ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ: ΗΠΑ και Ιράν σε Deal για Πετρέλαιο, Πυρηνικά και 25 Δισ. Δολάρια.

Άρση πετρελαϊκών κυρώσεων, απελευθέρωση 25 δισ. δολαρίων και «πάγωμα» του πυρηνικού προγράμματος συνθέτουν το προσχέδιο συμφωνίας που μπορεί να αναδιαμορφώσει τις γεωπολιτικές ισορροπίες από τον Περσικό Κόλπο έως την Ευρώπη.

Η Μέση Ανατολή βρίσκεται μπροστά σε μια ενδεχομένως ιστορική καμπή. Σύμφωνα με ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters, το τελικό προσχέδιο μνημονίου κατανόησης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης περιλαμβάνει ένα ευρύ πακέτο μέτρων που αγγίζει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τις αμερικανικές κυρώσεις, την παγκόσμια αγορά ενέργειας και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο.

Εάν η συμφωνία επικυρωθεί, θα πρόκειται για τη σημαντικότερη προσέγγιση μεταξύ των δύο χωρών μετά τη Συμφωνία για τα Πυρηνικά του 2015 (JCPOA), η οποία κατέρρευσε ουσιαστικά μετά την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών το 2018.

Η στρατηγική σημασία του Στενού του Ορμούζ

Το πλέον κρίσιμο σημείο του σχεδίου αφορά το Στενό του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται σχεδόν το 20% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου.

Σύμφωνα με το προσχέδιο:

• Το Ιράν δεσμεύεται να ανοίξει άμεσα το πέρασμα για όλα τα εμπορικά πλοία.
• Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα τερματίσουν τις πιέσεις και τους ναυτικούς περιορισμούς που έχουν επιβληθεί σε ιρανικά λιμάνια.

Η εξέλιξη αυτή θεωρείται εξαιρετικά σημαντική, καθώς οποιαδήποτε απειλή για το Ορμούζ προκαλεί αναταράξεις στις διεθνείς αγορές και άνοδο στις τιμές του πετρελαίου.

Οικονομική ανάσα δισεκατομμυρίων για την Τεχεράνη

Στο οικονομικό σκέλος, η συμφωνία προβλέπει μια σειρά από παραχωρήσεις που ενδέχεται να επαναφέρουν το Ιράν στον διεθνή ενεργειακό χάρτη.

Μεταξύ άλλων:

• Η Ουάσιγκτον δεσμεύεται να μην επιβάλει νέες κυρώσεις μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις για την τελική συμφωνία.
• Παρέχεται προσωρινή εξαίρεση από τις πετρελαϊκές κυρώσεις, επιτρέποντας στο Ιράν να εξάγει πετρέλαιο και να εισπράττει έσοδα.
• Προβλέπεται απελευθέρωση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων ύψους 25 δισεκατομμυρίων δολαρίων, μέσω συνδυασμού άμεσων μεταφορών, περιφερειακής χρηματοπιστωτικής συνεργασίας και πιστωτικών γραμμών.

Η εισροή τέτοιου μεγέθους κεφαλαίων θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά την πιεσμένη ιρανική οικονομία, η οποία τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζει υψηλό πληθωρισμό, υποτίμηση του νομίσματος και αυξημένη κοινωνική δυσαρέσκεια.

Πυρηνικό πρόγραμμα: Το «πάγωμα» που επιδιώκει η Ουάσιγκτον

Στο πυρηνικό πεδίο, η Τεχεράνη φέρεται να αποδέχεται ορισμένες βασικές δεσμεύσεις:

• Να μην αποκτήσει ή αναπτύξει πυρηνικά όπλα.
• Να διατηρήσει το υφιστάμενο επίπεδο πυρηνικών δραστηριοτήτων.
• Να σταματήσει κάθε νέα επέκταση εγκαταστάσεων εμπλουτισμού ουρανίου.
• Να μην προχωρήσει σε περαιτέρω εμπλουτισμό ουρανίου κατά την ενδιάμεση περίοδο.

Από την πλευρά τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται διατεθειμένες να αποδεχθούν την αραίωση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου εντός ιρανικού εδάφους, με τις τεχνικές λεπτομέρειες να αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης τους επόμενους 60 ημέρες.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη θεωρείται κομβική, καθώς η Ουάσιγκτον επιχειρεί να απομακρύνει το ενδεχόμενο μιας ταχείας μετάβασης του Ιράν σε επίπεδα εμπλουτισμού που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς.

Οι μεγάλοι κερδισμένοι και οι χαμένοι

Η πιθανή συμφωνία δημιουργεί νέους γεωπολιτικούς συσχετισμούς.

Κερδισμένοι:

• Η παγκόσμια αγορά ενέργειας, λόγω πιθανής αύξησης της προσφοράς πετρελαίου.
• Η Ευρώπη, η οποία αναζητά εναλλακτικές πηγές ενεργειακού εφοδιασμού.
• Η Κίνα, βασικός αγοραστής ιρανικού πετρελαίου.
• Το ίδιο το Ιράν, μέσω οικονομικής ανακούφισης και διεθνούς επανένταξης.

Πιθανοί χαμένοι:

• Το Ισραήλ, το οποίο παραδοσιακά αντιμετωπίζει με καχυποψία κάθε συμφωνία που δεν οδηγεί σε πλήρη διάλυση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
• Ορισμένα αραβικά κράτη του Κόλπου που φοβούνται ενίσχυση της ιρανικής περιφερειακής επιρροής.
• Παραγωγοί πετρελαίου που ενδέχεται να δουν πιέσεις στις διεθνείς τιμές λόγω αυξημένης προσφοράς.

Γεωπολιτική εκτίμηση

Η προτεινόμενη συμφωνία δεν συνιστά ακόμη οριστική διπλωματική λύση. Ωστόσο, αποτυπώνει μια σαφή προσπάθεια αποκλιμάκωσης μεταξύ δύο κρατών που για δεκαετίες βρίσκονται σε κατάσταση στρατηγικής αντιπαράθεσης.

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να αποτρέψει μια νέα πυρηνική κρίση στη Μέση Ανατολή χωρίς να εμπλακεί σε στρατιωτική σύγκρουση, ενώ η Τεχεράνη αναζητά οικονομική ανάσα και διεθνή νομιμοποίηση.

Το ερώτημα που παραμένει ανοικτό είναι εάν οι επόμενοι δύο μήνες διαπραγματεύσεων θα οδηγήσουν σε μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας για τη Μέση Ανατολή ή αν οι βαθιές γεωπολιτικές αντιθέσεις θα επαναφέρουν το αδιέξοδο.

Πηγή: pagenews.gr