Νέα διάσταση λαμβάνει η πολύκροτη υπόθεση των παράνομων αγροτικών επιδοτήσεων στην Κρήτη, καθώς οι δικαστικές Αρχές συνεχίζουν να ξετυλίγουν το κουβάρι μιας υπόθεσης που φέρεται να προκάλεσε ζημία εκατομμυρίων ευρώ στα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ελληνικού Δημοσίου.
Μετά από δύο ημέρες απολογιών, δέκα ακόμη κατηγορούμενοι πέρασαν το κατώφλι του ανακριτή, ενώ όλοι αφέθηκαν ελεύθεροι με περιοριστικούς όρους μέχρι την ολοκλήρωση της κύριας ανάκρισης.
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται ένα φερόμενο κύκλωμα που, σύμφωνα με το κατηγορητήριο, εκμεταλλεύτηκε κενά του συστήματος δηλώσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ προκειμένου να εισπράττει ευρωπαϊκές επιδοτήσεις μέσω εικονικών ή αμφισβητούμενων αγροτικών εκτάσεων.
Η «μηχανή» των επιδοτήσεων
Οι εισαγγελικές και ανακριτικές Αρχές περιγράφουν μια πολυεπίπεδη δομή, στην οποία κεντρικό ρόλο φέρονται να είχαν λογιστές, διαχειριστές Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ) και δικαιούχοι επιδοτήσεων.
Σύμφωνα με τη δικογραφία, η δράση της ομάδας ξεκίνησε το 2019 και βασίστηκε στον εντοπισμό εκτάσεων που δεν είχαν δηλωθεί ή δεν εμφανίζονταν άμεσα συνδεδεμένες με συγκεκριμένους ιδιοκτήτες.
Οι εκτάσεις αυτές, σύμφωνα με το κατηγορητήριο, δηλώνονταν μέσω μισθωτηρίων ή άλλων εγγράφων που επέτρεπαν την ενεργοποίηση δικαιωμάτων ενίσχυσης και την είσπραξη κοινοτικών πόρων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά ότι πριν από κάθε δήλωση γινόταν έλεγχος για το κατά πόσο ήταν εύκολο να εντοπιστεί ο πραγματικός κάτοχος της έκτασης, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος αποκάλυψης της παράνομης δραστηριότητας.
Όταν υπήρχαν ενδείξεις επικείμενου ελέγχου, οι εμπλεκόμενοι φέρονται είτε να διακόπτουν τις σχετικές δηλώσεις είτε να αναζητούν νέες εκτάσεις και νέους εμφανιζόμενους εκμισθωτές.
Το οικονομικό αποτύπωμα
Το πλέον βαρύ στοιχείο της υπόθεσης αφορά το οικονομικό μέγεθος της φερόμενης απάτης.
Οι διωκτικές Αρχές εκτιμούν ότι το συνολικό παράνομο όφελος που προέκυψε από τη δράση του κυκλώματος ξεπερνά τα 3 εκατομμύρια ευρώ, ποσό που φέρεται να διοχετεύθηκε μέσω επιδοτήσεων οι οποίες δεν αντιστοιχούσαν σε πραγματική παραγωγική δραστηριότητα.
Η εκτίμηση αυτή καθιστά την υπόθεση μία από τις σοβαρότερες που έχουν ερευνηθεί τα τελευταία χρόνια στον τομέα των αγροτικών ενισχύσεων.
Οι βαριές κατηγορίες
Οι κατηγορούμενοι αντιμετωπίζουν, κατά περίπτωση, βαρύ κατηγορητήριο που περιλαμβάνει:
• Συγκρότηση και ένταξη σε εγκληματική οργάνωση
• Διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης
• Απάτη σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης
• Απάτη σε βάρος του Ελληνικού Δημοσίου
• Άμεση συνέργεια σε απάτη
• Κατ’ εξακολούθηση τέλεση αξιόποινων πράξεων με ιδιαίτερα μεγάλο οικονομικό αντικείμενο
Οι κατηγορίες αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω του ύψους των φερόμενων παράνομων επιδοτήσεων, το οποίο υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια που μετατρέπουν τις πράξεις σε κακουργηματικές.
Τι υποστήριξαν στις απολογίες τους
Το κοινό στοιχείο στις απολογίες των περισσότερων κατηγορουμένων ήταν η πλήρης άρνηση συμμετοχής σε οργανωμένο σχέδιο απάτης.
Αντιδήμαρχος που βρέθηκε στο επίκεντρο της έρευνας υποστήριξε ότι το Κέντρο Υποδοχής Δηλώσεων που διατηρεί δεν είχε τεχνική δυνατότητα πρόσβασης σε ιδιοκτησιακά δεδομένα ή φορολογικά στοιχεία πολιτών.
Όπως ανέφερε, οι δηλώσεις καταχωρίζονται με βάση τα στοιχεία που προσκομίζουν οι ενδιαφερόμενοι και δεν υπάρχει δυνατότητα ελέγχου της πραγματικής κυριότητας των εκτάσεων.
Από την πλευρά του, 27χρονος κατηγορούμενος που φέρεται να έλαβε επιδοτήσεις περίπου 70.000 ευρώ υποστήριξε ότι δεν συμμετείχε σε εγκληματική οργάνωση και ότι ασκούσε πραγματική κτηνοτροφική δραστηριότητα.
Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, προσκόμισε παραστατικά και τιμολόγια που αποδεικνύουν εκτροφή ζώων και παραγωγική δραστηριότητα, αμφισβητώντας τη βάση των κακουργηματικών διώξεων που του αποδίδονται.
Άλλος κατηγορούμενος, ο οποίος εμφανίζεται να συνδέεται με ορισμένες από τις επίμαχες εκτάσεις, ισχυρίστηκε ότι όλες οι δηλώσεις αφορούσαν προσωπικές του δραστηριότητες και όχι συντονισμένη δράση με τρίτα πρόσωπα.
Το παρασκήνιο που ανησυχεί τις Βρυξέλλες
Πέρα από την ποινική διάσταση, η υπόθεση έχει ήδη προκαλέσει έντονο προβληματισμό σε ευρωπαϊκούς κύκλους που παρακολουθούν τη διαχείριση των κοινοτικών κονδυλίων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην προστασία των αγροτικών ενισχύσεων, καθώς αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Κάθε υπόθεση συστηματικής καταστρατήγησης των κανόνων δημιουργεί ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των εθνικών μηχανισμών ελέγχου και για το κατά πόσο οι κοινοτικοί πόροι καταλήγουν στους πραγματικούς δικαιούχους.
Η επόμενη ημέρα
Παρά την αποφυλάκιση των κατηγορουμένων με περιοριστικούς όρους, η υπόθεση απέχει πολύ από το να θεωρηθεί λήξασα.
Η ανάκριση συνεχίζεται, νέα στοιχεία αξιολογούνται καθημερινά και οι οικονομικές διαδρομές των χρημάτων παραμένουν στο μικροσκόπιο των Αρχών.
Το κρίσιμο ερώτημα που καλούνται πλέον να απαντήσουν οι δικαστικές και ελεγκτικές υπηρεσίες είναι αν πρόκειται για μεμονωμένες παρατυπίες που διογκώθηκαν ή για ένα οργανωμένο σύστημα εκμετάλλευσης των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων που λειτούργησε επί χρόνια κάτω από τα ραντάρ των ελέγχων.
Η απάντηση δεν αφορά μόνο τους 22 κατηγορούμενους.
Αφορά την αξιοπιστία ολόκληρου του μηχανισμού διαχείρισης των αγροτικών ενισχύσεων στην Ελλάδα.
ΠΗΓΕΣ
• Δικογραφία και ανακριτικό υλικό της υπόθεσης ΟΠΕΚΕΠΕ