Τέλος ο β΄ γύρος: Η μάχη για τους δήμους γίνεται σύγκρουση εξουσίας

Δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Με τον νέο Κώδικα των ΟΤΑ, το Υπουργείο Εσωτερικών επιχειρεί να αλλάξει τη φιλοσοφία ανάδειξης δημάρχων και περιφερειαρχών, καταργώντας τον δεύτερο γύρο και εισάγοντας νέο εκλογικό μηχανισμό. Για την κυβέρνηση, πρόκειται για εκσυγχρονισμό ενός μοντέλου που, σύμφωνα με την ίδια, οδηγούσε σε χαμηλή συμμετοχή και πολιτικές συναλλαγές μεταξύ πρώτης και δεύτερης Κυριακής.

Για την αντιπολίτευση, όμως, η αλλαγή συνιστά παρέμβαση στους κανόνες του πολιτικού ανταγωνισμού με στόχο να μεταβληθούν οι ισορροπίες στις αυτοδιοικητικές εκλογές.

Η πραγματική πολιτική σύγκρουση δεν αφορά μόνο τον δεύτερο γύρο.

Αφορά το ποιος θα ελέγχει τον χάρτη της Αυτοδιοίκησης την επόμενη δεκαετία.

Στο κυβερνητικό επιτελείο θεωρούν ότι το νέο μοντέλο θα παράγει ισχυρότερες διοικήσεις, θα περιορίσει τις μετεκλογικές διαπραγματεύσεις και θα αυξήσει τη συμμετοχή των πολιτών, καθώς η εκλογή θα ολοκληρώνεται σε μία διαδικασία.

Στον αντίποδα, τα κόμματα της αντιπολίτευσης βλέπουν έναν διαφορετικό σχεδιασμό: ότι η αλλαγή περιορίζει τη δυνατότητα συγκρότησης ευρύτερων πλειοψηφιών που μέχρι σήμερα μπορούσαν να διαμορφωθούν στον δεύτερο γύρο.

Η πολιτική ανάγνωση είναι σαφής: η Αυτοδιοίκηση μετατρέπεται ξανά σε πεδίο εθνικής πολιτικής αντιπαράθεσης.

Η ένσταση αντισυνταγματικότητας του ΠΑΣΟΚ αποτέλεσε το πρώτο θεσμικό επεισόδιο.

Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του κόμματος, Παναγιώτης Δωδώνης, υποστήριξε ότι:

«Η κυβέρνηση επιδίδεται σε μια ευρεία άσκηση συνταγματικής φακιρικής, φέρνοντας ένα εκλογικό σύστημα κομμένο και ραμμένο στα μέτρα της.»

Η Νέα Δημοκρατία απέρριψε την ένσταση.

Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος Δημήτρης Καιρίδης τη χαρακτήρισε «απολύτως προσχηματική», ενώ επιτέθηκε πολιτικά στο παράδειγμα του Δήμου Αθηναίων, συνδέοντας την εκλογή του Χάρη Δούκα με τη συζήτηση για τις συνεργασίες της αντιπολίτευσης.

Για τον ΣΥΡΙΖΑ, το νέο σύστημα συνδέεται ευθέως με τη δυνατότητα διαμόρφωσης προοδευτικών συνεργασιών.

Ο Σωκράτης Φάμελλος υποστήριξε ότι:

«Το νέο σύστημα γίνεται για να αποτραπεί στο μέλλον μια δημόσια και διαφανής συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων στον δεύτερο γύρο.»

Το ΚΚΕ κινήθηκε ακόμη πιο επιθετικά.

Ο Δημήτρης Κουτσούμπας χαρακτήρισε το νέο μοντέλο «εκλογικό τζογάρισμα», υποστηρίζοντας ότι οι αλλαγές υπηρετούν ένα μοντέλο διοίκησης περισσότερο προσανατολισμένο στη διαχείριση οικονομικών και επιχειρηματικών συμφερόντων.

Υπέρ της ένστασης αντισυνταγματικότητας τάχθηκαν επίσης η Πλεύση Ελευθερίας, η Ελληνική Λύση και η Νίκη, αν και με διαφορετική πολιτική επιχειρηματολογία.

Ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος υπερασπίστηκε πλήρως το νέο πλαίσιο.

Όπως υποστήριξε:«Το Σύνταγμα δεν επιβάλλει συγκεκριμένο εκλογικό σύστημα. Το σύστημα των δύο γύρων έχει κλείσει τον κύκλο του, καθώς συνοδευόταν από μειωμένη συμμετοχή και πολιτικά παζάρια μεταξύ των δύο Κυριακών.»

Η κυβερνητική θέση είναι ότι η νέα διαδικασία θα ενισχύσει τη δημοκρατική νομιμοποίηση των αιρετών και θα καταστήσει αποτελεσματικότερη τη λειτουργία των δήμων και των περιφερειών.

Σε επίπεδο western political intelligence, η συζήτηση ξεπερνά το ερώτημα του εκλογικού συστήματος.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει τη μεταρρύθμιση ως θεσμική αναδιάρθρωση με στόχο μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και σταθερότητα στην τοπική διακυβέρνηση.

Η αντιπολίτευση, αντίθετα, επιχειρεί να την πλαισιώσει ως θεσμική μεταβολή με σημαντικές πολιτικές συνέπειες, υποστηρίζοντας ότι μεταβάλλει τους όρους του εκλογικού ανταγωνισμού υπέρ του κυβερνώντος κόμματος.

Το βέβαιο είναι ότι η αντιπαράθεση για τον νέο Κώδικα δεν θα κριθεί μόνο στην κοινοβουλευτική ψηφοφορία. Αναμένεται να αποτελέσει βασικό πεδίο πολιτικής σύγκρουσης έως τις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές, καθώς η αλλαγή των κανόνων του παιχνιδιού επηρεάζει τον τρόπο συγκρότησης τοπικών πλειοψηφιών και, κατ’ επέκταση, τον πολιτικό συσχετισμό δυνάμεων στην περιφέρεια της χώρας.