Βατικανό κατά Ε.Ε.:«Δύο μέτρα και δύο σταθμά στους πολέμους»–Νέα παρέμβαση για τη θεωρία «δίκαιου πολέμου»

Η Αγία Έδρα αμφισβητεί ανοιχτά τη συνέπεια της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, κατηγορώντας την Ε.Ε. για επιλεκτική εφαρμογή του διεθνούς δικαίου, ενώ ο Πάπας Λέων XIV ανοίγει εκ νέου τη θεολογική συζήτηση για τα όρια της νόμιμης άμυνας στις σύγχρονες συγκρούσεις.

Σε μία από τις πιο αιχμηρές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών απέναντι στη δυτική εξωτερική πολιτική, το Βατικανό κατηγόρησε την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι εφαρμόζει επιλεκτικά το διεθνές δίκαιο, αντιμετωπίζοντας διαφορετικά πολέμους και στρατιωτικές επεμβάσεις ανάλογα με τα πολιτικά και γεωστρατηγικά της συμφέροντα.

Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε κατά την έναρξη κλειστής συνόδου των καρδιναλίων που συγκάλεσε ο Πάπας Λέων XIV στη Ρώμη με αντικείμενο την επανεξέταση της καθολικής διδασκαλίας περί «δίκαιου πολέμου», σε μια περίοδο όπου η διεθνής ασφάλεια δοκιμάζεται από συγκρούσεις στην Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή και την ευρύτερη περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού.

«Η Ευρώπη εφαρμόζει το διεθνές δίκαιο επιλεκτικά»

Τον τόνο έδωσε ο Καρδινάλιος Víctor Manuel Fernández, επικεφαλής του Δικαστηρίου για το Δόγμα της Πίστης, ο οποίος υποστήριξε ότι η διεθνής κοινότητα έχει εγκαταλείψει την καθολική εφαρμογή των αρχών του διεθνούς δικαίου.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά:

«Αν μία χώρα θεωρείται αντίπαλος, χαρακτηρίζεται αντιδημοκρατική και υφίσταται κυρώσεις. Αν όμως είναι σύμμαχος, παραβλέπονται η έλλειψη ελευθερίας της έκφρασης, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δημοκρατικά ελλείμματα.»

Η αναφορά αυτή θεωρήθηκε σαφής αιχμή προς τη στάση που ακολουθούν δυτικές κυβερνήσεις απέναντι σε διαφορετικές περιφερειακές συγκρούσεις.

Ευθεία κριτική προς την Ευρωπαϊκή Ένωση

Ακόμη πιο αιχμηρή ήταν η τοποθέτησή του για την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική.

«Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιβάλλει οικονομικές κυρώσεις σε μία χώρα, ενώ σε άλλη παρέχει οικονομική βοήθεια και όπλα, χωρίς να πράττει το ίδιο απέναντι σε άλλες, ακόμη σοβαρότερες εισβολές με τραγικότερες συνέπειες για ολόκληρους πληθυσμούς.»

Κατά τον Fernández, αυτές οι αντιφάσεις υποδηλώνουν ότι η εφαρμογή των διεθνών κανόνων εξαρτάται πλέον περισσότερο από πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα παρά από σταθερές αρχές.

«Δεν υπάρχει πλέον ένα πραγματικά σταθερό πλαίσιο αλήθειας και αξιών.»

Ο Πάπας Λέων XIV ανοίγει ξανά τη συζήτηση για τον «δίκαιο πόλεμο»

Η σύνοδος των καρδιναλίων πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του Πάπα Λέοντα XIV, ο οποίος επιδιώκει να επανεξετάσει μία από τις σημαντικότερες παραδόσεις της Καθολικής Εκκλησίας: τη θεωρία του «δίκαιου πολέμου».

Η συγκεκριμένη θεολογική αρχή, που διαμορφώθηκε από τον Άγιο Αυγουστίνο και τον Θωμά Ακινάτη, αποτέλεσε επί αιώνες το βασικό ηθικό πλαίσιο αξιολόγησης της νομιμότητας μιας πολεμικής σύγκρουσης.

Ωστόσο, ο νέος Πάπας θεωρεί ότι στις σύγχρονες ασύμμετρες συγκρούσεις η έννοια αυτή χρησιμοποιείται ολοένα και συχνότερα ως εργαλείο πολιτικής νομιμοποίησης στρατιωτικών επεμβάσεων.

Η διαφωνία με τον Τζέι Ντι Βανς

Η νέα αυτή προσέγγιση έχει ήδη προκαλέσει έντονη συζήτηση στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο αντιπρόεδρος JD Vance, καθολικός στο θρήσκευμα, έχει υπερασπιστεί μια ευρύτερη ερμηνεία της νόμιμης άμυνας, ιδιαίτερα μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.

Αντίθετα, ο Πάπας Λέων XIV έχει αφήσει να εννοηθεί ότι ακόμη και η επίκληση της αυτοάμυνας δεν αρκεί από μόνη της για να νομιμοποιήσει μια στρατιωτική επιχείρηση.

Η διαφωνία αυτή εξελίσσεται πλέον σε μία από τις σημαντικότερες ιδεολογικές αντιπαραθέσεις ανάμεσα στη νέα ηγεσία της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και μέρος του αμερικανικού συντηρητικού πολιτικού χώρου.

Η έννοια της «νόμιμης άμυνας»

Ο Καρδινάλιος Fernández υποστήριξε ότι κυβερνήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο χρησιμοποιούν πλέον υπερβολικά διευρυμένες ερμηνείες της νόμιμης άμυνας.

Σύμφωνα με τον ίδιο, τόσο η Ρωσία όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και άλλες μεγάλες δυνάμεις, επικαλούνται την αυτοάμυνα προκειμένου να δικαιολογήσουν στρατιωτικές επεμβάσεις από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή.

Όπως σημείωσε:«Η διδασκαλία περί δίκαιου πολέμου χρησιμοποιείται σήμερα για να νομιμοποιεί ακόμη και τους πιο άδικους πολέμους.»

Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα

Η παρέμβαση του Βατικανού αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής τάξη χαρακτηρίζεται από αυξανόμενο ανταγωνισμό μεγάλων δυνάμεων.

Η Ρωσία επικαλείται την προστασία των ρωσόφωνων πληθυσμών στην Ουκρανία.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες επικαλούνται την προστασία της διεθνούς ασφάλειας απέναντι στο Ιράν.

Το Ισραήλ επικαλείται την αποτροπή υπαρξιακών απειλών.

Η Κίνα χρησιμοποιεί αντίστοιχη επιχειρηματολογία για την Ταϊβάν και τη Νότια Σινική Θάλασσα.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το Βατικανό επιχειρεί να επαναφέρει έναν περισσότερο περιοριστικό ορισμό της νόμιμης άμυνας, επιδιώκοντας να αποτρέψει τη μετατροπή της σε γενικευμένο εργαλείο νομιμοποίησης στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Ένα νέο κεφάλαιο στη διπλωματία της Αγίας Έδρας

Η παρέμβαση του Πάπα Λέοντα XIV δείχνει ότι η Αγία Έδρα επιδιώκει να αποκτήσει πιο ενεργό ρόλο στον παγκόσμιο διάλογο για την ειρήνη και το διεθνές δίκαιο.

Πρόκειται για μια στρατηγική που υπερβαίνει τα στενά θρησκευτικά όρια και επιχειρεί να επηρεάσει τη διεθνή πολιτική συζήτηση γύρω από τη νομιμότητα των πολέμων, την προστασία των αμάχων και την αξιοπιστία των διεθνών θεσμών.

Η συζήτηση που ξεκίνησε στο Βατικανό δεν αφορά μόνο τη θεολογία. Αγγίζει τον πυρήνα της σύγχρονης διεθνούς τάξης: κατά πόσο οι ίδιες αρχές εφαρμόζονται πραγματικά σε όλους ή αν, τελικά, το διεθνές δίκαιο υποχωρεί μπροστά στις γεωπολιτικές σκοπιμότητες.

Πηγή: pagenews.gr