Μόλις τέσσερις μήνες μετά την πανηγυρική είσοδο της Βουλγαρίας στην Ευρωζώνη, η πραγματικότητα χτυπά με δύναμη την πόρτα της Σόφιας.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδουν οι Financial Times, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να ενεργοποιήσει διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (Excessive Deficit Procedure – EDP) κατά της Βουλγαρίας, καθώς το δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας εκτινάχθηκε στο 3,5% του ΑΕΠ το 2025, υπερβαίνοντας το κρίσιμο όριο του 3% που θέτουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες.
Η εξέλιξη προκαλεί αμηχανία τόσο στη Σόφια όσο και στις Βρυξέλλες, καθώς η Βουλγαρία αποτελούσε μέχρι πρόσφατα το «καλό παράδειγμα» δημοσιονομικής πειθαρχίας μεταξύ των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης.
Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία του ευρώ
Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος δεν είναι μια απλή προειδοποίηση.
Πρόκειται για τον βασικό μηχανισμό δημοσιονομικής επιτήρησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος ενεργοποιείται όταν ένα κράτος-μέλος ξεφεύγει από τους συμφωνημένους στόχους.
Στην πράξη σημαίνει:
- Εντατικό έλεγχο από τις Βρυξέλλες.
- Συνεχείς αξιολογήσεις των δημόσιων οικονομικών.
- Πιέσεις για περιοριστικά μέτρα.
- Αυξημένη νευρικότητα στις αγορές.
- Κίνδυνο ανόδου του κόστους δανεισμού.
Και όλα αυτά για μια χώρα που μόλις πριν από λίγους μήνες πανηγύριζε την είσοδό της στο κλαμπ του ευρώ.
Το παρασκήνιο της δημοσιονομικής εκτροπής
Πίσω από τους αριθμούς κρύβεται μια δύσκολη πολιτική εξίσωση.
Οι αυξήσεις σε μισθούς του δημόσιου τομέα, συντάξεις και αμυντικές δαπάνες άσκησαν ισχυρές πιέσεις στον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ τα φορολογικά έσοδα κινήθηκαν χαμηλότερα των προσδοκιών.
Αποτέλεσμα;
Η Κομισιόν προβλέπει ακόμη μεγαλύτερη επιδείνωση:
- 4,1% έλλειμμα το 2026
- 4,3% έλλειμμα το 2027
Αριθμοί που προκαλούν έντονο προβληματισμό στις ευρωπαϊκές αρχές και δημιουργούν ερωτήματα για τη βιωσιμότητα της σημερινής δημοσιονομικής πορείας.
Ράντεφ: «Η φούσκα έσκασε»
Το πολιτικό θερμόμετρο ανέβηκε ακόμη περισσότερο όταν ο νέος πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ επέλεξε να αποδώσει την κατάσταση στους προκατόχους του.
Κατά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου προχώρησε σε μια ιδιαίτερα αιχμηρή τοποθέτηση.
«Φέτος το έλλειμμα θα είναι ακόμη μεγαλύτερο. Η φούσκα έσκασε», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Και συνέχισε:
«Αυτό είναι το αποτέλεσμα της βαριάς κληρονομιάς που παραλάβαμε».
Η δήλωση ερμηνεύεται ως ευθεία πολιτική επίθεση στις προηγούμενες κυβερνήσεις, αλλά και ως προειδοποίηση ότι έρχονται δύσκολες αποφάσεις για τα δημόσια οικονομικά.
Οι Βρυξέλλες σφίγγουν τον κλοιό
Η Βουλγαρία δεν βρίσκεται μόνη της στο μικροσκόπιο.
Σήμερα δέκα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης τελούν υπό διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, ανάμεσά τους βαριά ονόματα όπως η Γαλλία και η Ιταλία.
Η κυβέρνηση Μελόνι επιχείρησε να επαναφέρει το ιταλικό έλλειμμα κάτω από το όριο του 3%, χωρίς όμως να πετύχει τον στόχο της, γεγονός που προκάλεσε πολιτικούς τριγμούς στη Ρώμη.
Στον αντίποδα, η Μάλτα φαίνεται έτοιμη να βγει από τη διαδικασία, περιορίζοντας το έλλειμμά της στο 2,2% του ΑΕΠ.
Το παράδοξο της Γερμανίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι ορισμένες χώρες ενδέχεται να ξεπεράσουν επίσης το όριο του 3%, χωρίς όμως να βρεθούν αντιμέτωπες με αντίστοιχες κυρώσεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Γερμανία, η οποία επωφελείται από την ευρωπαϊκή ρήτρα εξαίρεσης συγκεκριμένων αμυντικών δαπανών από τους δημοσιονομικούς υπολογισμούς.
Μια εξέλιξη που ήδη προκαλεί συζητήσεις σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για το κατά πόσο εφαρμόζονται οι ίδιοι κανόνες για όλους.
Το πρώτο μεγάλο crash test της Σόφιας
Για τη βουλγαρική κυβέρνηση, η υπόθεση δεν είναι μόνο οικονομική.
Είναι βαθιά πολιτική και συμβολική.
Η χώρα καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της Ευρωζώνης σε μια περίοδο κατά την οποία η ανάπτυξη επιβραδύνεται, οι αμυντικές ανάγκες αυξάνονται και οι γεωπολιτικές αναταράξεις επιβαρύνουν τους κρατικούς προϋπολογισμούς σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν η Κομισιόν θα ανοίξει φάκελο για τη Βουλγαρία.
Το ερώτημα είναι αν η Σόφια θα καταφέρει να κλείσει γρήγορα αυτό το μέτωπο ή αν η πρώτη της χρονιά στο ευρώ θα μετατραπεί σε μια παρατεταμένη δημοσιονομική περιπέτεια.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδουν οι Financial Times, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να ενεργοποιήσει διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (Excessive Deficit Procedure – EDP) κατά της Βουλγαρίας, καθώς το δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας εκτινάχθηκε στο 3,5% του ΑΕΠ το 2025, υπερβαίνοντας το κρίσιμο όριο του 3% που θέτουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες.
Η εξέλιξη προκαλεί αμηχανία τόσο στη Σόφια όσο και στις Βρυξέλλες, καθώς η Βουλγαρία αποτελούσε μέχρι πρόσφατα το «καλό παράδειγμα» δημοσιονομικής πειθαρχίας μεταξύ των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης.
Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία του ευρώ
Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος δεν είναι μια απλή προειδοποίηση.
Πρόκειται για τον βασικό μηχανισμό δημοσιονομικής επιτήρησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος ενεργοποιείται όταν ένα κράτος-μέλος ξεφεύγει από τους συμφωνημένους στόχους.
Στην πράξη σημαίνει:
- Εντατικό έλεγχο από τις Βρυξέλλες.
- Συνεχείς αξιολογήσεις των δημόσιων οικονομικών.
- Πιέσεις για περιοριστικά μέτρα.
- Αυξημένη νευρικότητα στις αγορές.
- Κίνδυνο ανόδου του κόστους δανεισμού.
Και όλα αυτά για μια χώρα που μόλις πριν από λίγους μήνες πανηγύριζε την είσοδό της στο κλαμπ του ευρώ.
Το παρασκήνιο της δημοσιονομικής εκτροπής
Πίσω από τους αριθμούς κρύβεται μια δύσκολη πολιτική εξίσωση.
Οι αυξήσεις σε μισθούς του δημόσιου τομέα, συντάξεις και αμυντικές δαπάνες άσκησαν ισχυρές πιέσεις στον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ τα φορολογικά έσοδα κινήθηκαν χαμηλότερα των προσδοκιών.
Αποτέλεσμα;
Η Κομισιόν προβλέπει ακόμη μεγαλύτερη επιδείνωση:
- 4,1% έλλειμμα το 2026
- 4,3% έλλειμμα το 2027
Αριθμοί που προκαλούν έντονο προβληματισμό στις ευρωπαϊκές αρχές και δημιουργούν ερωτήματα για τη βιωσιμότητα της σημερινής δημοσιονομικής πορείας.
Ράντεφ: «Η φούσκα έσκασε»
Το πολιτικό θερμόμετρο ανέβηκε ακόμη περισσότερο όταν ο νέος πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ επέλεξε να αποδώσει την κατάσταση στους προκατόχους του.
Κατά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου προχώρησε σε μια ιδιαίτερα αιχμηρή τοποθέτηση.
«Φέτος το έλλειμμα θα είναι ακόμη μεγαλύτερο. Η φούσκα έσκασε», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Και συνέχισε:
«Αυτό είναι το αποτέλεσμα της βαριάς κληρονομιάς που παραλάβαμε».
Η δήλωση ερμηνεύεται ως ευθεία πολιτική επίθεση στις προηγούμενες κυβερνήσεις, αλλά και ως προειδοποίηση ότι έρχονται δύσκολες αποφάσεις για τα δημόσια οικονομικά.
Οι Βρυξέλλες σφίγγουν τον κλοιό
Η Βουλγαρία δεν βρίσκεται μόνη της στο μικροσκόπιο.
Σήμερα δέκα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης τελούν υπό διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, ανάμεσά τους βαριά ονόματα όπως η Γαλλία και η Ιταλία.
Η κυβέρνηση Μελόνι επιχείρησε να επαναφέρει το ιταλικό έλλειμμα κάτω από το όριο του 3%, χωρίς όμως να πετύχει τον στόχο της, γεγονός που προκάλεσε πολιτικούς τριγμούς στη Ρώμη.
Στον αντίποδα, η Μάλτα φαίνεται έτοιμη να βγει από τη διαδικασία, περιορίζοντας το έλλειμμά της στο 2,2% του ΑΕΠ.
Το παράδοξο της Γερμανίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι ορισμένες χώρες ενδέχεται να ξεπεράσουν επίσης το όριο του 3%, χωρίς όμως να βρεθούν αντιμέτωπες με αντίστοιχες κυρώσεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Γερμανία, η οποία επωφελείται από την ευρωπαϊκή ρήτρα εξαίρεσης συγκεκριμένων αμυντικών δαπανών από τους δημοσιονομικούς υπολογισμούς.
Μια εξέλιξη που ήδη προκαλεί συζητήσεις σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για το κατά πόσο εφαρμόζονται οι ίδιοι κανόνες για όλους.
Το πρώτο μεγάλο crash test της Σόφιας
Για τη βουλγαρική κυβέρνηση, η υπόθεση δεν είναι μόνο οικονομική.
Είναι βαθιά πολιτική και συμβολική.
Η χώρα καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της Ευρωζώνης σε μια περίοδο κατά την οποία η ανάπτυξη επιβραδύνεται, οι αμυντικές ανάγκες αυξάνονται και οι γεωπολιτικές αναταράξεις επιβαρύνουν τους κρατικούς προϋπολογισμούς σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν η Κομισιόν θα ανοίξει φάκελο για τη Βουλγαρία.
Το ερώτημα είναι αν η Σόφια θα καταφέρει να κλείσει γρήγορα αυτό το μέτωπο ή αν η πρώτη της χρονιά στο ευρώ θα μετατραπεί σε μια παρατεταμένη δημοσιονομική περιπέτεια.
Πηγή: pagenews.gr