Ο Τραμπ αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού στη Μέση Ανατολή
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές αναδιατάξεις των τελευταίων δεκαετιών.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να συνδέσει δύο από τα μεγαλύτερα στρατηγικά ζητήματα της περιοχής σε μία ενιαία συμφωνία: την ανάπτυξη πολιτικού πυρηνικού προγράμματος της Σαουδικής Αραβίας και την ένταξη του Ριάντ στις Συμφωνίες του Αβραάμ, δηλαδή την επίσημη εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ.
Η αμερικανική πρόταση προβλέπει ότι η Σαουδική Αραβία θα αποκτήσει πρόσβαση σε αμερικανική πυρηνική τεχνολογία αποκλειστικά για ειρηνική χρήση, χωρίς δικαίωμα εμπλουτισμού ουρανίου στο σαουδαραβικό έδαφος, έναν περιορισμό που η Ουάσιγκτον θεωρεί απαραίτητο για την αποτροπή στρατιωτικής αξιοποίησης του προγράμματος.
Ο ίδιος ο Τραμπ ήταν σαφής:«Η Συμφωνία Ειρηνικής Χρήσης της Πυρηνικής Ενέργειας αφορά μόνο μη στρατιωτική χρήση. Ο απόλυτος όρος είναι η Σαουδική Αραβία να συμμετάσχει στις Συμφωνίες του Αβραάμ.»
Το Ισραήλ βλέπει στρατηγικό κίνδυνο
Παρά τις αμερικανικές διαβεβαιώσεις, στο Ισραήλ οι αντιδράσεις είναι έντονες.
Η ισραηλινή πολιτική και στρατιωτική ελίτ θεωρεί ότι ακόμη και ένα πολιτικό πυρηνικό πρόγραμμα μπορεί, υπό διαφορετικές πολιτικές συνθήκες στο μέλλον, να μετατραπεί σε στρατιωτική δυνατότητα.
Ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ χαρακτήρισε τη συμφωνία:«σοβαρή στρατηγική αποτυχία που θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια του Ισραήλ.»
Ακόμη πιο αιχμηρός εμφανίστηκε ο πρώην υπουργός Άμυνας Αβίγκντορ Λίμπερμαν, προειδοποιώντας ότι:«Το πολιτικό πυρηνικό πρόγραμμα της Σαουδικής Αραβίας θα καταλήξει σε πυρηνικά όπλα και θα οδηγήσει σε μια τρελή κούρσα εξοπλισμών σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.»
Οι δηλώσεις αυτές αποτυπώνουν τη βαθιά ανησυχία του ισραηλινού κατεστημένου ότι το στρατηγικό πλεονέκτημα που διατηρεί επί δεκαετίες στην περιοχή ενδέχεται σταδιακά να περιοριστεί.
Η πραγματική στόχευση των ΗΠΑ δεν είναι η ενέργεια
Πίσω από την πυρηνική συνεργασία βρίσκεται ένα πολύ ευρύτερο γεωπολιτικό σχέδιο.
Η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει να δημιουργήσει έναν ενιαίο άξονα ΗΠΑ–Ισραήλ–Σαουδικής Αραβίας–κρατών του Κόλπου, ικανό να λειτουργήσει ως ανάχωμα απέναντι:
- στην περιφερειακή επιρροή του Ιράν,
- στη διεύρυνση της κινεζικής παρουσίας στη Μέση Ανατολή,
- στις ενεργειακές και στρατηγικές επιδιώξεις της Ρωσίας.
Για την Ουάσιγκτον, η ένταξη της Σαουδικής Αραβίας στις Συμφωνίες του Αβραάμ θα αποτελούσε τη μεγαλύτερη διπλωματική επιτυχία μετά τη συμφωνία του 2020 με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν.
Το Ριάντ απαντά: «Πρώτα η Παλαιστίνη»
Ωστόσο, η Σαουδική Αραβία διατηρεί σταθερή τη θέση της.
Η σαουδαραβική ηγεσία ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να προχωρήσει σε πλήρη εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ χωρίς σαφή πολιτική διαδικασία που θα οδηγεί στη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους.
Με άλλα λόγια, το Ριάντ δεν απορρίπτει την αμερικανική πρόταση, αλλά επιχειρεί να αυξήσει τη διαπραγματευτική του αξία, συνδέοντας την ιστορική συμφωνία με μία συνολική αναδιάταξη του Παλαιστινιακού.
Το μεγάλο δίλημμα της Μέσης Ανατολής
Η ουσία της συζήτησης δεν αφορά μόνο την πυρηνική ενέργεια.
Αφορά το κατά πόσο η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια νέα εποχή στρατηγικής ισορροπίας ή σε μια περίοδο νέου ανταγωνισμού.
Εάν η Σαουδική Αραβία αποκτήσει προηγμένη πυρηνική τεχνογνωσία, ακόμη και υπό αυστηρή αμερικανική εποπτεία, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι:
- η Τουρκία θα εντείνει τις δικές της πυρηνικές φιλοδοξίες,
- η Αίγυπτος θα επιδιώξει αντίστοιχες δυνατότητες,
- το Ιράν θα επικαλεστεί την ανάγκη διατήρησης στρατηγικής ισορροπίας,
- ενώ ολόκληρη η περιοχή θα εισέλθει σε νέο κύκλο ανταγωνισμού υψηλής τεχνολογίας.
Το Κογκρέσο κρατά το τελευταίο χαρτί
Η συμφωνία απέχει ακόμη από την οριστική εφαρμογή της.
Θα πρέπει να εγκριθεί από το αμερικανικό Κογκρέσο, όπου ήδη διατυπώνονται σοβαρές επιφυλάξεις από ειδικούς σε θέματα μη διάδοσης πυρηνικών όπλων. Οι επικριτές προειδοποιούν ότι οποιαδήποτε παραχώρηση σε έναν περιφερειακό παίκτη μπορεί να δημιουργήσει προηγούμενο για άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής, αυξάνοντας μακροπρόθεσμα τους κινδύνους πυρηνικής διάδοσης.
Η νέα γεωπολιτική εξίσωση
Το πραγματικό διακύβευμα υπερβαίνει κατά πολύ την κατασκευή πυρηνικών αντιδραστήρων. Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να οικοδομήσει μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας στη Μέση Ανατολή, στην οποία η Σαουδική Αραβία θα αποτελέσει τον βασικό αραβικό εταίρο των ΗΠΑ και, δυνητικά, του Ισραήλ. Αν επιτευχθεί, η συμφωνία θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες ισχύος για τις επόμενες δεκαετίες. Αν αποτύχει, οι υφιστάμενες αντιπαραθέσεις και οι πυρηνικές ανησυχίες ενδέχεται να ενταθούν, με συνέπειες που θα ξεπερνούν τα όρια της περιοχής.
Πηγή: pagenews.gr