Η επόμενη μεγάλη κρίση ίσως να μην αφορά το πετρέλαιο
Για δεκαετίες οι κυβερνήσεις προετοιμάζονταν για ενεργειακές κρίσεις.
- Παρακολουθούσαν το πετρέλαιο.
- Το φυσικό αέριο.
- Τις σπάνιες γαίες.
- Τα μικροτσίπ.
Όμως ένα διαφορετικό στρατηγικό αγαθό εισέρχεται αθόρυβα στη λίστα των παγκόσμιων κινδύνων:
Τα ψάρια.
Και μαζί τους, η ασφάλεια τροφίμων εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων.
Τα στοιχεία προκαλούν συναγερμό
Η υπεραλίευση δεν αποτελεί πλέον περιβαλλοντικό πρόβλημα.
Αποτελεί οικονομικό και γεωπολιτικό ζήτημα.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), σχεδόν το 38% των παγκόσμιων αλιευτικών αποθεμάτων εκμεταλλεύεται πλέον σε μη βιώσιμα επίπεδα.
Πριν από μισό αιώνα το ποσοστό ήταν μόλις 10%.
Η τάση είναι σαφής.
Ο πλανήτης αλιεύει περισσότερα από όσα μπορούν να αναπαραχθούν οι θάλασσες.
Η Μεσόγειος στο κόκκινο
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εικόνα στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα.
Περιοχές με ιστορική αλιευτική παράδοση αντιμετωπίζουν πλέον επίπεδα εκμετάλλευσης που πλησιάζουν το όριο κατάρρευσης.
Σε αρκετές περιπτώσεις, πάνω από το μισό των αλιευτικών αποθεμάτων βρίσκεται υπό έντονη πίεση.
Για τις χώρες της Νότιας Ευρώπης αυτό δεν είναι μόνο οικονομικό θέμα.
Αφορά ολόκληρες παράκτιες κοινωνίες, χιλιάδες θέσεις εργασίας και μια διατροφική κουλτούρα αιώνων.
Η Νότια Σινική Θάλασσα γίνεται πεδίο σύγκρουσης
Η κατάσταση είναι ακόμη πιο εκρηκτική στην Ασία.
Η Νότια Σινική Θάλασσα φιλοξενεί ένα από τα μεγαλύτερα αλιευτικά οικοσυστήματα του πλανήτη.
Ταυτόχρονα αποτελεί μία από τις πιο στρατιωτικοποιημένες θαλάσσιες περιοχές του κόσμου.
Η Κίνα, οι Φιλιππίνες, το Βιετνάμ, η Μαλαισία και άλλες χώρες συγκρούονται όχι μόνο για θαλάσσια σύνορα.
Συγκρούονται και για την πρόσβαση σε εξαντλούμενους φυσικούς πόρους.
Όσο μειώνονται τα αποθέματα, τόσο αυξάνεται η στρατηγική αξία κάθε θαλάσσιας ζώνης.
Η παράνομη αλιεία ως εργαλείο ισχύος
Η παράνομη αλιεία εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη θαλάσσια διακυβέρνηση.
Από τη Δυτική Αφρική μέχρι τον Ειρηνικό, στόλοι που λειτουργούν χωρίς ουσιαστικό έλεγχο αφαιρούν τεράστιες ποσότητες αλιευμάτων από τα τοπικά οικοσυστήματα.
Οι οικονομικές απώλειες ανέρχονται σε δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Για πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, η παράνομη αλιεία ισοδυναμεί με αφαίρεση εθνικού πλούτου.
Και σε αρκετές περιπτώσεις συνδέεται πλέον με ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Η μάχη για την πρωτεΐνη του μέλλοντος
Η πραγματική ανησυχία βρίσκεται αλλού.
Στον πληθυσμό.
Μέχρι τα μέσα του αιώνα, ο παγκόσμιος πληθυσμός θα προσεγγίζει τα 10 δισεκατομμύρια.
Η ζήτηση για πρωτεΐνες θα εκτοξευθεί.
Τα ψάρια αποτελούν βασική πηγή διατροφής για περισσότερους από τρία δισεκατομμύρια ανθρώπους.
Αν τα αποθέματα συνεχίσουν να μειώνονται, η πίεση στις διεθνείς αγορές τροφίμων θα αυξηθεί δραματικά.
Η επισιτιστική ασφάλεια θα μετατραπεί σε νέο γεωπολιτικό πεδίο ανταγωνισμού.
Κλιματική αλλαγή και υπεραλίευση: ο τέλειος συνδυασμός κρίσης
Η υπεραλίευση δεν δρα μόνη της.
Συνδυάζεται με την αύξηση της θερμοκρασίας των ωκεανών.
Την οξίνιση των θαλασσών.
Τις μεταβολές στα θαλάσσια ρεύματα.
Την καταστροφή κρίσιμων οικοσυστημάτων.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή επιταχύνει ήδη τη μετακίνηση πολλών ειδών προς νέες περιοχές.
Αυτό δημιουργεί νέες διεκδικήσεις και νέες εντάσεις μεταξύ κρατών.
Από περιβαλλοντικό ζήτημα σε ζήτημα εθνικής ασφάλειας
Μέχρι πρόσφατα η υπεραλίευση αντιμετωπιζόταν ως θέμα περιβαλλοντικής πολιτικής.
Σήμερα αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο ως ζήτημα στρατηγικής σημασίας.
Οι κυβερνήσεις ανησυχούν για:
- την ασφάλεια τροφίμων,
- τη σταθερότητα των παράκτιων κοινωνιών,
- τις μεταναστευτικές πιέσεις,
- την οικονομική βιωσιμότητα των αλιευτικών κλάδων,
- τις γεωπολιτικές συγκρούσεις σε αμφισβητούμενες θάλασσες.
Το ψάρι μετατρέπεται σε γεωπολιτικό αγαθό.
Το μεγάλο ερώτημα
- Η ανθρωπότητα γνωρίζει το πρόβλημα.
- Γνωρίζει επίσης τη λύση.
- Περιορισμός της υπεραλίευσης.
- Καταπολέμηση της παράνομης δραστηριότητας.
- Αυστηρότερη επιτήρηση.
- Διεθνής συνεργασία.
Το ερώτημα δεν είναι τεχνικό.
Είναι πολιτικό.
Διότι όσο οι κυβερνήσεις επιδιώκουν βραχυπρόθεσμα οικονομικά οφέλη, τα θαλάσσια αποθέματα συνεχίζουν να μειώνονται.
Και όταν τα ψάρια γίνουν πραγματικά σπάνια, η κρίση δεν θα αφορά μόνο τους ψαράδες.
Θα αφορά ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.
Η νέα πραγματικότητα
Τον 20ό αιώνα οι πόλεμοι έγιναν για το πετρέλαιο.
Στον 21ο αιώνα οι συγκρούσεις θα αφορούν ολοένα και περισσότερο τους πόρους που στηρίζουν την ανθρώπινη επιβίωση.
Νερό.
Τρόφιμα.
Ενέργεια.
Και πλέον, τα ψάρια.
Η μάχη για τις θάλασσες μόλις ξεκινά.
Πηγή: pagenews.gr