Η Συνταγματική Αναθεώρηση παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση ως μία από τις σημαντικότερες θεσμικές πρωτοβουλίες της δεύτερης τετραετίας. Ωστόσο, όσο πλησίαζε η κρίσιμη ψηφοφορία στη Βουλή, έγινε σαφές ότι ορισμένες προτάσεις προκαλούσαν προβληματισμό ακόμη και στο εσωτερικό της κυβερνητικής πλειοψηφίας.
Οι αντιδράσεις αυτές δεν οδήγησαν σε ανοιχτή εσωκομματική σύγκρουση, αλλά υποχρέωσαν την κυβέρνηση να επανεξετάσει συγκεκριμένες επιλογές, επιβεβαιώνοντας ότι οι συνταγματικές αλλαγές δύσκολα μπορούν να προχωρήσουν χωρίς ευρύτερες πολιτικές ισορροπίες.
Το ασυμβίβαστο υπουργού – βουλευτή μένει εκτός
Η πρώτη σημαντική αναδίπλωση αφορά την πρόταση για το ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργικής και βουλευτικής ιδιότητας.
Η αρχική κυβερνητική σκέψη προέβλεπε ότι όποιος βουλευτής αναλαμβάνει υπουργικά καθήκοντα θα αναστέλλει τη βουλευτική του ιδιότητα, με τον πρώτο επιλαχόντα να καταλαμβάνει προσωρινά την έδρα.
Η πρόταση παρουσιάστηκε ως ένα μέτρο ενίσχυσης της διάκρισης μεταξύ νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας.
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια των εσωκομματικών συζητήσεων διαπιστώθηκε ότι αρκετοί βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας διατηρούσαν σοβαρές επιφυλάξεις, θεωρώντας πως η συγκεκριμένη αλλαγή αλλοιώνει τη σχέση του εκλεγμένου βουλευτή με την εκλογική του περιφέρεια.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η συγκεκριμένη διάταξη είναι πολύ πιθανό να μη φτάσει καν στην τελική ψηφοφορία.
Αμφιβολίες και για τη μία εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας
Ανάλογη εικόνα παρουσιάζεται και στην πρόταση για μία και μοναδική εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας.
Η κυβερνητική λογική ήταν ότι ένας Πρόεδρος χωρίς δυνατότητα επανεκλογής θα ασκεί τα καθήκοντά του με μεγαλύτερη ανεξαρτησία.
Στο εσωτερικό της κοινοβουλευτικής ομάδας, όμως, εκφράστηκε η άποψη ότι ένας Πρόεδρος με περιορισμένες συνταγματικές αρμοδιότητες δεν έχει λόγο να στερείται της δυνατότητας δεύτερης θητείας.
Βουλευτές υποστήριξαν ότι η συγκεκριμένη πρόταση θα είχε νόημα μόνο εάν συνοδευόταν από ουσιαστική ενίσχυση των αρμοδιοτήτων του ανώτατου πολιτειακού άρχοντα.
Με τα σημερινά δεδομένα, η συγκεκριμένη αναθεώρηση συγκεντρώνει περιορισμένες πιθανότητες να προχωρήσει.
Ελευθερία συνείδησης αντί κομματικής πειθαρχίας
Σε αντίθεση με άλλες κοινοβουλευτικές διαδικασίες, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να μην επιβάλει αυστηρή κομματική γραμμή.
Ο πρωθυπουργός έχει ξεκαθαρίσει ότι οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας θα τοποθετηθούν κατά συνείδηση, υποστηρίζοντας ότι οι συνταγματικές αναθεωρήσεις αποτελούν κορυφαίες θεσμικές αποφάσεις και δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά με κομματικούς όρους.
Η επιλογή αυτή επιχειρεί να ενισχύσει τη θεσμική αξιοπιστία της διαδικασίας, ταυτόχρονα όμως αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο διαφοροποιήσεων.
Η πίεση προς το ΠΑΣΟΚ
Παράλληλα, κυβερνητικά στελέχη στρέφουν τα πυρά τους κυρίως προς το ΠΑΣΟΚ.
Στη Νέα Δημοκρατία υποστηρίζουν ότι υπάρχουν αρκετές προτάσεις στις οποίες οι δύο πλευρές εμφανίζουν σημαντικές συγκλίσεις, χωρίς αυτό να μεταφράζεται σε αντίστοιχη κοινοβουλευτική στήριξη.
Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αφορά το άρθρο 16.
Κυβερνητικές πηγές υποστηρίζουν ότι η Νέα Δημοκρατία εμφανίστηκε διατεθειμένη να προσαρμόσει τη διατύπωσή της, εγκαταλείποντας την αναφορά σε ιδιωτικά πανεπιστήμια και υιοθετώντας τη λογική των μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, θέση που προσεγγίζει σημαντικά τις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ.
Παρά τη συγκεκριμένη μετατόπιση, η αξιωματική αντιπολίτευση επιμένει να μη στηρίξει την πρόταση στην παρούσα φάση, γεγονός που η κυβέρνηση αξιοποιεί πολιτικά, κατηγορώντας το ΠΑΣΟΚ ότι επιλέγει την κομματική αντιπαράθεση αντί της θεσμικής συναίνεσης.
Το στοίχημα της επόμενης Βουλής
Ακόμη και αν αρκετά άρθρα ανοίξουν προς αναθεώρηση, η πραγματική δυσκολία μεταφέρεται στην επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο.
Η Αναθεωρητική Βουλή θα κληθεί να διαμορφώσει το τελικό περιεχόμενο των νέων συνταγματικών διατάξεων, αναζητώντας ευρύτερες συγκλίσεις σε ζητήματα που αγγίζουν τον πυρήνα της θεσμικής λειτουργίας του κράτους.
Σε αυτά περιλαμβάνονται:
- η αναθεώρηση του άρθρου 16,
- η επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης,
- η ευθύνη υπουργών,
- η προστασία από τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης,
- η επιστολική ψήφος,
- η προστασία του περιβάλλοντος,
- καθώς και η κατοχύρωση της προσιτής στέγης.
Η αναθεώρηση του 2027 δεν θα θυμίζει καμία προηγούμενη
Έμπειροι κοινοβουλευτικοί παράγοντες εκτιμούν ότι η διαδικασία που ανοίγει σήμερα ενδέχεται να εξελιχθεί στη δυσκολότερη συνταγματική αναθεώρηση της μεταπολίτευσης.
Ο λόγος είναι διπλός.
Από τη μία πλευρά, τα υπό συζήτηση ζητήματα αγγίζουν κρίσιμες πτυχές της λειτουργίας του κράτους, της Δικαιοσύνης, της εκπαίδευσης και των κοινωνικών δικαιωμάτων.
Από την άλλη, το πολιτικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από υψηλή πόλωση και περιορισμένη διάθεση διακομματικών συναινέσεων.
Γι’ αυτό και η σημερινή κοινοβουλευτική αντιπαράθεση αποτελεί μόνο το πρώτο κεφάλαιο μιας μακράς διαδικασίας. Οι τελικές αποφάσεις για το νέο Σύνταγμα θα ληφθούν από την επόμενη Αναθεωρητική Βουλή, όπου οι πολιτικοί συσχετισμοί που θα προκύψουν μετά τις εκλογές θα αποδειχθούν καθοριστικοί για το εύρος και το περιεχόμενο των θεσμικών αλλαγών που θα συνοδεύσουν τη χώρα στις επόμενες δεκαετίες.
Πηγή: pagenews.gr