείο της διαμάχης αποτελεί η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ).
Ορισμένες κυβερνήσεις ζητούν αλλαγή στην ερμηνεία της, υποστηρίζοντας ότι εμποδίζει αποτελεσματικές απελάσεις. Αντίθετα, θεσμικοί παράγοντες τονίζουν ότι οποιαδήποτε πολιτική πρέπει να παραμείνει εντός του πλαισίου της Σύμβασης.
Ο γενικός γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης, Αλέν Μπερσέ, ξεκαθάρισε ότι ακόμη και τα νέα συστήματα πρέπει να είναι πλήρως συμβατά με την ΕΣΔΑ, καθώς αφορούν ανθρώπους που βρίσκονται ήδη σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Γεωπολιτική διάσταση: η Ευρώπη “σκληραίνει” τα σύνορά της
Η συζήτηση για τα return hubs δεν είναι απλώς μεταναστευτική πολιτική — είναι βαθιά γεωπολιτική.
Αποτυπώνει:
- την πίεση από την άνοδο ακροδεξιών και λαϊκιστικών κομμάτων,
- την ανάγκη των κυβερνήσεων να δείξουν έλεγχο συνόρων,
- και τη μετατόπιση της Ε.Ε. προς πιο “εξωτερικοποιημένη” διαχείριση της μετανάστευσης.
Η Ευρώπη φαίνεται να εξετάζει ένα νέο μοντέλο: λιγότερη διαχείριση εντός, περισσότερη μεταφορά ευθύνης εκτός συνόρων.
Το σχέδιο για τα “return hubs” αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη μεταναστευτική στροφή της Ε.Ε. την τελευταία δεκαετία.
Ανάμεσα σε ασφάλεια, διεθνές δίκαιο και πολιτική πίεση, η Ευρώπη καλείται να απαντήσει σε ένα κρίσιμο ερώτημα:
Μπορεί να ελέγξει τα σύνορά της χωρίς να αλλάξει τον ίδιο της τον αξιακό πυρήνα;
Πηγή: pagenews.gr