Για σχεδόν ενάμιση χρόνο ο Αντόνιο Κόστα θεωρούνταν ο άνθρωπος που κατάφερε κάτι σπάνιο στις Βρυξέλλες: να μην ενοχλεί κανέναν.
Ο πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας είχε χτίσει προσεκτικά την εικόνα του συναινετικού διαμεσολαβητή, του «ήρεμου τεχνοκράτη» που κρατά ενωμένους τους 27 ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μέχρι τώρα.
Ένα παρασκηνιακό άνοιγμα προς τη Μόσχα από το επιτελείο του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου προκάλεσε πολιτικό σεισμό στις Βρυξέλλες και έφερε για πρώτη φορά τον Κόστα αντιμέτωπο με ανοιχτή δυσφορία από ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Και το timing δεν θα μπορούσε να είναι χειρότερο.
Το τηλεφώνημα που κανείς δεν περίμενε
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η αποκάλυψη ότι ο επικεφαλής του γραφείου του Κόστα είχε επαφές με Ρώσους αξιωματούχους προκάλεσε αμηχανία και εκνευρισμό σε πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Το πρόβλημα δεν ήταν τόσο η ίδια η επαφή.
Ήταν ότι πολλοί ηγέτες έμαθαν για αυτήν εκ των υστέρων.
Και αυτό στις Βρυξέλλες θεωρείται σχεδόν πολιτικό αμάρτημα.
«Ήταν μια δυσάρεστη έκπληξη», παραδέχεται Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Άλλος αξιωματούχος ήταν πιο αιχμηρός:
“Ο Κόστα έκανε έναν μικρό Μισέλ.”
Στη γλώσσα των Βρυξελλών πρόκειται για βαριά προσβολή.
Το φάντασμα του Σαρλ Μισέλ επέστρεψε
Η σύγκριση με τον Σαρλ Μισέλ δεν είναι τυχαία.
Ο προκάτοχος του Κόστα είχε κατηγορηθεί επανειλημμένα ότι επιχειρούσε να χαράξει προσωπική πολιτική χωρίς επαρκή συνεννόηση με τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών.
Κάτι που είχε δημιουργήσει διαρκείς συγκρούσεις με πρωτεύουσες αλλά και με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ο Κόστα είχε έρθει ακριβώς για να κλείσει αυτή την πληγή.
Τώρα αρκετοί βλέπουν για πρώτη φορά σημάδια ότι ίσως αρχίζει να πατά σε παρόμοια μονοπάτια.
Η οργή Μακρόν και Μερτς
Δημοσίως κανείς δεν θέλησε να ανοίξει μέτωπο.
Πίσω από τις κλειστές πόρτες όμως η εικόνα ήταν διαφορετική.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, τόσο ο Εμανουέλ Μακρόν όσο και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εξέφρασαν έντονη δυσφορία για την πρωτοβουλία.
Ειδικά το Βερολίνο θεωρεί ότι οποιοδήποτε άνοιγμα προς το Κρεμλίνο χωρίς προηγούμενο συντονισμό μπορεί να στείλει λάθος μήνυμα σε μια στιγμή που η Ευρώπη προσπαθεί να διατηρήσει κοινό μέτωπο απέναντι στη Ρωσία.
Στη Βαλτική η αντίδραση ήταν ακόμη πιο σκληρή.
Ο πρωθυπουργός της Εσθονίας Κρίστεν Μίχαλ χαρακτήρισε δημόσια την κίνηση «λανθασμένη».
Ο πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα ήταν εξίσου ξεκάθαρος:
“Δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για διαπραγματεύσεις με τον Πούτιν.”
Ο Κόστα λέει ότι προετοιμάζει την επόμενη μέρα
Το στρατόπεδο του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου απορρίπτει τις επικρίσεις.
Η εξήγηση που δίνεται είναι ότι δεν υπήρξε καμία απόπειρα διαμεσολάβησης ή έναρξης συνομιλιών.
Στόχος, υποστηρίζουν συνεργάτες του, ήταν να υπάρχει ένας δίαυλος επικοινωνίας ώστε η ΕΕ να μην βρεθεί απροετοίμαστη αν και όταν ο Βλαντίμιρ Πούτιν αποφασίσει να μπει σε πραγματικές διαπραγματεύσεις.
Όμως αρκετές κυβερνήσεις θεωρούν ότι ακόμη και αυτή η λογική εμπεριέχει πολιτικούς κινδύνους.
Το μεγάλο στοίχημα των 2 τρισ. ευρώ
Η κρίση έρχεται τη στιγμή που ο Κόστα ετοιμάζεται να αναλάβει ίσως τη δυσκολότερη αποστολή της θητείας του.
Τους επόμενους μήνες θα κληθεί να οδηγήσει τους 27 ηγέτες σε συμφωνία για τον νέο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ένα πακέτο που εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 2 τρισεκατομμύρια ευρώ.
Και εκεί θα χρειαστεί κάθε γραμμάριο πολιτικού κεφαλαίου που διαθέτει.
«Έχει μπροστά του μερικούς πολύ δύσκολους μήνες», παραδέχεται Ευρωπαίος διπλωμάτης.
«Αν οι ηγέτες αρχίσουν να αμφισβητούν την κρίση του, οι διαπραγματεύσεις θα γίνουν ακόμη δυσκολότερες».
Η μάχη της επανεκλογής ξεκίνησε νωρίτερα
Επισήμως η θητεία του Κόστα λήγει τον Μάιο του 2027.
Η γενική αίσθηση στις Βρυξέλλες παραμένει ότι θα ανανεωθεί.
Ωστόσο η πρόσφατη κρίση άνοιξε για πρώτη φορά μια συζήτηση που μέχρι πριν λίγες εβδομάδες θεωρούνταν αδιανόητη.
Τι θα συμβεί αν αρχίσουν να συσσωρεύονται αμφιβολίες;
Η απάντηση έχει σημασία όχι μόνο για τον ίδιο.
Η επιλογή των κορυφαίων αξιωμάτων της ΕΕ συνδέεται πάντα με λεπτές πολιτικές ισορροπίες ανάμεσα σε κράτη, πολιτικές οικογένειες και θεσμούς.
Ένα ρήγμα στο προφίλ του Κόστα μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρη τη σκακιέρα των Βρυξελλών.
Ο μόνος που τον χειροκρότησε
Ενώ οι περισσότεροι ηγέτες επέλεξαν σιωπή ή επιφυλακτικότητα, ένας εμφανίστηκε ιδιαίτερα ενθουσιασμένος.
Ο Ρόμπερτ Φίτσο.
Ο Σλοβάκος πρωθυπουργός χαιρέτισε ανοιχτά την πρωτοβουλία και δήλωσε ότι αρκετοί ηγέτες συμμερίζονται την άποψη ότι η Ευρώπη πρέπει να ανοίξει δίαυλο επικοινωνίας με τη Ρωσία.
Στις Βρυξέλλες, ωστόσο, αρκετοί σημειώνουν με νόημα ότι η υποστήριξη του Φίτσο δεν είναι πάντα πολιτικό πλεονέκτημα.
Ιδίως όταν προσπαθείς να πείσεις ότι παραμένεις ο άνθρωπος της ευρωπαϊκής συναίνεσης.
Και αυτό ακριβώς είναι το μεγάλο δίλημμα για τον Αντόνιο Κόστα.
Για πρώτη φορά από την ημέρα που ανέλαβε, δεν χρειάζεται απλώς να ενώσει την Ευρώπη.
Πρέπει πρώτα να πείσει ότι δεν έχασε την εμπιστοσύνη της.
Πηγή: pagenews.gr