Η δημόσια συζήτηση γύρω από τη συνομιλία του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας Θάνου Ντόκου με τους γνωστούς Ρώσους pranksters Vovan & Lexus εξελίσσεται με ταχύτητα σε πολιτική αντιπαράθεση.
Η πρώτη, σχεδόν αυθόρμητη, αντίδραση είναι να προσωποποιηθεί η ευθύνη. Να αναζητηθεί ένας «ένοχος» και να θεωρηθεί ότι η απομάκρυνσή του θα έκλεινε το ζήτημα.
Η πραγματικότητα όμως είναι πιο σύνθετη.
Και ίσως περισσότερο ανησυχητική.
Δεν είναι ο πρώτος. Ούτε θα είναι ο τελευταίος.
Οι Vovan & Lexus δεν αποτελούν μία ακόμη ομάδα διαδικτυακών φαρσέρ.
Εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία έχουν εξαπατήσει πρωθυπουργούς, προέδρους, υπουργούς Εξωτερικών, διοικητές διεθνών οργανισμών και κορυφαίους διπλωμάτες, παρουσιάζοντας τους εαυτούς τους ως ξένους ηγέτες ή στενούς συνεργάτες τους. Μεταξύ των στόχων τους έχουν βρεθεί η Τζόρτζια Μελόνι, η Άνγκελα Μέρκελ, ο Μπόρις Τζόνσον, ο Ντέιβιντ Κάμερον, ο Χένρι Κίσινγκερ, ο Αντρέι Ντούντα, ο Τζάστιν Τριντό και δεκάδες ακόμη προσωπικότητες.
Αυτό από μόνο του δεν αθωώνει κανέναν.
Δείχνει όμως ότι το πρόβλημα δεν είναι ελληνικό.
Είναι διεθνές.
Το πραγματικό κενό βρίσκεται στα πρωτόκολλα
Αρκετοί ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια και στη διαχείριση κρίσεων επισημαίνουν ότι τέτοιου είδους περιστατικά δεν είναι πρωτίστως θέμα κυβερνοασφάλειας αλλά θέμα διαδικασιών, ταυτοποίησης και οργανωτικής πειθαρχίας. Όπως έχει επισημανθεί και από Εσθονούς αξιωματούχους στον χώρο της κυβερνοάμυνας, η ουσία βρίσκεται στο ποιος ελέγχει την ταυτότητα του συνομιλητή πριν ανοίξει η «πόρτα» της επικοινωνίας.
Με άλλα λόγια, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι τι είπε ο Θάνος Ντόκος.
Είναι πώς έφθασε μέχρι εκείνη τη συνομιλία.
Ο ρόλος του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας
Ο Θάνος Ντόκος δεν είναι πολιτικός.
Είναι ακαδημαϊκός, διεθνολόγος και ένας από τους πλέον αναγνωρισμένους ειδικούς στην ελληνική στρατηγική σκέψη, με πολυετή παρουσία στο ΕΛΙΑΜΕΠ, σε διεθνή φόρα ασφαλείας και σε συμβουλευτικούς ρόλους για ελληνικές κυβερνήσεις.
Όσοι συνεργάζονται μαζί του περιγράφουν έναν τεχνοκράτη που λειτουργεί περισσότερο ως αναλυτής παρά ως πολιτικός παράγοντας.
Ακριβώς γι’ αυτό, αρκετοί θεωρούν ότι θα ήταν υπερβολή να μετατραπεί σε αποδιοπομπαίο τράγο για μια αστοχία που αφορά συνολικά τον μηχανισμό ασφαλείας.
Δεν προκύπτει διαρροή απορρήτων
Μέχρι στιγμής, από το περιεχόμενο της συνομιλίας που έχει δημοσιοποιηθεί, δεν φαίνεται να αποκαλύφθηκαν διαβαθμισμένα επιχειρησιακά σχέδια ή κρατικά μυστικά.
Οι περισσότερες αναφορές αφορούν πολιτικές εκτιμήσεις, γνωστές ελληνικές θέσεις για το ΝΑΤΟ, την Ουκρανία και τη διμερή συνεργασία, καθώς και γενικές αξιολογήσεις για τις εξελίξεις.
Αυτό ασφαλώς δεν σημαίνει ότι το περιστατικό είναι αμελητέο.
Σημαίνει όμως ότι η κρίση αφορά κυρίως την αξιοπιστία των διαδικασιών και όχι τη διαρροή κρίσιμων πληροφοριών.
Το πολιτικό λάθος θα ήταν η βιαστική αποπομπή
Σε τέτοιες περιπτώσεις οι κυβερνήσεις συνήθως έχουν δύο επιλογές.
Η πρώτη είναι η επικοινωνιακή.
Να απομακρύνουν ένα πρόσωπο, ώστε να εκπέμψουν μήνυμα μηδενικής ανοχής.
Η δεύτερη είναι η θεσμική.
Να αξιοποιήσουν το περιστατικό για να επανασχεδιάσουν τα πρωτόκολλα ασφαλείας, τις διαδικασίες ταυτοποίησης, τα ασφαλή κανάλια επικοινωνίας και τον τρόπο με τον οποίο προγραμματίζονται οι επαφές κορυφαίων κρατικών αξιωματούχων.
Η δεύτερη επιλογή είναι σαφώς δυσκολότερη.
Είναι όμως εκείνη που παράγει πραγματικό αποτέλεσμα.
Η διεθνής πρακτική
Δεν είναι τυχαίο ότι σχεδόν κάθε φορά που οι Vovan & Lexus καταφέρνουν να εξαπατήσουν κάποιον υψηλόβαθμο αξιωματούχο, οι κυβερνήσεις που πλήττονται δεν περιορίζονται στην αναζήτηση προσωπικών ευθυνών.
Ακολουθούν εσωτερικές αξιολογήσεις, αλλαγές διαδικασιών και επικαιροποίηση των πρωτοκόλλων επικοινωνίας.
Το πρόβλημα αντιμετωπίζεται ως θεσμικό και όχι αποκλειστικά ως ατομικό.
Η υπόθεση Ντόκου αποτελεί αναμφίβολα πλήγμα για την εικόνα του κυβερνητικού μηχανισμού.
Δεν συνιστά όμως από μόνη της λόγο πολιτικής «καρατόμησης».
Αν η κυβέρνηση επιλέξει να μετατρέψει τον Σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας σε μοναδικό υπεύθυνο, θα δώσει την εντύπωση ότι επιχειρεί να κλείσει ένα σύνθετο ζήτημα με μια απλή αντικατάσταση προσώπου.
Αντίθετα, εάν χρησιμοποιήσει το περιστατικό ως αφορμή για συνολική αναθεώρηση των πρωτοκόλλων ασφαλείας, θα εκπέμψει μήνυμα θεσμικής ωριμότητας.
Στη διεθνή πολιτική, οι κρίσεις δεν κρίνουν μόνο όσους κάνουν το λάθος.
Κρίνουν κυρίως εκείνους που καλούνται να το διορθώσουν.
Και στην προκειμένη περίπτωση, το διακύβευμα δεν είναι ο Θάνος Ντόκος.
Είναι κατά πόσο η Ελλάδα θα αποκτήσει ένα πιο σύγχρονο, πιο ασφαλές και πιο ανθεκτικό σύστημα διαχείρισης των ευαίσθητων διεθνών επαφών της.
Πηγή: pagenews.gr