Νέο αριστερό μέτωπο για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια
Μια νέα, σκληρή πολιτική σύγκρουση διαμορφώνεται στον χώρο της Αριστεράς, αυτή τη φορά με επίκεντρο τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και τη στάση που θα πρέπει να κρατήσει μια μελλοντική προοδευτική κυβέρνηση απέναντι στον νόμο Πιερρακάκη.
Μετά τις αντιδράσεις της Νέας Αριστεράς, τη σκυτάλη της επίθεσης κατά της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης του Αλέξη Τσίπρα πήρε ο Παύλος Πολάκης, χρησιμοποιώντας ιδιαίτερα οξύ λεξιλόγιο και αμφισβητώντας ευθέως την πολιτική γραμμή του νέου κόμματος.
Αφορμή αποτέλεσε η θέση που αποδόθηκε στην ΕΛ.ΑΣ. ότι, σε περίπτωση ανάληψης της διακυβέρνησης, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας και οι πραγματικές καταστάσεις που θα έχουν ήδη δημιουργηθεί από τη λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων.
Για τον Παύλο Πολάκη, η συγκεκριμένη προσέγγιση δεν συνιστά θεσμική υπευθυνότητα, αλλά «φοβικότητα και θολούρα».
«Ασφάλεια δικαίου» ή αποδοχή τετελεσμένων;
Στην ανάρτησή του, ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ επιτίθεται στο βασικό επιχείρημα περί προστασίας της ασφάλειας δικαίου:
«“Ασφάλεια δικαίου” ως δικαιολογία για τη μη κατάργηση του νόμου για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια; Αλήθεια, ποιανού ιδέα ήταν αυτό το “επιχείρημα”; Ντροπή και αίσχος. Φοβικότητα και θολούρα», ανέφερε.
Η κριτική του Πολάκη βασίζεται στην εκτίμηση ότι η αποδοχή των τετελεσμένων που δημιουργεί ένας νόμος θα μπορούσε να ακυρώσει στην πράξη κάθε δυνατότητα μιας επόμενης κυβέρνησης να μεταβάλει πολιτικές επιλογές της προηγούμενης.
Χρησιμοποιεί μάλιστα παραδείγματα από άλλους τομείς για να ενισχύσει το επιχείρημά του.
Κατά τη λογική αυτή, όπως υποστηρίζει, δεν θα μπορούσε να αλλάξει ούτε ο νόμος για το επιτελικό κράτος επειδή θα θίγονταν μετακλητοί υπάλληλοι, ούτε η ιδιωτικοποίηση της επικουρικής ασφάλισης επειδή θα επηρεάζονταν επενδυτικά κεφάλαια, ούτε η παρουσία εργολάβων στα νοσοκομεία επειδή θα ζημιώνονταν οι εταιρείες τους.
Και καταλήγει με την απολύτως χαρακτηριστική φράση:
«Πάτε καλά;»
Το μήνυμα προς την ΕΛ.ΑΣ. και τον Αλέξη Τσίπρα
Η παρέμβαση δεν αφορά μόνο την εκπαιδευτική πολιτική.
Αποτελεί και ένα σαφές πολιτικό μήνυμα προς τον Αλέξη Τσίπρα και τη νέα ηγετική ομάδα της ΕΛ.ΑΣ. ότι δεν μπορούν να θεωρούν δεδομένη την προγραμματική συνεννόηση με τον ΣΥΡΙΖΑ ή με άλλες δυνάμεις της Αριστεράς.
Ο Παύλος Πολάκης θέτει συγκεκριμένες «κόκκινες γραμμές» και τις παρουσιάζει ως την ελάχιστη βάση συνεννόησης αριστερών και δημοκρατικών δυνάμεων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το ερώτημα αν η νέα προσπάθεια του Αλέξη Τσίπρα θα επιλέξει μια πιο θεσμική και κεντροαριστερή γραμμή ή αν θα δεσμευτεί σε πλήρη ανατροπή των αλλαγών που προώθησε η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας στην ανώτατη εκπαίδευση.
Η σύγκρουση αυτή αποκαλύπτει από νωρίς τις δυσκολίες μιας ενδεχόμενης μελλοντικής προγραμματικής σύγκλισης.
Οι τέσσερις όροι που θέτει ο Πολάκης
Ο Παύλος Πολάκης παρουσιάζει τέσσερις βασικούς άξονες για την πολιτική της Αριστεράς στην ανώτατη εκπαίδευση:
1. Καμία αναθεώρηση του άρθρου 16
Ζητά να μην υπάρξει καμία αλλαγή στη συνταγματική διάταξη που κατοχυρώνει τον δημόσιο χαρακτήρα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης.
Για τον ίδιο, η υπεράσπιση του άρθρου 16 αποτελεί ιδεολογικό και πολιτικό όριο που δεν μπορεί να υποχωρήσει στο όνομα ενός ευρύτερου πολιτικού συμβιβασμού.
2. Κατάργηση του νόμου Πιερρακάκη
Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ ζητά την πλήρη κατάργηση του θεσμικού πλαισίου για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, χωρίς μεταβατικές λύσεις ή αποδοχή της συνέχισης της λειτουργίας τους.
3. Κλείσιμο των ιδιωτικών ΑΕΙ που έχουν ιδρυθεί
Η θέση του δεν περιορίζεται στην αποτροπή ίδρυσης νέων ιδρυμάτων. Ζητά να κλείσουν όσα θα έχουν ήδη ανοίξει, απορρίπτοντας το επιχείρημα ότι πρέπει να προστατευθούν οι φοιτητές και οι επενδύσεις που θα έχουν πραγματοποιηθεί.
4. Κατάργηση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής
Ζητά επίσης την κατάργηση της ΕΒΕ, την επιστροφή των διετών μεταλυκειακών προγραμμάτων και την επανίδρυση πανεπιστημιακών τμημάτων που έκλεισαν επί Νέας Δημοκρατίας.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στη Νομική Σχολή της Πάτρας, την οποία θέτει πρώτη στη λίστα των τμημάτων που, κατά τη θέση του, πρέπει να επανιδρυθούν.
Η δύσκολη εξίσωση για την ΕΛ.ΑΣ.
Η στάση της ΕΛ.ΑΣ. φαίνεται να επιχειρεί να κινηθεί μεταξύ πολιτικής διαφωνίας και θεσμικού ρεαλισμού.
Από τη μία πλευρά, το νέο κόμμα μπορεί να διαφωνεί με τη φιλοσοφία του νόμου για τα μη κρατικά πανεπιστήμια.
Από την άλλη, εφόσον τα ιδρύματα έχουν αδειοδοτηθεί, έχουν εγγράψει φοιτητές και έχουν δημιουργήσει έννομες και οικονομικές σχέσεις, η πλήρης ανατροπή του καθεστώτος δεν αποτελεί μια απλή διοικητική πράξη.
Ακριβώς σε αυτό το σημείο εδράζεται το επιχείρημα της «ασφάλειας δικαίου».
Μια κυβέρνηση οφείλει να εξετάσει:
- τα δικαιώματα των ήδη εγγεγραμμένων φοιτητών,
- τις δικαστικές αποφάσεις,
- τις συμβάσεις που έχουν συναφθεί,
- τις πιθανές αποζημιώσεις,
- τις ευρωπαϊκές νομικές δεσμεύσεις,
- τη συνταγματικότητα κάθε νέας παρέμβασης.
Ο Παύλος Πολάκης, όμως, θεωρεί ότι αυτή η θεσμική προσέγγιση χρησιμοποιείται ως άλλοθι για πολιτική υποχώρηση.
Η κυβέρνηση βλέπει δικαίωση της μεταρρύθμισης
Από την πλευρά της Νέας Δημοκρατίας, η διαμάχη στην Αριστερά μπορεί να αξιοποιηθεί ως επιβεβαίωση ότι η μεταρρύθμιση για τα μη κρατικά πανεπιστήμια δημιουργεί πλέον μια νέα πραγματικότητα που δύσκολα μπορεί να ανατραπεί.
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία στηρίζεται στην ανάγκη:
- να περιοριστεί η φυγή Ελλήνων φοιτητών στο εξωτερικό,
- να έρθουν ξένα πανεπιστήμια και επενδύσεις στην Ελλάδα,
- να αυξηθούν οι εκπαιδευτικές επιλογές,
- να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός,
- να μετατραπεί η χώρα σε περιφερειακό εκπαιδευτικό κέντρο.
Η αντιπολίτευση, αντίθετα, υποστηρίζει ότι η αλλαγή υπονομεύει τον δημόσιο χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης και δημιουργεί πανεπιστήμια πολλών ταχυτήτων, όπου η οικονομική δυνατότητα αποκτά μεγαλύτερη σημασία από την ακαδημαϊκή επίδοση.
Η κόντρα Πολάκη–ΕΛ.ΑΣ. δείχνει, ωστόσο, ότι ακόμη και μέσα στην αντιπολίτευση δεν υπάρχει κοινή στρατηγική για την επόμενη ημέρα.
Η προειδοποίηση για «βόμβα μεγατόνων»
Στο υστερόγραφο της ανάρτησής του, ο Παύλος Πολάκης προαναγγέλλει αποκαλύψεις από τον Τομέα Διαφάνειας του ΣΥΡΙΖΑ–Προοδευτική Συμμαχία.
Υποστηρίζει ότι πρόκειται να παρουσιαστούν ονόματα και στοιχεία στελεχών της Νέας Δημοκρατίας που, κατά τον ίδιο, διαθέτουν «χαριστικά μεταπτυχιακά και διδακτορικά».
Η αναφορά αυτή αποτελεί πολιτικό ισχυρισμό του Παύλου Πολάκη και, μέχρι την παρουσίαση συγκεκριμένων τεκμηρίων, δεν μπορεί να θεωρηθεί αποδεδειγμένο γεγονός.
Πολιτικά, πάντως, η προαναγγελία δείχνει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ σκοπεύει να μεταφέρει τη σύγκρουση από το θεσμικό πεδίο των ιδιωτικών πανεπιστημίων στο ζήτημα της ακαδημαϊκής αξιοπιστίας και της λεγόμενης «αριστείας» που επικαλείται η κυβέρνηση.
Επίθεση και προς τον ΣΥΡΙΖΑ ή προσπάθεια επανακαθορισμού;
Αν και ο Πολάκης επιτίθεται πρωτίστως στην ΕΛ.ΑΣ., η παρέμβασή του λειτουργεί παράλληλα και ως μήνυμα στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ.
Σε μια περίοδο κατά την οποία το κόμμα καταγράφει χαμηλά δημοσκοπικά ποσοστά και βρίσκεται αντιμέτωπο με τη μετακίνηση στελεχών και ψηφοφόρων προς τον Αλέξη Τσίπρα, ο Πολάκης επιχειρεί να κατοχυρώσει έναν καθαρό, ριζοσπαστικό χώρο.
Η στρατηγική του φαίνεται να λέει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν πρέπει να ανταγωνιστεί την ΕΛ.ΑΣ. στον χώρο του μετριοπαθούς Κέντρου, αλλά να επανασυσπειρώσει το αριστερό ακροατήριο με σαφείς θέσεις και χωρίς θεσμικούς συμβιβασμούς.
Το ερώτημα είναι αν αυτή η επιλογή μπορεί να οδηγήσει σε πολιτική ανάκαμψη ή αν θα περιορίσει ακόμη περισσότερο την εκλογική απεύθυνση του κόμματος.
Το άρθρο 16 γίνεται τεστ για τις συνεργασίες
Η συζήτηση για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια εξελίσσεται πλέον σε δοκιμασία για ολόκληρο τον προοδευτικό χώρο.
Δεν αφορά μόνο μια επιμέρους εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Αγγίζει βαθύτερα ζητήματα:
- τον χαρακτήρα της δημόσιας Παιδείας,
- τα όρια της αγοράς στην εκπαίδευση,
- τη σχέση Συντάγματος και ευρωπαϊκού δικαίου,
- την προστασία των υφιστάμενων έννομων σχέσεων,
- τις προϋποθέσεις μιας μελλοντικής κυβερνητικής συνεργασίας.
Ο Πολάκης ζητά από τις αριστερές και δημοκρατικές δυνάμεις να δεσμευτούν εκ των προτέρων στην πλήρη ανατροπή της μεταρρύθμισης.
Η ΕΛ.ΑΣ. φαίνεται να αφήνει χώρο για μια περισσότερο σύνθετη προσέγγιση, όπου οι πολιτικές αλλαγές θα συνδυάζονται με τη θεσμική συνέχεια.
Αυτή η διαφορά δεν είναι απλώς λεκτική. Μπορεί να καθορίσει αν οι δύο χώροι θα μπορέσουν στο μέλλον να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι.
Μια σύγκρουση που μόλις ξεκίνησε
Η επίθεση του Παύλου Πολάκη σηματοδοτεί ότι η πολιτική αντιπαράθεση στον χώρο της Αριστεράς εισέρχεται σε νέα και ενδεχομένως πιο σκληρή φάση.
Η ΕΛ.ΑΣ. του Αλέξη Τσίπρα επιχειρεί να οικοδομήσει προφίλ δύναμης διακυβέρνησης, δίνοντας έμφαση στη θεσμικότητα και στην ασφάλεια δικαίου.
Ο Παύλος Πολάκης, αντίθετα, απαιτεί καθαρές δεσμεύσεις για ακύρωση του νόμου Πιερρακάκη, κλείσιμο των ιδιωτικών ΑΕΙ και επιστροφή σε ένα αμιγώς δημόσιο μοντέλο ανώτατης εκπαίδευσης.
Πίσω από το «Πάτε καλά;» κρύβεται επομένως κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια διαδικτυακή έκρηξη.
Κρύβεται η μάχη για το ποιος θα ορίσει την πολιτική και ιδεολογική κατεύθυνση της αντιπολίτευσης: η θεσμική κεντροαριστερή γραμμή του Αλέξη Τσίπρα ή η συγκρουσιακή, ριζοσπαστική στρατηγική που εκπροσωπεί ο Παύλος Πολάκης.