Μόλις λίγες ημέρες μετά την επίτευξη μιας προσωρινής συμφωνίας αποκλιμάκωσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν επέστρεψαν σε ανταλλαγή στρατιωτικών πληγμάτων στον Περσικό Κόλπο, επιβεβαιώνοντας πόσο εύθραυστη παραμένει η ισορροπία ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.
Η νέα κρίση ξέσπασε έπειτα από επίθεση εναντίον εμπορικού δεξαμενόπλοιου στα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που η Ουάσιγκτον απέδωσε στο Ιράν και χαρακτήρισε παραβίαση των όρων της εκεχειρίας. Ως απάντηση, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις εξαπέλυσαν στοχευμένες επιδρομές εναντίον ιρανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
Στόχος κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές
Σύμφωνα με την αμερικανική στρατιωτική διοίκηση (CENTCOM), οι επιχειρήσεις επικεντρώθηκαν σε:
- συστήματα αεράμυνας,
- εγκαταστάσεις επικοινωνιών,
- αποθήκες μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones),
- παράκτιες στρατιωτικές υποδομές,
- δυνατότητες πόντισης ναρκών στα Στενά του Ορμούζ.
Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι οι επιθέσεις είχαν αποκλειστικά αμυντικό χαρακτήρα και στόχο την προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας σε έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του κόσμου.
Η απάντηση της Τεχεράνης
Η ιρανική απάντηση ήταν άμεση.
Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης εξαπέλυσαν επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Μπαχρέιν και στο Κουβέιτ, υποστηρίζοντας ότι επρόκειτο για νόμιμη αντίδραση στην «παραβίαση της εκεχειρίας» από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι περισσότερες επιθέσεις αναχαιτίστηκαν, ενώ οι κυβερνήσεις των δύο χωρών καταδίκασαν έντονα τις ενέργειες της Τεχεράνης.
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο
Η κρίση επαναφέρει στο προσκήνιο τη στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ.
Από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε στρατιωτική ένταση στην περιοχή επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς ενεργειακές αγορές και την παγκόσμια οικονομία.
Ήδη αρκετές ναυτιλιακές εταιρείες εξετάζουν εναλλακτικές διαδρομές, ενώ η κυκλοφορία εμπορικών πλοίων εμφανίζεται μειωμένη εξαιτίας των αυξημένων κινδύνων ασφαλείας.
Ο Τραμπ ανεβάζει τους τόνους
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι, εάν συνεχιστούν οι επιθέσεις κατά αμερικανικών στόχων ή της διεθνούς ναυσιπλοΐας, η Ουάσιγκτον είναι έτοιμη να προχωρήσει ακόμη πιο δυναμικά.
Η χαρακτηριστική φράση του ότι οι ΗΠΑ μπορούν να «ολοκληρώσουν τη δουλειά» ερμηνεύεται ως σαφές μήνυμα αποτροπής προς την Τεχεράνη, αλλά και ως ένδειξη ότι η αμερικανική στρατηγική δεν αποκλείει νέα στρατιωτική κλιμάκωση εάν καταρρεύσει η διαδικασία αποκλιμάκωσης.
Διπλωματία υπό πίεση
Παρά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, παραμένουν ανοιχτοί οι διπλωματικοί δίαυλοι που είχαν δημιουργηθεί με τη διαμεσολάβηση περιφερειακών χωρών.
Ωστόσο, βασικά ζητήματα εξακολουθούν να προκαλούν έντονες διαφωνίες:
- το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος,
- οι κυρώσεις κατά της Τεχεράνης,
- ο έλεγχος της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ,
- οι εγγυήσεις ασφαλείας για τις αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή.
Η νέα πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή
Οι τελευταίες εξελίξεις επιβεβαιώνουν ότι η ισορροπία μεταξύ αποτροπής και σύγκρουσης παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Η προσωρινή εκεχειρία δεν έχει εξελιχθεί σε σταθερή πολιτική συμφωνία, ενώ κάθε νέο περιστατικό μπορεί να οδηγήσει σε γενικευμένη περιφερειακή κρίση.
Για την Ουάσιγκτον, διακυβεύεται η προστασία των στρατηγικών ενεργειακών διαδρόμων και η αξιοπιστία της στρατιωτικής της παρουσίας στον Κόλπο. Για την Τεχεράνη, η δυνατότητα άσκησης πίεσης μέσω των Στενών του Ορμούζ εξακολουθεί να αποτελεί βασικό γεωπολιτικό εργαλείο απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις.
Πηγές: The Wall Street Journal, Axios, The Guardian, Sky News.