Αντεπίθεση Μητσοτάκη για τον ΟΠΕΚΕΠΕ
Σε μετωπική σύγκρουση με την αντιπολίτευση πέρασε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας, επιχειρώντας να ανατρέψει την εικόνα που είχε διαμορφωθεί γύρω από την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Ο πρωθυπουργός αναγνώρισε την ύπαρξη σοβαρών προβλημάτων στον Οργανισμό, τα απέδωσε όμως σε χρόνιες δυσλειτουργίες ενός κρατικού μηχανισμού που, όπως υποστήριξε, είχε διαμορφωθεί σε βάθος δεκαετιών και δεν αποτελεί αποκλειστικό δημιούργημα της σημερινής κυβέρνησης.
Η παρέμβασή του είχε σαφή στόχο: να διαχωρίσει τις υπαρκτές ευθύνες και τις διοικητικές αδυναμίες από την πολιτική απόπειρα, όπως τη χαρακτήρισε, να παρουσιαστεί μία ολόκληρη παράταξη ως μέρος ενός ενιαίου συστήματος παρανομίας.
«Υπήρχαν διαχρονικές παθογένειες του βαθέος κράτους.»
Με τη συγκεκριμένη διατύπωση, ο πρωθυπουργός δεν επιχείρησε να αρνηθεί ότι στον ΟΠΕΚΕΠΕ υπήρξαν προβλήματα. Αντίθετα, τα ενέταξε στο ευρύτερο ζήτημα της λειτουργίας του κράτους, των πελατειακών μηχανισμών και των αδυναμιών ελέγχου που διαχρονικά επιβάρυναν τη διαχείριση των αγροτικών ενισχύσεων.
«Κατέρρευσε ένας ακόμη πύργος από λάσπη»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέβασε κατακόρυφα τους τόνους απέναντι στα κόμματα της αντιπολίτευσης, κατηγορώντας τα ότι αξιοποίησαν την υπόθεση όχι για να αναζητήσουν την αλήθεια, αλλά για να προκαλέσουν συνολική πολιτική φθορά στην κυβέρνηση.
«Κατέρρευσε ένας ακόμη πύργος από λάσπη που έχτιζε επί μήνες η αντιπολίτευση.»
Η φράση αυτή αποτέλεσε τον πυρήνα της πολιτικής αντεπίθεσης του πρωθυπουργού. Το Μέγαρο Μαξίμου επιχειρεί πλέον να μεταφέρει το βάρος της συζήτησης από τις καταγγελίες στην αξιοπιστία όσων τις προέβαλαν και στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάστηκαν στη δημόσια σφαίρα.
Ο κ. Μητσοτάκης υποστήριξε ότι πρόσωπα και στελέχη της κυβερνητικής παράταξης διασύρθηκαν χωρίς να έχει προηγηθεί πλήρης διερεύνηση των πραγματικών δεδομένων.
«Οι εργολάβοι της τοξικότητας να αναλογιστούν πώς διέσυραν συναδέλφους τους με τις αθλιότητές τους.»
Στην κυβερνητική ανάγνωση, η αντιπολίτευση δεν περιορίστηκε στον έλεγχο συγκεκριμένων πράξεων ή παραλείψεων, αλλά επιχείρησε να μετατρέψει την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ σε συλλογικό κατηγορητήριο κατά της Νέας Δημοκρατίας.
Η γραμμή της κυβέρνησης: Έρευνα χωρίς συλλογική ενοχοποίηση
Η θέση που θέλησε να εδραιώσει ο πρωθυπουργός είναι ότι κάθε πραγματική παρατυπία πρέπει να ερευνηθεί και κάθε ευθύνη να αποδοθεί, χωρίς όμως να θεωρείται αυτομάτως ένοχη μία ολόκληρη πολιτική παράταξη.
Αυτό αποτελεί και το βασικό πολιτικό επιχείρημα της κυβέρνησης: άλλο η έρευνα συγκεκριμένων περιπτώσεων και άλλο η γενικευμένη ενοχοποίηση ενός κόμματος και των στελεχών του.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να εμφανιστεί ως εγγυητής μιας θεσμικής διαδικασίας που δεν συγκαλύπτει, αλλά ταυτόχρονα δεν επιτρέπει τη δημιουργία εντυπώσεων χωρίς επαρκή στοιχεία.
Η συγκεκριμένη στρατηγική έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Νέα Δημοκρατία, καθώς η υπόθεση αφορά έναν ευαίσθητο τομέα: τις αγροτικές ενισχύσεις και τη σχέση του κράτους με την περιφέρεια.
Ο πρωθυπουργός γνωρίζει ότι οποιαδήποτε σκιά στον τρόπο κατανομής των ενισχύσεων μπορεί να προκαλέσει σοβαρή πολιτική ζημιά, ιδιαίτερα σε αγροτικές περιοχές που αποτελούν παραδοσιακά ισχυρό εκλογικό πεδίο της κυβερνητικής παράταξης.
Σκληρή προειδοποίηση για την πολιτική τοξικότητα
Ο πρωθυπουργός δεν έμεινε στην υπεράσπιση της κυβέρνησης. Συνέδεσε τη ρητορική της αντιπολίτευσης με το γενικότερο κλίμα πόλωσης και πολιτικής έντασης.
«Προσφέρουν ιδεολογικό οξυγόνο στις φλόγες της βίας.»
Η αναφορά αυτή προκάλεσε πολιτική αίσθηση, καθώς ο κ. Μητσοτάκης συνέδεσε τη συνεχή στοχοποίηση πολιτικών προσώπων με περιστατικά βίας, εμπρησμών και εγκληματικών ενεργειών.
Αναφέρθηκε ειδικότερα στη δολοφονία της Βάγιας Νέστορα, υποστηρίζοντας ότι το πολιτικό δηλητήριο και η ακραία δημόσια ρητορική μπορούν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον στο οποίο η βία εμφανίζεται ως ανεκτή ή ακόμη και δικαιολογημένη.
Η τοποθέτηση του πρωθυπουργού δεν αφορούσε μόνο τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Εντάχθηκε σε μια ευρύτερη στρατηγική της Νέας Δημοκρατίας, η οποία επιδιώκει να αντιπαραθέσει τη θεσμική σταθερότητα στον λαϊκισμό και στην ακραία πόλωση.
«Πολιτική επιλογή των αντιπάλων μας είναι το δηλητήριο του λαϊκισμού, με μόνο στόχο τη φθορά της κυβέρνησης.»
Το «βαθύ κράτος» στο επίκεντρο
Η αναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκη στο «βαθύ κράτος» δεν ήταν τυχαία. Αποτελεί συνέχεια μιας κυβερνητικής αφήγησης που περιγράφει τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις ως σύγκρουση με κατεστημένους μηχανισμούς, γραφειοκρατικά συμφέροντα και παγιωμένες πρακτικές.
Στην περίπτωση του ΟΠΕΚΕΠΕ, ο πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι οι δυσλειτουργίες δεν γεννήθηκαν μέσα σε μία κυβερνητική θητεία, αλλά είναι αποτέλεσμα ενός συστήματος που αναπτύχθηκε διαχρονικά.
Αυτό, βέβαια, δεν απαλλάσσει την εκάστοτε κυβέρνηση από την ευθύνη της εποπτείας και της διόρθωσης. Αποτελεί όμως το βασικό επιχείρημα του Μεγάρου Μαξίμου απέναντι στην κατηγορία ότι η υπόθεση συνιστά αποκλειστικά σκάνδαλο της σημερινής διακυβέρνησης.
Η κυβέρνηση θέλει να πείσει ότι η πραγματική απάντηση δεν βρίσκεται στη γενικευμένη καταγγελία, αλλά στην αλλαγή των μηχανισμών ελέγχου, στην ψηφιοποίηση των διαδικασιών και στη διασταύρωση των στοιχείων των δικαιούχων.
Το πολιτικό μήνυμα προς την παράταξη
Η ομιλία είχε και έντονο εσωκομματικό χαρακτήρα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να συσπειρώσει τους βουλευτές και τα στελέχη της Νέας Δημοκρατίας, καλώντας τα να μην παραμένουν σε θέση άμυνας απέναντι στις επιθέσεις της αντιπολίτευσης.
Το μήνυμα ήταν ότι η παράταξη πρέπει να υπερασπίζεται το έργο της, να απαντά με στοιχεία και να μη δέχεται τη συλλογική ενοχοποίησή της.
Η φράση περί στελεχών που «κρεμάστηκαν στα μανταλάκια» αποτυπώνει τη δυσφορία που είχε συσσωρευτεί στο εσωτερικό της Κοινοβουλευτικής Ομάδας. Βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας θεωρούν ότι βρέθηκαν στο επίκεντρο μιας πολιτικής επίθεσης χωρίς εξατομίκευση ευθυνών και χωρίς να τους δοθεί η δυνατότητα να απαντήσουν επί συγκεκριμένων κατηγοριών.
Με την παρέμβασή του, ο πρωθυπουργός επιχείρησε να κλείσει τις εσωτερικές πληγές και να επαναφέρει την παράταξη σε επιθετική πολιτική διάταξη.
Πυρά στο ΠΑΣΟΚ: «Δειλό παρών»
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν ήταν το μοναδικό πεδίο αντιπαράθεσης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση και στο ΠΑΣΟΚ, με αφορμή τη στάση του στη Συνταγματική Αναθεώρηση.
«Είναι απαράδεκτο ένα θεσμικό, υποτίθεται, κόμμα όπως το ΠΑΣΟΚ να συμφωνεί στην Αναθεώρηση με 15 από τις θέσεις μας και μετά να κρύβεται πίσω από ένα δειλό “παρών”.»
Ο πρωθυπουργός επιδιώκει να παρουσιάσει το ΠΑΣΟΚ ως πολιτική δύναμη που, ενώ συμφωνεί σε σημαντικές μεταρρυθμίσεις, αποφεύγει να τις στηρίξει για λόγους αντιπολιτευτικής τακτικής.
«Το “παρών” το κάνει απόν από τη μάχη για τον εκσυγχρονισμό και την πρόοδο της πατρίδας μας.»
Η επίθεση αυτή εντάσσεται στη μάχη για το πολιτικό Κέντρο. Η Νέα Δημοκρατία θέλει να διατηρήσει την εικόνα της κύριας μεταρρυθμιστικής δύναμης και να πιέσει το ΠΑΣΟΚ να επιλέξει ανάμεσα στη θεσμική συναίνεση και στην απόλυτη αντιπαράθεση.
«Ετερόκλητη Βαβέλ» η αντιπολίτευση
Ο κ. Μητσοτάκης περιέγραψε συνολικά την αντιπολίτευση ως μια «ετερόκλητη Βαβέλ», χωρίς κοινή πρόταση διακυβέρνησης και χωρίς ενιαίο πολιτικό προσανατολισμό.
Η κυβερνητική στρατηγική είναι να ενισχύσει το δίλημμα ανάμεσα σε μία αυτοδύναμη και οργανωμένη κυβέρνηση και σε ένα αβέβαιο σχήμα συνεργασιών μεταξύ κομμάτων με διαφορετικές θέσεις.
Η συγκεκριμένη ρητορική αναμένεται να αποτελέσει βασικό στοιχείο της πορείας προς τις εκλογές: η Νέα Δημοκρατία θα προβάλλει τη σταθερότητα, την εμπειρία και τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων, παρουσιάζοντας τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης ως κατακερματισμένες.
Επίθεση και στον Αλέξη Τσίπρα
Ο πρωθυπουργός άσκησε ιδιαίτερα σκληρή κριτική και στον Αλέξη Τσίπρα, επιχειρώντας να ανακόψει ενδεχόμενη επιστροφή του στο πολιτικό προσκήνιο.
«Είναι ο ίδιος που έφερε τη χώρα στο χείλος του γκρεμού και, αφού καταδικάστηκε πέντε φορές στις κάλπες, πρόδωσε όσους τον ψήφισαν και διέλυσε το ίδιο του το κόμμα.»
Η αναφορά αυτή δείχνει ότι το Μέγαρο Μαξίμου παρακολουθεί προσεκτικά τις κινήσεις στον χώρο της Κεντροαριστεράς και δεν υποτιμά το ενδεχόμενο ανασύνθεσης γύρω από τον πρώην πρωθυπουργό.
Η Νέα Δημοκρατία επιδιώκει να επαναφέρει στη συλλογική μνήμη την περίοδο της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, τα capital controls, τη σύγκρουση με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και την πολιτική αβεβαιότητα του 2015.
Η ΔΕΘ και η επιστροφή στη μεσαία τάξη
Πέρα από την πολιτική σύγκρουση, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε σαφές στίγμα για το περιεχόμενο των επόμενων κυβερνητικών εξαγγελιών.
«Οι ανακοινώσεις θα αφορούν τη στήριξη της μεσαίας τάξης, με ιδιαίτερη έμφαση στους ελεύθερους επαγγελματίες και στους μικρομεσαίους.»
Η επιλογή αυτών των κοινωνικών ομάδων έχει σαφή εκλογική στόχευση. Ελεύθεροι επαγγελματίες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν κρίσιμο τμήμα της εκλογικής βάσης της Νέας Δημοκρατίας, αλλά έχουν επιβαρυνθεί από την ακρίβεια, το αυξημένο λειτουργικό κόστος και τις φορολογικές υποχρεώσεις.
Ο πρωθυπουργός διευκρίνισε ότι η ΔΕΘ δεν θα αποτελέσει απλώς σκηνικό παροχών.
«Μην περιμένετε κατάλογο ετήσιων εξαγγελιών, αλλά οδικό χάρτη προς τα επόμενα καλύτερα χρόνια.»
Με αυτή τη φράση επιχείρησε να συνδυάσει τις άμεσες παρεμβάσεις με ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο που θα παρουσιάζει την κυβέρνηση ως δύναμη με ορίζοντα πέραν της τρέχουσας θητείας.
Το τεστ αξιοπιστίας των οικονομικών προτάσεων
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιτέθηκε και στις οικονομικές εξαγγελίες των αντιπολιτευόμενων κομμάτων, θέτοντας ως κεντρικό ζήτημα την κοστολόγησή τους.
«Θα κριθούν όσοι λένε ότι τάχα θα φορολογήσουν το 1% του πλούτου και όταν κυβέρνησαν φορολόγησαν το 99% των Ελλήνων.»
Ο πρωθυπουργός άσκησε επίσης κριτική σε όσους απορρίπτουν τις εκτιμήσεις του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους.
«Θα κριθούν όσοι δείχνουν σοβαροί, αλλά αρνούνται την κοστολόγηση των εξαγγελιών τους, λέγοντας ότι το Γενικό Λογιστήριο κάνει “μπακάλικους υπολογισμούς”.»
Η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να μετατρέψει την οικονομική αξιοπιστία σε βασικό εκλογικό κριτήριο. Το μήνυμα είναι ότι κάθε πρόταση πρέπει να συνοδεύεται από σαφή χρηματοδότηση και να μην απειλεί τη δημοσιονομική σταθερότητα.
Εκλογές το 2027 – Αλλά «τρέχουμε σαν να είναι αύριο»
Ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι οι εθνικές εκλογές θα πραγματοποιηθούν την άνοιξη του 2027, απορρίπτοντας τα σενάρια πρόωρης προσφυγής στις κάλπες.
Παράλληλα, όμως, κάλεσε τους βουλευτές και τα κυβερνητικά στελέχη να κινηθούν με εκλογική ετοιμότητα.
Το μήνυμα ήταν σαφές: θεσμικά η κυβέρνηση θα εξαντλήσει την τετραετία, πολιτικά όμως η προετοιμασία για τη μάχη έχει ήδη ξεκινήσει.
«Δεν υπάρχουν “δοκιμαστικές” εκλογές διαμαρτυρίας, “πρόβες τζενεράλε” με δήθεν μηνύματα και περιθώρια για ρίσκα καταστροφής.»
Με αυτή τη διατύπωση, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να αποτρέψει τη χαλαρή ψήφο και να επαναφέρει το δίλημμα της κυβερνητικής σταθερότητας.
Το αίτημα για νέα τετραετία
Ο πρωθυπουργός υπερασπίστηκε ανοιχτά τον στόχο μιας ακόμη κυβερνητικής θητείας της Νέας Δημοκρατίας.
«Χρειάζεται μία νέα τετραετία, για να μη γυρίσουμε τρεις τετραετίες πίσω.»
Η φράση συμπυκνώνει την προεκλογική στρατηγική που φαίνεται να διαμορφώνεται: η κυβέρνηση θα παρουσιάσει τις επόμενες εκλογές ως κρίσιμη επιλογή ανάμεσα στη συνέχιση της σημερινής πορείας και στην επιστροφή σε περιόδους αστάθειας.
«Η πατρίδα μας δεν αντέχει ούτε να πισωγυρίσει ούτε να αιχμαλωτιστεί σε αδιέξοδα ακυβερνησίας ή διακομματικών παζαριών.»
Η ποδοσφαιρική παρομοίωση που έκλεψε την παράσταση
Κλείνοντας την ομιλία του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης χρησιμοποίησε μια ποδοσφαιρική παρομοίωση, συγκρίνοντας τη Νέα Δημοκρατία με την Ισπανία που κατέκτησε το Παγκόσμιο Κύπελλο.
«Έχουμε την πρωτοβουλία των κινήσεων, όπως η Ισπανία. Όποιος έχει την μπάλα βάζει γκολ.»
Ο πρωθυπουργός περιέγραψε τη Νέα Δημοκρατία ως ομάδα με αντοχή, ψυχραιμία και συνοχή.
«Έχουμε καλή φυσική κατάσταση και αντοχή στο σκληρό παιχνίδι, αλλά και ψυχραιμία απέναντι στους προπηλακισμούς, χωρίς έπαρση και πανηγυρισμούς. Είμαστε ομάδα και οι ομάδες κερδίζουν.»
Η παρομοίωση είχε προφανή εσωκομματική στόχευση: να ενισχύσει την αίσθηση κοινής πορείας και να καλέσει τα στελέχη να λειτουργήσουν συντεταγμένα μέχρι τις εκλογές.
Η αναφορά στον ΟΠΕΚΕΠΕ ήταν μόνο η αφετηρία μιας συνολικής πολιτικής αντεπίθεσης.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να παρουσιάσει την κυβέρνηση ως δύναμη που αναγνωρίζει τις χρόνιες παθογένειες, συγκρούεται με αυτές και αρνείται να δεχθεί την πολιτική εκμετάλλευσή τους.
Ταυτόχρονα, έθεσε τα βασικά διλήμματα της επόμενης περιόδου: θεσμική σταθερότητα ή ακυβερνησία, κοστολογημένο σχέδιο ή ανεξέλεγκτες υποσχέσεις, μεταρρυθμίσεις ή επιστροφή στις αγκυλώσεις του παρελθόντος.
Για το Μέγαρο Μαξίμου, η μάχη του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν αφορά μόνο την υπεράσπιση της κυβέρνησης απέναντι σε μία συγκεκριμένη υπόθεση. Αφορά την αξιοπιστία ολόκληρης της παράταξης και την ικανότητά της να πείσει ότι μπορεί να διορθώσει τις παθογένειες που κληρονόμησε.
Η πολιτική αντιπαράθεση αναμένεται να συνεχιστεί με μεγάλη ένταση. Ο πρωθυπουργός, πάντως, έδειξε ότι δεν σκοπεύει να παραμείνει σε θέση άμυνας: πέρασε στην αντεπίθεση, συσπείρωσε τη Νέα Δημοκρατία και έθεσε από τώρα το πλαίσιο της εκλογικής μάχης του 2027.
