Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μία από τις πιο σκληρές και πολιτικά επικίνδυνες διαπραγματεύσεις των τελευταίων ετών, καθώς το σχέδιο της Κομισιόν για τον νέο επταετή προϋπολογισμό ύψους 1,8 τρισεκατομμυρίων ευρώ προκαλεί ανοιχτή σύγκρουση ανάμεσα στις ισχυρές οικονομίες του Βορρά και τις χώρες που εξαρτώνται περισσότερο από τα ευρωπαϊκά κονδύλια.
Πίσω από τις τεχνικές συζητήσεις για αριθμούς και ποσοστά κρύβεται μια βαθύτερη μάχη για το ίδιο το μοντέλο της Ευρώπης:
- λιγότερη αλληλεγγύη ή περισσότερη συνοχή;
- αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία ή κοινή γεωπολιτική ισχύς;
- Ευρώπη “επενδύσεων” ή Ευρώπη “επιδοτήσεων”;
Η αντιπαράθεση έχει ήδη αποκτήσει χαρακτηριστικά πολιτικής εξέγερσης απέναντι στις Βρυξέλλες.
Οι “καθαροί πληρωτές” οργανώνουν μέτωπο
Εννέα χώρες που συνεισφέρουν περισσότερα στον κοινοτικό προϋπολογισμό από όσα λαμβάνουν – οι λεγόμενοι net payers – κινούνται πλέον συντονισμένα για να μειώσουν δραστικά το ύψος του νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (MFF) για την περίοδο 2028–2034.
Στο στρατόπεδο αυτό βρίσκονται:
- Γερμανία,
- Γαλλία,
- Ολλανδία,
- Σουηδία,
- Δανία,
- Φινλανδία,
- Αυστρία,
- Βέλγιο,
- και Ιρλανδία.
Οι υπουργοί Ευρωπαϊκών Υποθέσεων των χωρών αυτών πραγματοποίησαν συντονιστική συνάντηση στις Βρυξέλλες, με κεντρικό στόχο να χαράξουν κοινή γραμμή απέναντι στις προτάσεις της Κομισιόν.
Το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο:
«Δεν υπάρχει χώρος για εκτόξευση των εθνικών εισφορών.»
Η Σουηδία και η Αυστρία μάλιστα εμφανίζονται ιδιαίτερα επιθετικές, ζητώντας αυστηρό περιορισμό των δαπανών και κατηγορώντας τις Βρυξέλλες ότι επιχειρούν να αντιμετωπίσουν κάθε κρίση «ρίχνοντας περισσότερα χρήματα».
Ο Νότος αντεπιτίθεται: “Μην αγγίξετε αγρότες και συνοχή”
Απέναντι σε αυτό το μπλοκ λιτότητας διαμορφώνεται πλέον ένα ισχυρό μέτωπο 16 κρατών, στο οποίο συμμετέχουν:
- Ελλάδα,
- Ιταλία,
- Ισπανία,
- Πολωνία,
- Ρουμανία,
- Πορτογαλία,
- Ουγγαρία,
- Σλοβακία,
- Κροατία,
- και άλλες χώρες της περιφέρειας.
Οι χώρες αυτές θεωρούν ότι η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπονομεύει τον ιστορικό πυρήνα της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης:
- την Κοινή Αγροτική Πολιτική (CAP),
- τα ταμεία συνοχής,
- και την αλιευτική πολιτική.
Σύμφωνα με το κοινό κείμενο που συντόνισε η Ρουμανία, οι πολιτικές αυτές είναι οι μόνες που εμφανίζουν πραγματική μείωση χρηματοδότησης, παρά το γεγονός ότι ο συνολικός προϋπολογισμός αυξάνεται.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, η Πολωνία και η Πορτογαλία, τα κονδύλια συνοχής και οι αγροτικές ενισχύσεις αποτελούν βασικό μηχανισμό οικονομικής σταθερότητας και περιφερειακής ανάπτυξης.
Το πραγματικό διακύβευμα: Η νέα Ευρώπη της άμυνας και της γεωπολιτικής
Η μεγάλη αλλαγή στον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό είναι ότι οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να μεταφέρουν τεράστιους πόρους:
- στην κοινή άμυνα,
- στην ανταγωνιστικότητα,
- στη βιομηχανική πολιτική,
- στις τεχνολογίες αιχμής,
- και στην στρατηγική αυτονομία της ΕΕ.
Με άλλα λόγια, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να μετασχηματιστεί από οικονομική ένωση επιδοτήσεων σε γεωπολιτική δύναμη.
Αυτό όμως δημιουργεί έναν βαθύ πολιτικό διχασμό:
Οι χώρες του Βορρά ζητούν λιγότερες “παραδοσιακές” επιδοτήσεις και περισσότερες επενδύσεις σε άμυνα και ανταγωνιστικότητα.
Ο Νότος φοβάται ότι πίσω από αυτή τη μετατόπιση κρύβεται μια ιστορική αποδυνάμωση της κοινωνικής και αναπτυξιακής διάστασης της Ευρώπης.
Η μάχη για τα rebates και το “προνόμιο” των ισχυρών
Η σύγκρουση κλιμακώνεται ακόμη περισσότερο λόγω των περίφημων rebates — των ειδικών εκπτώσεων που απολαμβάνουν ορισμένα πλούσια κράτη στις συνεισφορές τους στον κοινοτικό προϋπολογισμό.
Οι 16 χώρες απαιτούν την κατάργηση αυτών των προνομίων, υποστηρίζοντας ότι:
«Δεν υπάρχει πλέον ούτε πολιτική ούτε οικονομική λογική για τη διατήρησή τους.»
Στο στόχαστρο βρίσκονται κυρίως:
- Γερμανία,
- Ολλανδία,
- Σουηδία,
- Αυστρία,
- και Δανία.
Η διαμάχη αυτή δεν είναι μόνο λογιστική.
Αφορά το ποιος πληρώνει το κόστος της νέας ευρωπαϊκής εποχής:
- της άμυνας,
- της ενεργειακής μετάβασης,
- της Ουκρανίας,
- της μεταναστευτικής πίεσης,
- και της τεχνολογικής αναμέτρησης με ΗΠΑ και Κίνα.
Το “ρολόι” πιέζει τις Βρυξέλλες
Οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται κρίσιμες.
Η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ προετοιμάζει ήδη το λεγόμενο NegoBox, δηλαδή το αναλυτικό σχέδιο συμβιβασμού με συγκεκριμένα ποσά και κατανομές.
Το πρώτο προσχέδιο αναμένεται μέσα στον Ιούνιο, πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της 18ης Ιουνίου.
Ωστόσο, Ευρωπαίοι διπλωμάτες παραδέχονται ότι η απόσταση ανάμεσα στα δύο στρατόπεδα είναι τεράστια και ότι η διαπραγμάτευση μπορεί να εξελιχθεί σε έναν πολυετή πολιτικό πόλεμο φθοράς.
Η Ελλάδα μπροστά σε κρίσιμη ευρωπαϊκή μάχη
Για την Αθήνα, η διαπραγμάτευση αποκτά στρατηγική σημασία.
Η Ελλάδα:
- εξαρτάται σημαντικά από τα κονδύλια συνοχής,
- στηρίζει τον αγροτικό της τομέα μέσω της ΚΑΠ,
- αλλά ταυτόχρονα χρειάζεται και ισχυρότερη ευρωπαϊκή αμυντική χρηματοδότηση λόγω της γεωπολιτικής αστάθειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτό σημαίνει ότι η ελληνική κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενες ευρωπαϊκές πραγματικότητες:
- την Ευρώπη της ασφάλειας,
- και την Ευρώπη της οικονομικής συνοχής.
Η μάχη για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό δεν αφορά απλώς χρήματα.
Αφορά το ποια Ευρώπη θα υπάρξει μετά το 2030.
Μια Ευρώπη περισσότερο στρατιωτική, ανταγωνιστική και “σκληρή” ή μια Ευρώπη κοινωνικής ισορροπίας και περιφερειακής σύγκλισης.
Και όσο οι γεωπολιτικές κρίσεις πολλαπλασιάζονται — από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή — τόσο περισσότερο η οικονομική διαπραγμάτευση μετατρέπεται σε υπαρξιακή πολιτική σύγκρουση για το μέλλον της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πηγή: pagenews.gr