Η συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση δεν περιορίστηκε στην πολιτική αντιπαράθεση κυβέρνησης και αντιπολίτευσης. Απέκτησε έντονο θεσμικό χαρακτήρα μέσα από την παρέμβαση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη, ενός εκ των βασικών συνταγματολόγων της κυβέρνησης, ο οποίος επιχείρησε να εξηγήσει όχι μόνο τι αλλάζει, αλλά κυρίως γιατί πρέπει να αλλάξει.
Η παρέμβασή του κινήθηκε πέρα από τη συγκυριακή πολιτική αντιπαράθεση, παρουσιάζοντας ένα συνεκτικό σκεπτικό για το πώς, κατά την κυβερνητική προσέγγιση, το Σύνταγμα οφείλει να προσαρμοστεί στις προκλήσεις του 21ου αιώνα.
«Δεν αλλάζουμε το Σύνταγμα για την κυβέρνηση, αλλά για τις επόμενες γενιές»
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης υποστήριξε ότι κάθε συνταγματική αναθεώρηση αποτελεί ιστορική διαδικασία που υπερβαίνει τον εκλογικό κύκλο και τις κυβερνητικές θητείες.
Με τη φράση «είμαστε όλοι υπόλογοι απέναντι στην Ιστορία», κάλεσε όλες τις πολιτικές δυνάμεις να αντιμετωπίσουν τη διαδικασία όχι ως ακόμη μία κοινοβουλευτική αντιπαράθεση, αλλά ως μια ευκαιρία θεσμικής ανανέωσης του ελληνικού κράτους.
Σύμφωνα με τον υπουργό, η αυστηρότητα του ελληνικού Συντάγματος επιβάλλει ευρείες πολιτικές συναινέσεις, γεγονός που καθιστά τη στάση της αντιπολίτευσης καθοριστική για την επιτυχία της αναθεωρητικής διαδικασίας.
Οι τέσσερις πυλώνες της κυβερνητικής πρότασης
Ο υπουργός Εξωτερικών παρουσίασε τέσσερις βασικούς άξονες πάνω στους οποίους στηρίζεται η κυβερνητική πρόταση για την αναθεώρηση των 33 άρθρων.
1. Θεσμική αποκατάσταση
Πρώτος στόχος είναι η επικαιροποίηση διατάξεων που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, δεν εξυπηρετούν πλέον αποτελεσματικά τον σκοπό για τον οποίο θεσπίστηκαν.
Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται:
- η ενίσχυση του κοινοβουλευτικού ελέγχου,
- η επιστολική ψήφος,
- η ενίσχυση της περιφέρειας,
- η μεγαλύτερη μέριμνα για τον πρωτογενή τομέα.
Κατά την κυβερνητική ανάγνωση, πρόκειται για παρεμβάσεις που εκσυγχρονίζουν τη λειτουργία του κράτους χωρίς να μεταβάλλουν τον πυρήνα του πολιτεύματος.
2. Νέα ισορροπία μεταξύ των εξουσιών
Δεύτερος πυλώνας αποτελεί η αναζήτηση μεγαλύτερης θεσμικής ισορροπίας μεταξύ εκτελεστικής, νομοθετικής και δικαστικής εξουσίας.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται:
- η αλλαγή του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών,
- η διαδικασία επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης,
- ο προληπτικός έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων,
- η κατάργηση παλαιών διατάξεων που συνδέονται με τη διάλυση της Βουλής,
- νέοι κανόνες για τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων,
- η συνταγματική κατοχύρωση της δημοσιονομικής σταθερότητας.
Ο υπουργός υποστήριξε ότι οι αλλαγές αυτές περιορίζουν την υπερσυγκέντρωση εξουσιών και ενισχύουν τις θεσμικές εγγυήσεις.
3. Ένα Σύνταγμα που συνομιλεί με την κοινωνία
Ο τρίτος άξονας αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη καινοτομία της κυβερνητικής πρότασης.
Όπως υποστήριξε ο Γιώργος Γεραπετρίτης, το Σύνταγμα δεν μπορεί να παραμένει αδιάφορο απέναντι στις μεγάλες κοινωνικές και τεχνολογικές εξελίξεις.
Για τον λόγο αυτό προτείνονται διατάξεις που αφορούν:
- την τεχνητή νοημοσύνη,
- την προστασία των προσωπικών δεδομένων,
- την κλιματική κρίση,
- την προσιτή στέγη,
- την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων ακινήτων,
- την προστασία της περιουσίας σε όλες τις σύγχρονες μορφές της.
Η κυβερνητική προσέγγιση είναι ότι το Σύνταγμα πρέπει να αποτελεί ένα «ζωντανό» κείμενο, ικανό να προσαρμόζεται στις εξελίξεις χωρίς να χάνει τον διαχρονικό του χαρακτήρα.
4. Η εκπαίδευση χωρίς συνταγματικές εξαιρέσεις
Ιδιαίτερη βαρύτητα απέδωσε ο υπουργός στην αναθεώρηση του άρθρου 16.
Υποστήριξε ότι η Ελλάδα αποτελεί πλέον εξαίρεση διεθνώς ως προς το κρατικό μονοπώλιο στην ανώτατη εκπαίδευση και τόνισε ότι η γνώση δεν πρέπει να περιορίζεται από συνταγματικά εμπόδια.
Ξεκαθάρισε, πάντως, ότι η κυβέρνηση θεωρεί τα δημόσια πανεπιστήμια βασικό πυλώνα κοινωνικής κινητικότητας, επιμένοντας πως η ενίσχυσή τους δεν έρχεται σε αντίθεση με τη δυνατότητα λειτουργίας μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων.
Η αξιοκρατία στο Δημόσιο
Ένα ακόμη στοιχείο που ανέδειξε ο Γιώργος Γεραπετρίτης ήταν η ανάγκη συνταγματικής κατοχύρωσης της αξιοκρατίας στη δημόσια διοίκηση.
Όπως υποστήριξε, η αξιολόγηση δεν πρέπει να λειτουργεί τιμωρητικά, αλλά ως εργαλείο επιβράβευσης της αποτελεσματικότητας, επισημαίνοντας ότι ένα σύγχρονο κράτος χρειάζεται μηχανισμούς συνεχούς βελτίωσης των υπηρεσιών του.
«Συνταγματικός μηδενισμός»
Στο πολιτικό σκέλος της ομιλίας του, ο υπουργός άσκησε έντονη κριτική στην αντιπολίτευση.
Απέρριψε τις αιτιάσεις περί «λευκής επιταγής» προς την κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι το ίδιο το Σύνταγμα προβλέπει αυστηρές διαδικασίες και διαδοχικές κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες που αποκλείουν κάθε μονομερή παρέμβαση.
Αντίθετα, χαρακτήρισε τη στάση ορισμένων κομμάτων ως «συνταγματικό μηδενισμό», εκτιμώντας ότι η άρνηση να ανοίξουν ακόμη και διατάξεις στις οποίες υπάρχει κοινός τόπος στερεί από τη χώρα την ευκαιρία για ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις.
Το μήνυμα προς την αντιπολίτευση
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης ολοκλήρωσε την παρέμβασή του με μια σαφή πολιτική προτροπή προς όλες τις κοινοβουλευτικές δυνάμεις.
Ζήτησε να υπάρξει συναίνεση τουλάχιστον στα ζητήματα όπου διαπιστώνεται ευρύτερη συμφωνία, προειδοποιώντας ότι η Ιστορία θα καταγράψει ποιοι στήριξαν ή εμπόδισαν αλλαγές όπως η προσιτή στέγη, η κλιματική προστασία, η αξιοκρατία, η τεχνητή νοημοσύνη, η αναβάθμιση της Δικαιοσύνης και η μεταρρύθμιση της ανώτατης εκπαίδευσης.
Με τον τρόπο αυτό, η κυβέρνηση επιχειρεί να μεταφέρει το επίκεντρο της συζήτησης από τη στενή κομματική αντιπαράθεση στη θεσμική ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές, παρουσιάζοντας τη Συνταγματική Αναθεώρηση ως μια επιλογή με ιστορικό αποτύπωμα και όχι ως μια ακόμη κοινοβουλευτική διαδικασία.
Πηγή: pagenews.gr