Η επίσημη πρόσκληση του ΝΑΤΟ προς τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι για τη Σύνοδο Κορυφής της Συμμαχίας στην Άγκυρα στις 7 και 8 Ιουλίου δεν αποτελεί μια τυπική διπλωματική κίνηση.
Αντίθετα, αποτυπώνει τη βαθιά γεωπολιτική ρευστότητα που διαμορφώνεται στο εσωτερικό της Δύσης, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία εισέρχεται σε μια νέα, πιο σύνθετη φάση και οι ισορροπίες μεταξύ ΗΠΑ, Ευρώπης και περιφερειακών δυνάμεων επανακαθορίζονται.
Η δήλωση του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ότι «τον έχω ήδη προσκαλέσει και θα είναι εκεί» είχε πολλαπλούς αποδέκτες. Δεν αφορούσε μόνο το Κίεβο ή τη Μόσχα. Αφορούσε κυρίως το εσωτερικό της ίδιας της Συμμαχίας.
Γιατί η πρόσκληση προς τον Ζελένσκι έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσιγκτον εμφανίζεται όλο και πιο επιφυλακτική απέναντι στη διεύρυνση του πολιτικού ρόλου της Ουκρανίας μέσα στις δομές του ΝΑΤΟ.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να αποφύγουν κινήσεις που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν προσδοκίες άμεσης ένταξης της Ουκρανίας στη Συμμαχία ή να οδηγήσουν σε περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση με τη Ρωσία. Για αυτό και σύμφωνα με ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές, η αμερικανική πλευρά εξέφρασε ενστάσεις όχι μόνο για την παρουσία της Ουκρανίας αλλά και για τη συμμετοχή άλλων εταίρων εκτός ΝΑΤΟ, όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία.
Ωστόσο, η Άγκυρα και ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ φαίνεται πως επιδιώκουν διαφορετική στρατηγική.
Η Τουρκία θέλει να μετατρέψει τη Σύνοδο Κορυφής σε μια διεθνή επίδειξη γεωπολιτικής επιρροής του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προβάλλοντας τον ρόλο της ως αναντικατάστατου μεσολαβητή ανάμεσα στη Δύση, τη Ρωσία, τη Μέση Ανατολή και πλέον την Ουκρανία.
Η παρουσία του Ζελένσκι στην Άγκυρα δίνει στην Τουρκία μια μοναδική ευκαιρία να εμφανιστεί ξανά ως “γέφυρα” ανάμεσα στα αντίπαλα στρατόπεδα.
Ο Ερντογάν επιχειρεί εδώ και μήνες να επαναφέρει το τουρκικό δόγμα της “στρατηγικής αυτονομίας”. Από τη μία διατηρεί ανοιχτούς διαύλους με τη Μόσχα και από την άλλη ενισχύει τη θέση του εντός του ΝΑΤΟ, προσφέροντας στη Συμμαχία γεωγραφικό βάθος, πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα και πολιτική επιρροή στη Μέση Ανατολή.
Η Σύνοδος της Άγκυρας ενδέχεται να αποτελέσει κομβικό σημείο αυτής της στρατηγικής.
Για πρώτη φορά μετά από μήνες, το ΝΑΤΟ επιχειρεί να επανασυνθέσει το ενιαίο δυτικό μέτωπο γύρω από την Ουκρανία, την ώρα που εμφανίζονται ολοένα και μεγαλύτερες αποκλίσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ευρώπη για τη διάρκεια, το κόστος και τον τελικό στόχο της σύγκρουσης με τη Ρωσία.
Πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις στήριξης προς το Κίεβο, αναπτύσσεται ήδη μια σιωπηλή διαπραγμάτευση για την “επόμενη ημέρα” του πολέμου.
Και σε αυτή τη συζήτηση, η Τουρκία θέλει να βρίσκεται στο κέντρο.
Η πιθανή παρουσία κρατών του Κόλπου — όπως το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν — προσθέτει ακόμη μία κρίσιμη διάσταση στη Σύνοδο.
Το ΝΑΤΟ επιχειρεί πλέον να διαμορφώσει ένα πολύ ευρύτερο δίκτυο στρατηγικών συνεργασιών που ξεπερνά τα παραδοσιακά γεωγραφικά όρια της Συμμαχίας. Η ενεργειακή ασφάλεια, οι επενδύσεις, τα logistics, οι νέες τεχνολογίες και οι αμυντικές βιομηχανίες συνδέονται πλέον άμεσα με τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας της Δύσης.
Η συμμετοχή χωρών της Ασίας και του Κόλπου δείχνει ότι το ΝΑΤΟ μετασχηματίζεται σταδιακά από μια αμιγώς στρατιωτική συμμαχία σε έναν παγκόσμιο γεωπολιτικό μηχανισμό επιρροής.
Και αυτό ακριβώς προκαλεί εσωτερικές εντάσεις.
Η Ουάσιγκτον επιθυμεί να διατηρήσει τον πλήρη στρατηγικό έλεγχο της Συμμαχίας και να αποφύγει κινήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτη διεύρυνση των μετώπων αντιπαράθεσης με τη Ρωσία ή ακόμη και με την Κίνα.
Αντίθετα, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες θεωρούν ότι η γεωπολιτική πραγματικότητα απαιτεί πλέον ένα πιο “παγκοσμιοποιημένο ΝΑΤΟ”, με νέες συνεργασίες και περιφερειακές συμμαχίες.
Η Άγκυρα φιλοδοξεί να εκμεταλλευτεί ακριβώς αυτή τη μεταβατική φάση.
Για τον Ερντογάν, η φιλοξενία της Συνόδου αποτελεί ευκαιρία στρατηγικής αναβάθμισης της Τουρκίας σε μια περίοδο όπου η Δύση χρειάζεται περισσότερο από ποτέ τη γεωγραφική και πολιτική της θέση.
Η Μαύρη Θάλασσα, η Μέση Ανατολή, η Ανατολική Μεσόγειος και ο Καύκασος ενώνονται πλέον σε ένα ενιαίο γεωπολιτικό τόξο κρίσεων.
Και η Τουρκία βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο του.
Η παρουσία ή μη του Ζελένσκι στην Άγκυρα τελικά θα αποτελέσει κάτι πολύ περισσότερο από μια συμβολική συμμετοχή σε μια σύνοδο κορυφής.
Θα είναι ένδειξη για το πού κατευθύνεται η ίδια η Δύση.
Προς μια νέα φάση ενιαίας στρατηγικής απέναντι στη Ρωσία — ή προς μια περίοδο εσωτερικών ανταγωνισμών, γεωπολιτικών ισορροπιών και πολυκεντρικής ισχύος μέσα στο ίδιο το ΝΑΤΟ.
Πηγή: pagenews.gr