Η δημόσια παρέμβαση του Κώστα Καραμανλή από την Ξάνθη, λίγες ώρες πριν από την έναρξη του συνεδρίου της Νέας Δημοκρατίας, δεν ήταν μια ακόμη τυπική εμφάνιση πρώην πρωθυπουργού. Ήταν μια προσεκτικά σχεδιασμένη πολιτική και γεωπολιτική τοποθέτηση με πολλαπλούς αποδέκτες — τόσο στο εσωτερικό της κυβερνώσας παράταξης όσο και στο διεθνές πεδίο.
Η επιλογή του πρώην πρωθυπουργού να απουσιάσει από το συνέδριο της ΝΔ και αντ’ αυτού να βρεθεί στη Θράκη, στο πλευρό του Κινέζου πρέσβη Fang Qiu, είχε ισχυρό συμβολισμό. Στην πραγματικότητα, ο Κώστας Καραμανλής επιχείρησε να υπενθυμίσει πως η δική του σχολή σκέψης στην εξωτερική πολιτική παραμένει ενεργή και διακριτή απέναντι στη στρατηγική που ακολουθεί σήμερα το Μέγαρο Μαξίμου.
Και το μήνυμα ήταν σαφές:
η Ελλάδα δεν μπορεί να λειτουργεί με μονοδιάστατη εξωτερική πολιτική ούτε να περιορίζει τον γεωπολιτικό της ρόλο αποκλειστικά εντός του ατλαντικού πλαισίου.
Η «καραμανλική σχολή» και η πολυδιάστατη διπλωματία
Ο πρώην πρωθυπουργός επανέφερε ουσιαστικά στο δημόσιο διάλογο το δόγμα της πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής, που χαρακτήρισε τη διακυβέρνησή του την περίοδο 2004-2009.
Η βασική λογική εκείνης της στρατηγικής ήταν ότι η Ελλάδα όφειλε να συνομιλεί ισότιμα με όλα τα μεγάλα κέντρα ισχύος — Ηνωμένες Πολιτείες, Ρωσία, Κίνα και Ευρωπαϊκή Ένωση — χωρίς να εγκλωβίζεται σε αποκλειστικές γεωπολιτικές εξαρτήσεις.
Στην Ξάνθη, ο Κώστας Καραμανλής επανέφερε ακριβώς αυτή τη φιλοσοφία, υπερασπιζόμενος ανοιχτά τη σημασία των ελληνοκινεζικών σχέσεων και τον ρόλο της Κίνας ως παράγοντα σταθερότητας σε έναν κόσμο που μετατρέπεται σταδιακά σε πολυπολικό.
Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση Μητσοτάκη εμφανίζεται από πολλούς ως απολύτως ευθυγραμμισμένη με τις αμερικανικές στρατηγικές επιλογές.
Το παρασκήνιο της COSCO και οι αμερικανικές πιέσεις
Η παρέμβαση Καραμανλή ήρθε σε μια χρονική συγκυρία όπου οι σχέσεις Δύσης και Κίνας βρίσκονται σε φάση ανοιχτού ανταγωνισμού.
Στο παρασκήνιο των τελευταίων μηνών, αμερικανικοί κύκλοι έχουν επανειλημμένα εκφράσει προβληματισμό για τη διείσδυση κινεζικών συμφερόντων σε κρίσιμες ευρωπαϊκές υποδομές, με το λιμάνι του Πειραιά και τη COSCO να αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Οι αιχμές που είχαν διατυπωθεί το προηγούμενο διάστημα από την Κίμπερλι Γκίλφοϊλ σχετικά με την κινεζική παρουσία στον Πειραιά αντιμετωπίστηκαν από το καραμανλικό στρατόπεδο ως προσπάθεια αμφισβήτησης μιας στρατηγικής επιλογής που —κατά την αντίληψή τους— ενίσχυσε τη γεωοικονομική σημασία της Ελλάδας.
Ο πρώην πρωθυπουργός, χωρίς να μπει σε άμεση σύγκρουση με την Ουάσιγκτον, υπενθύμισε ότι η συνεργασία με την Κίνα βασίστηκε σε αμοιβαίο οικονομικό όφελος και συνέβαλε στην ανάδειξη της χώρας σε διεθνή διαμετακομιστικό κόμβο.
Με αυτόν τον τρόπο, υπερασπίστηκε έμμεσα ολόκληρη τη στρατηγική της περιόδου διακυβέρνησής του.
Το βαθύτερο μήνυμα προς το Μέγαρο Μαξίμου
Πίσω όμως από τη γεωπολιτική διάσταση, η παρέμβαση είχε και ξεκάθαρο εσωκομματικό αποτύπωμα.
Ο Κώστας Καραμανλής δεν αμφισβήτησε ανοιχτά τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Ωστόσο, έθεσε εμμέσως ένα στρατηγικό ερώτημα για την πορεία της χώρας:
Μπορεί η Ελλάδα να παραμένει αξιόπιστος δυτικός σύμμαχος χωρίς να εγκαταλείπει τον ρόλο της ως γέφυρα ανάμεσα σε διαφορετικά κέντρα ισχύος;
Στην ουσία, ο πρώην πρωθυπουργός άφησε να εννοηθεί ότι η σημερινή κυβέρνηση έχει περιορίσει τα διπλωματικά περιθώρια της χώρας, επιλέγοντας μια περισσότερο μονοσήμαντη γεωπολιτική ταύτιση.
Η αναφορά του στις αρχές της ισονομίας, της ισοπολιτείας και της αρμονικής συνύπαρξης στη Θράκη είχε επίσης βαθύτερο συμβολισμό: ότι η εθνική στρατηγική δεν πρέπει να οικοδομείται πάνω σε λογικές εξάρτησης ή εξωτερικών επιβολών.
Το εσωτερικό ρήγμα της Κεντροδεξιάς
Η παρέμβαση Καραμανλή ανέδειξε με τον πιο καθαρό τρόπο ότι στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας συνυπάρχουν πλέον δύο διαφορετικές σχολές σκέψης.
Από τη μία πλευρά βρίσκεται η «μητσοτακική» αντίληψη, η οποία επενδύει στη στενή διατλαντική συνεργασία, στη στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ και στη βαθιά ενσωμάτωση στους δυτικούς γεωπολιτικούς σχεδιασμούς.
Από την άλλη, η «καραμανλική σχολή» επιμένει σε μια περισσότερο πολυδιάστατη και αυτόνομη εξωτερική πολιτική, με έμφαση στην ισορροπία σχέσεων και στην αξιοποίηση της γεωγραφικής θέσης της Ελλάδας ως γέφυρας Ανατολής και Δύσης.
Το γεγονός ότι αυτή η παρέμβαση έγινε παραμονές του συνεδρίου της ΝΔ μόνο τυχαίο δεν θεωρείται.
Για πολλούς στο εσωτερικό της παράταξης, ο πρώην πρωθυπουργός θέλησε να υπενθυμίσει ότι εξακολουθεί να διαθέτει πολιτικό και ιδεολογικό αποτύπωμα, σε μια περίοδο όπου εντείνονται οι συζητήσεις για την ταυτότητα της Κεντροδεξιάς και τη φυσιογνωμία της επόμενης ημέρας.
Η δύσκολη εξίσωση της Αθήνας
Το επόμενο διάστημα, η ελληνική κυβέρνηση θα χρειαστεί να κινηθεί σε μια όλο και πιο περίπλοκη γεωπολιτική σκακιέρα.
Από τη μία πλευρά, η στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες θεωρείται κρίσιμη για τα ζητήματα άμυνας και ασφάλειας. Από την άλλη όμως, η Ελλάδα διατηρεί βαθιές οικονομικές σχέσεις με την Κίνα, που αγγίζουν τομείς όπως η ναυτιλία, οι υποδομές, η ενέργεια, οι εξαγωγές και ο τουρισμός.
Η παρέμβαση Καραμανλή έρχεται να υπενθυμίσει ότι αυτή η ισορροπία δεν είναι απλώς διπλωματικό ζήτημα, αλλά στρατηγική επιλογή που αφορά το ίδιο το μοντέλο διεθνούς παρουσίας της χώρας.
Και ίσως αυτό να είναι το ουσιαστικότερο μήνυμα της Ξάνθης: ότι η μάχη για την κατεύθυνση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής έχει ήδη ξεκινήσει — όχι μόνο απέναντι στις διεθνείς πιέσεις, αλλά και μέσα στην ίδια την Κεντροδεξιά.
Πηγή: pagenews.gr