Η συμφωνία ΗΠΑ ΙΡΑΝ στην Ελβετία κλείνει τον πόλεμο αλλά δίνει στην Τεχεράνη ένα νέο «υπερόπλο»

Η υπογραφή στο Μπούργκενστοκ ανοίγει τον δρόμο για συνομιλίες 60 ημερών, όμως οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες προειδοποιούν ότι το Ιράν απέκτησε στρατηγικό έλεγχο στο Στενό του Ορμούζ, μετατρέποντας την παγκόσμια ενέργεια σε μοχλό πίεσης.

Η Παρασκευή στο ελβετικό θέρετρο Μπούργκενστοκ ενδέχεται να καταγραφεί ως μία από τις σημαντικότερες ημέρες της σύγχρονης διπλωματίας στη Μέση Ανατολή.

Ύστερα από περισσότερο από τρεις μήνες πολέμου, χιλιάδες νεκρούς και μια πρωτοφανή ενεργειακή αναταραχή, Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν προχωρούν στην επίσημη υπογραφή της συμφωνίας-πλαισίου που φιλοδοξεί να οδηγήσει σε οριστική διευθέτηση εντός 60 ημερών.

Η παρουσία του επικεφαλής της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς και πιθανώς του ίδιου του Ντόναλντ Τραμπ υπογραμμίζει τη βαρύτητα της συμφωνίας.

Ωστόσο, πίσω από τις εικόνες συμφιλίωσης και τις δηλώσεις αισιοδοξίας, οι γεωπολιτικοί συσχετισμοί δείχνουν πολύ πιο σύνθετοι.

Η συμφωνία που σταματά τον πόλεμο

Το μνημόνιο κατανόησης αποτελεί ουσιαστικά ένα πλαίσιο αρχών.

Δεν επιλύει τα κρίσιμα ζητήματα αλλά δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να ξεκινήσουν οι τελικές διαπραγματεύσεις.

Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά:

• Το Ιράν δεσμεύεται να μην αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
• Οι ΗΠΑ ανοίγουν τον δρόμο για σταδιακή άρση κυρώσεων.
• Επαναλειτουργούν τα Στενά του Ορμούζ.
• Αποδεσμεύονται παγωμένα ιρανικά κεφάλαια.
• Ξεκινά διάλογος για το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έχει ήδη προειδοποιήσει ότι η πραγματική μάχη ξεκινά μετά την υπογραφή.

«Το ιστορικό μη τήρησης δεσμεύσεων παραμένει χαραγμένο στη μνήμη μας», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Το πετρέλαιο πανηγυρίζει

Οι αγορές αντέδρασαν άμεσα.

Το πετρέλαιο Brent υποχώρησε κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά μετά την έναρξη της κρίσης.

Η αποκλιμάκωση αντανακλά την προσδοκία ότι:

• Θα αποκατασταθούν οι θαλάσσιες μεταφορές.
• Θα επιστρέψει στην αγορά μέρος της ιρανικής παραγωγής.
• Θα μειωθεί ο κίνδυνος νέας ενεργειακής κρίσης.

Για Ευρώπη και Ασία, που επλήγησαν περισσότερο από το κλείσιμο του Ορμούζ, η εξέλιξη αποτελεί σημαντική οικονομική ανάσα.

Το νέο γεωπολιτικό όπλο της Τεχεράνης

Εκεί όμως που οι αγορές βλέπουν αποκλιμάκωση, οι υπηρεσίες πληροφοριών βλέπουν κάτι διαφορετικό.

Σύμφωνα με αμερικανικές εκτιμήσεις, το Ιράν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης απέδειξε ότι διαθέτει πλέον τη δυνατότητα να αποκλείει αποτελεσματικά το Στενό του Ορμούζ όποτε το επιθυμεί.

Η διαπίστωση αυτή θεωρείται ιστορικής σημασίας.

Αμερικανικές πηγές φέρονται να υποστηρίζουν ότι:

«Το Ιράν απέκτησε ένα εργαλείο ισχυρότερο από ένα πυρηνικό όπλο.»

Ο λόγος είναι απλός.

Από το Ορμούζ διέρχεται περίπου το 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και σημαντικό μέρος των εξαγωγών φυσικού αερίου του Κόλπου.

Η δυνατότητα διακοπής αυτής της ροής δίνει στην Τεχεράνη τεράστια γεωοικονομική ισχύ.

Η νέα στρατηγική πραγματικότητα

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Ιράν αξιοποίησε:

• Πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς.
• Μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
• Εκατοντάδες ταχύπλοα σκάφη.
• Ναυτικές νάρκες.
• Παρεμβολές στη ναυσιπλοΐα.

Το αποτέλεσμα ήταν να αποδειχθεί ότι ακόμη και χωρίς πυρηνικά όπλα μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά την παγκόσμια οικονομία.

Η νέα αυτή πραγματικότητα προκαλεί ανησυχία σε:

• Σαουδική Αραβία.
• Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
• Κατάρ.
• Ευρωπαϊκή Ένωση.
• Ηνωμένες Πολιτείες.

Το Ισραήλ μένει επιφυλακτικό

Η συμφωνία δεν έγινε δεκτή με ενθουσιασμό στο Τελ Αβίβ.

Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν:

• Στον Λίβανο.
• Στη Συρία.
• Στη Γάζα.

«Για όσο χρειαστεί», όπως δήλωσε.

Το Ισραήλ θεωρεί ότι η συμφωνία σταματά προσωρινά τις εχθροπραξίες χωρίς να εξουδετερώνει τις στρατηγικές δυνατότητες της Τεχεράνης.

Οι επόμενες 60 ημέρες

Η επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων θα επικεντρωθεί σε δύο εξαιρετικά δύσκολα ζητήματα:

Πυρηνικό πρόγραμμα

• Εμπλουτισμός ουρανίου.
• Επιθεωρήσεις.
• Αποθέματα υψηλού εμπλουτισμού.
• Ρόλος της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας.

Κυρώσεις

• Χρονοδιάγραμμα άρσης.
• Τραπεζικές συναλλαγές.
• Πετρελαϊκές εξαγωγές.
• Ξένα επενδυτικά κεφάλαια.

Και στα δύο μέτωπα οι διαφορές παραμένουν μεγάλες.

Η συμφωνία του Μπούργκενστοκ δεν αποτελεί ακόμη ιστορική συμφιλίωση.

Αποτελεί όμως μια αναγκαία παύση σε έναν πόλεμο που απείλησε να παρασύρει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Το παράδοξο είναι ότι ενώ η Ουάσιγκτον πέτυχε να σταματήσει την πορεία του Ιράν προς το πυρηνικό όπλο, η Τεχεράνη φαίνεται να απέκτησε ένα διαφορετικό στρατηγικό εργαλείο ισχύος:

• τον έλεγχο της σημαντικότερης ενεργειακής πύλης του πλανήτη.
• Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν το Ιράν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνική βόμβα.
• Το ερώτημα είναι αν η διεθνής κοινότητα μπορεί να διαχειριστεί μια πραγματικότητα όπου το Ορμούζ μετατρέπεται σε μόνιμο γεωπολιτικό μοχλό πίεσης στα χέρια της Τεχεράνης.

Πηγή: pagenews.gr