Η Κούβα βιώνει μία από τις βαθύτερες οικονομικές και κοινωνικές κρίσεις της σύγχρονης ιστορίας της, με εκατομμύρια πολίτες να δίνουν καθημερινά μάχη για τα στοιχειώδη. Παρά τις εκτεταμένες ελλείψεις, τις ενεργειακές διακοπές, την κατάρρευση βασικών υποδομών και τις αυξανόμενες διεθνείς πιέσεις, το πολιτικό σύστημα της χώρας εξακολουθεί να παραμένει όρθιο.
Ρεπορτάζ του Reuters καταγράφει με γλαφυρό τρόπο την πραγματικότητα που βιώνουν οι κάτοικοι του νησιού, αποτυπώνοντας μια κοινωνία που επιβιώνει μέσα από την προσαρμοστικότητα, την ευρηματικότητα αλλά και τον φόβο.
Μια καθημερινότητα χωρίς ρεύμα και νερό
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της 64χρονης Ελίσια ντε λα Καριδάδ Άλβαρες, κατοίκου της Παλαιά Αβάνα.
Η πρώην εργαζόμενη σε νοσοκομείο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας, ενώ ζει χωρίς σταθερή πρόσβαση σε ηλεκτρικό ρεύμα και τρεχούμενο νερό. Τα τρόφιμα στο ψυγείο της χαλάνε συχνά λόγω των πολύωρων διακοπών ρεύματος και πολλές φορές αναγκάζεται να μεταφέρει νερό με δοχεία από απομακρυσμένα σημεία της γειτονιάς της.
«Για να επιβιώσω, πρέπει να συνεχίσω να αγωνίζομαι. Τι άλλη επιλογή έχω;», δηλώνει χαρακτηριστικά.
Η ιστορία της δεν αποτελεί εξαίρεση. Για εκατομμύρια Κουβανούς, η καθημερινότητα περιλαμβάνει πολύωρες ουρές για τρόφιμα, ελλείψεις βασικών αγαθών και συνεχή αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων για την κάλυψη βασικών αναγκών.
Η φιλοσοφία της «αντίστασης»
Η λέξη «resistir» (αντίσταση) αποτελεί εδώ και δεκαετίες κεντρικό στοιχείο της πολιτικής και κοινωνικής κουλτούρας της χώρας.
Οι πολίτες έχουν μάθει να προσαρμόζονται στις δυσκολίες, είτε πρόκειται για οικονομικά εμπάργκο είτε για εσωτερικές κρίσεις. Αυτή η κουλτούρα αντοχής θεωρείται από πολλούς αναλυτές ένας από τους βασικούς λόγους που το πολιτικό σύστημα συνεχίζει να λειτουργεί παρά τις έντονες πιέσεις.
Ο φόβος των αντιποίνων
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και ο φόβος της δημόσιας αμφισβήτησης.
Πολλοί πολίτες αποφεύγουν να εκφράσουν ανοιχτά τη δυσαρέσκειά τους, φοβούμενοι πιθανές συνέπειες για τους ίδιους ή τις οικογένειές τους. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν επανειλημμένα επικρίνει την κουβανική κυβέρνηση για περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης και της πολιτικής διαμαρτυρίας.
Η κυβέρνηση της Κούβα απορρίπτει τις κατηγορίες και υποστηρίζει ότι οι περισσότερες αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις υποκινούνται από εξωτερικούς παράγοντες.
Ευρηματικότητα απέναντι στην κρίση
Παρά τις αντιξοότητες, οι Κουβανοί αναπτύσσουν συνεχώς νέους τρόπους επιβίωσης:
- Αγρότες χρησιμοποιούν ζώα αντί για τρακτέρ λόγω έλλειψης καυσίμων.
- Ηλεκτρικά τρίκυκλα αντικαθιστούν τα συμβατικά ταξί.
- Ηλιακά πάνελ και φορητές μπαταρίες καλύπτουν μέρος των ενεργειακών αναγκών.
- Η μαύρη αγορά λειτουργεί ως ανεπίσημος μηχανισμός κάλυψης ελλείψεων.
Οι πιέσεις από τις ΗΠΑ
Η οικονομική κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω μετά την αυστηροποίηση των αμερικανικών μέτρων.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ περιόρισε σημαντικά τη ροή καυσίμων προς το νησί, δυσχέρανε τις χρηματικές μεταφορές από το εξωτερικό, περιόρισε τον τουρισμό από τις ΗΠΑ και ενίσχυσε το καθεστώς κυρώσεων.
Οι κινήσεις αυτές επιβάρυναν περαιτέρω μια ήδη ευάλωτη οικονομία, οδηγώντας σε νέες ελλείψεις και συχνότερες διακοπές ρεύματος.
Γιατί δεν έχει καταρρεύσει ακόμη;
Αναλυτές εκτιμούν ότι η απάντηση βρίσκεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων:
- Τη μακρόχρονη εξοικείωση των πολιτών με τις στερήσεις.
- Την κοινωνική συνοχή που εξακολουθεί να υπάρχει σε πολλές κοινότητες.
- Την ευρηματικότητα των κατοίκων.
- Τον φόβο της ανοιχτής αντιπαράθεσης με το κράτος.
- Τη διατήρηση βασικών κρατικών δομών, παρά τις δυσκολίες.
Όπως σημειώνει ο Γερμανός πολιτικός επιστήμονας Μπερτ Χόφμαν, οι συνθήκες διαβίωσης έχουν επιδεινωθεί δραματικά, ωστόσο οι πολιτικές συνέπειες δεν είναι τόσο ξεκάθαρες όσο πολλοί προέβλεπαν.
Η Κούβα παραμένει έτσι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα κοινωνίας που λειτουργεί στα όρια των δυνατοτήτων της, χωρίς όμως να έχει φτάσει ακόμη στο σημείο της πλήρους κατάρρευσης.
Πηγή: Pagenews.gr