Τα κομματικά χρέη άναψαν νέα φωτιά στην αντιπολίτευση
Σε ανοιχτό πολιτικό πόλεμο εξελίσσεται η αντιπαράθεση ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, με αφορμή τα τραπεζικά δάνεια και τις συνολικές οικονομικές υποχρεώσεις των κομμάτων.
Η ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα εξαπέλυσε επίθεση κατά της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ, υποστηρίζοντας ότι τα δύο κόμματα εμφανίζουν συνολικές οφειλές περίπου 1,16 δισ. ευρώ —και όχι 1,6 δισ. ευρώ— σύμφωνα με τα ποσά που η ίδια παρέθεσε: 602,14 εκατ. ευρώ για τη ΝΔ και 565,14 εκατ. ευρώ για το ΠΑΣΟΚ. Το άθροισμα των δύο ποσών διαμορφώνεται συγκεκριμένα στα 1,167 δισ. ευρώ.
Παρότι το μεγαλύτερο μέρος της ανακοίνωσης της ΕΛ.Α.Σ. στρεφόταν κατά της κυβέρνησης και του Κυριάκου Μητσοτάκη, η συμπερίληψη του ΠΑΣΟΚ προκάλεσε την άμεση και ιδιαίτερα σκληρή αντίδραση της Χαριλάου Τρικούπη.
Η σύγκρουση ξεπέρασε γρήγορα τα όρια μιας αντιπαράθεσης για τους ισολογισμούς. Μετατράπηκε σε πολιτική μάχη για τη διαφάνεια, την αξιοπιστία και το ποιος μπορεί να εμφανίζεται ως υπεύθυνη δύναμη απέναντι στους υπερχρεωμένους πολίτες.
ΕΛ.Α.Σ.: «Δανεικά και αγύριστα» πάνω από 1,1 δισ. ευρώ
Η ΕΛ.Α.Σ. επιχείρησε να πλήξει ταυτόχρονα το οικονομικό αφήγημα της Νέας Δημοκρατίας και το προφίλ κυβερνητικής υπευθυνότητας που προβάλλει το ΠΑΣΟΚ.
Σύμφωνα με την επίθεσή της, τα δύο κόμματα που κυβέρνησαν τη χώρα επί δεκαετίες εξακολουθούν να επιβαρύνονται με τεράστιες δανειακές υποχρεώσεις, την ίδια στιγμή που ζητούν δημοσιονομική πειθαρχία, κοστολόγηση μέτρων και συνέπεια από τους πολίτες.
«ΠΑΣΟΚ και ΝΔ άφησαν φέσι άνω του 1,1 δισ. ευρώ, δανεικά και αγύριστα», ήταν το βασικό πολιτικό μήνυμα της ανακοίνωσης.
Η επίθεση εστιάστηκε πρωτίστως στη Νέα Δημοκρατία, με το κόμμα Τσίπρα να υποστηρίζει ότι η οικονομική κατάσταση του κυβερνώντος κόμματος αντιφάσκει με τη ρητορική του περί δημοσιονομικής σταθερότητας.
«Το μαγαζί του Κυριάκου Μητσοτάκη, που κουνά το δάχτυλο για μη κοστολογημένα μέτρα και απειλή της δημοσιονομικής ισορροπίας, θα είχε βάλει λουκέτο λόγω χρεών και ελλειμμάτων», ανέφερε η ΕΛ.Α.Σ.
Η επίθεση στον Μητσοτάκη και το “success story”
Το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα επέλεξε ιδιαίτερα επιθετική γλώσσα, κατηγορώντας τη Νέα Δημοκρατία ότι διαχειρίζεται με διαφορετικά μέτρα και σταθμά τα οικονομικά του κόμματος και τις υποχρεώσεις των νοικοκυριών.
«Ο διαχειριστής του success story για τα δικά μας παιδιά είναι γυμνός», ανέφερε χαρακτηριστικά, επιστρέφοντας στην κυβέρνηση την κριτική περί «λεφτόδεντρων».
Σύμφωνα με την ΕΛ.Α.Σ., η σύγκριση μεταξύ εσόδων, υποχρεώσεων και προβλέψεων στους κομματικούς ισολογισμούς δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο οι συσσωρευμένες δανειακές υποχρεώσεις μπορούν πράγματι να αποπληρωθούν.
Οι χαρακτηρισμοί περί «θαλασσοδανείων» αποτελούν πολιτική θέση και κατηγορία της ΕΛ.Α.Σ. και όχι διαπιστωμένο δικαστικό συμπέρασμα. Η ίδια, πάντως, επιχειρεί να συνδέσει την υπόθεση με τη σκληρή πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν δανειολήπτες και ιδιοκτήτες ακινήτων απέναντι σε τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Στο στόχαστρο και ο Άδωνις Γεωργιάδης
Η ανακοίνωση της ΕΛ.Α.Σ. περιλάμβανε προσωπική επίθεση και στον αντιπρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας και υπουργό Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη, με αφορμή παλαιότερες δημόσιες τοποθετήσεις του για τα κομματικά χρέη.
Το κόμμα Τσίπρα κατηγόρησε τον υπουργό για αλαζονική αντιμετώπιση του θέματος, σε μια περίοδο κατά την οποία χιλιάδες νοικοκυριά βρίσκονται αντιμέτωπα με ρυθμίσεις, απαιτήσεις από funds και τον φόβο πλειστηριασμών.
Η πολιτική αιχμή είναι σαφής: η αντιπολίτευση επιχειρεί να μετατρέψει τα δάνεια των κομμάτων από λογιστικό ζήτημα σε σύμβολο μιας κοινωνίας δύο ταχυτήτων, όπου οι απλοί πολίτες υφίστανται αυστηρές συνέπειες για τις οφειλές τους, ενώ οι πολιτικοί οργανισμοί συνεχίζουν να λειτουργούν με υψηλό δανεισμό.
Η Χαριλάου Τρικούπη απαντά προσωπικά στον Τσίπρα
Η αντίδραση του ΠΑΣΟΚ υπήρξε άμεση και ιδιαίτερα οξεία. Η Χαριλάου Τρικούπη δεν περιορίστηκε σε μια τεχνική απάντηση για τις ρυθμίσεις των δανείων, αλλά επέλεξε να στραφεί προσωπικά κατά του Αλέξη Τσίπρα και της χρηματοδότησης της ΕΛ.Α.Σ.
«Είναι προφανές πλέον ότι το χρηματοδοτούμενο με αδιευκρίνιστους πόρους, ιδιωτικής χρήσης κόμμα του κ. Τσίπρα έχει επιλέξει τον διμέτωπο αγώνα, προσπαθώντας συνειδητά να διατηρήσει τον κ. Μητσοτάκη στην πρωθυπουργία και τη Νέα Δημοκρατία στη διακυβέρνηση», ανέφερε το ΠΑΣΟΚ.
Η επιλογή της φράσης «διμέτωπος αγώνας» δείχνει ότι η Χαριλάου Τρικούπη δεν αντιμετωπίζει την ανακοίνωση ως αποσπασματική επίθεση. Την εντάσσει στη συνολική στρατηγική σύγκρουσης για την ηγεμονία στον χώρο της Κεντροαριστεράς και της αντιπολίτευσης.
ΠΑΣΟΚ: «Ρυθμίσαμε τα χρέη και πληρώνουμε κάθε χρόνο»
Η βασική γραμμή άμυνας του ΠΑΣΟΚ είναι ότι οι οφειλές του έχουν ρυθμιστεί και ότι το κόμμα εξυπηρετεί κανονικά τη σχετική συμφωνία, διαθέτοντας σημαντικό μέρος της ετήσιας κρατικής χρηματοδότησης.
«Το ΠΑΣΟΚ, επί Φώφης Γεννηματά και Νίκου Ανδρουλάκη, ρύθμισε τα χρέη του και τηρεί απαρέγκλιτα το πλαίσιο συμφωνίας, καταβάλλοντας κάθε χρόνο μεγάλο μέρος της κρατικής του επιχορήγησης», υπογράμμισε η Χαριλάου Τρικούπη.
Παράλληλα, ανέφερε ότι:
«Από το 2010 και μετά δεν έχει πάρει ούτε ένα ευρώ δάνειο από πουθενά.»
Η θέση του κόμματος είναι ότι άλλο πράγμα αποτελεί το ύψος των λογιστικά εμφανιζόμενων υποχρεώσεων και άλλο η πραγματική τήρηση ή μη μιας συμφωνίας αποπληρωμής.
Το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ότι με το τμήμα της κρατικής χρηματοδότησης που απομένει μετά την εξυπηρέτηση των δανείων καλύπτει τις τρέχουσες υποχρεώσεις του.
«Δεν χρωστάει σε κανέναν ούτε ένα ευρώ», ανέφερε, αναφερόμενο προφανώς στις τρέχουσες ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του και όχι στο συνολικό υπόλοιπο των ρυθμισμένων τραπεζικών δανείων.
Η αντεπίθεση για “Αυγή”, “Στο Κόκκινο” και τα “διπλά βιβλία”
Η Χαριλάου Τρικούπη μετέφερε τη συζήτηση στην οικονομική διαχείριση του ΣΥΡΙΖΑ κατά την προεδρία Τσίπρα και στις εκκρεμότητες των κομματικών μέσων ενημέρωσης.
«Ώρα για τις δικές σας καθαρές κουβέντες. Επί προεδρίας σας στον ΣΥΡΙΖΑ χρεοκοπήσατε τα κομματικά μέσα και ακόμη χρωστάτε στους εργαζομένους της “Αυγής” και του ραδιοφωνικού σταθμού “Στο Κόκκινο”», ανέφερε η ανακοίνωση.
Παράλληλα, το ΠΑΣΟΚ επανέφερε τις παλαιότερες καταγγελίες του Στέφανου Κασσελάκη περί οικονομικής λειτουργίας του ΣΥΡΙΖΑ, ρωτώντας τον πρώην πρωθυπουργό:
«Για τα διπλά βιβλία, για τα οποία σας κατηγορούσε ο διάδοχός σας στον ΣΥΡΙΖΑ, δεν θα απαντήσετε;»
Οι αναφορές αυτές αποτελούν πολιτικές καταγγελίες και αντιπαραθέσεις μεταξύ κομμάτων και πρώην στελεχών. Δεν παρουσιάζονται ως τελεσίδικες δικαστικές διαπιστώσεις.
«Ποιος χρηματοδοτεί την ΕΛ.Α.Σ.;»
Το πιο αιχμηρό τμήμα της ανακοίνωσης του ΠΑΣΟΚ αφορά την προέλευση των χρημάτων με τα οποία, κατά τη Χαριλάου Τρικούπη, χρηματοδοτείται η οργανωτική και επικοινωνιακή δραστηριότητα του νέου κόμματος.
«Το κόμμα ΕΛ.Α.Σ. κάνει την πιο ακριβή καμπάνια κόμματος αντιπολίτευσης, με δαπάνες εκατομμυρίων, χωρίς κανείς να γνωρίζει πού βρέθηκαν τα χρήματα», υποστήριξε το ΠΑΣΟΚ.
Συνέχισε μάλιστα με σειρά προσωπικών ερωτημάτων προς τον Αλέξη Τσίπρα:
«Γιατί δεν απαντάτε ποιος σας χρηματοδοτεί; Τα στελέχη σας δηλώνουν πως τα πληρώνετε όλα από την τσέπη σας.»
«Είστε τόσο πλούσιος, κύριε Τσίπρα, ώστε να καλύπτετε τα έξοδα ενός κόμματος με εργαζομένους, γραφεία, περιοδείες, ψηφιακές καμπάνιες και εκδηλώσεις με τηλεοπτική κάλυψη εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ;»
Πρόκειται για βαριές πολιτικές αιχμές, χωρίς στην ανακοίνωση να παρουσιάζονται δημόσια αποδεικτικά στοιχεία για παράνομη ή αδιαφανή χρηματοδότηση. Το ΠΑΣΟΚ θέτει, ωστόσο, ευθέως ζήτημα δημοσιοποίησης των οικονομικών πηγών της ΕΛ.Α.Σ.
«Επιλέξαμε τις τράπεζες, όχι τους ολιγάρχες»
Η Χαριλάου Τρικούπη επιχείρησε να ανατρέψει πλήρως την κατηγορία περί εξάρτησης από τις τράπεζες, παρουσιάζοντας τη ρύθμιση των παλαιών χρεών ως επιλογή θεσμικής λογοδοσίας.
«Εμείς επιλέξαμε να ρυθμίσουμε τις οφειλές που γεννήθηκαν σε άλλες εποχές και με άλλους όρους, παρά να χρωστάμε στους ολιγάρχες», ανέφερε.
Με αυτή τη διατύπωση το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να δημιουργήσει μια σαφή πολιτική αντίθεση: από τη μία πλευρά τα τραπεζικά χρέη που, όπως υποστηρίζει, έχουν ρυθμιστεί και εξυπηρετούνται· από την άλλη, η χρηματοδότηση ενός νέου κόμματος, για την οποία ζητεί πλήρη διαφάνεια.
Η επίθεση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, διότι αγγίζει το κεντρικό αφήγημα της ΕΛ.Α.Σ. ότι εκπροσωπεί μια νέα, ανεξάρτητη και αντισυστημική πολιτική πρόταση.
Η μάχη για τα funds και την πρώτη κατοικία
Το ΠΑΣΟΚ απάντησε και στην κατηγορία ότι ένα κόμμα με υψηλές τραπεζικές υποχρεώσεις δεν δικαιούται να ασκεί κριτική για τα δάνεια των πολιτών.
Η Χαριλάου Τρικούπη αντέτεινε ότι η κυβέρνηση Τσίπρα ήταν εκείνη που διαμόρφωσε κρίσιμες πτυχές του σημερινού πλαισίου για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και τους πλειστηριασμούς.
Στην ανακοίνωση αποδίδονται στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ:
- η εισαγωγή των funds στην ελληνική αγορά,
- η θεσμοθέτηση των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών,
- η υποχώρηση της προστασίας της πρώτης κατοικίας,
- αλλαγές στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας,
- ρυθμίσεις που, σύμφωνα με το ΠΑΣΟΚ, ευνόησαν το τραπεζικό σύστημα.
«Πάει πολύ να αναφέρεται στο ΠΑΣΟΚ ως κόμμα που ανήκει στις τράπεζες ο άνθρωπος που, ως πρωθυπουργός, μείωσε τη φορολογία στα μερίσματα και επέκτεινε τον χρονικό ορίζοντα απόσβεσης του αναβαλλόμενου φόρου», ανέφερε η Χαριλάου Τρικούπη.
Το δηλητηριώδες φινάλε: «Καληνύχτα, κύριε Τσίπρα»
Η ανακοίνωση του ΠΑΣΟΚ έκλεισε με μία από τις πιο σκληρές προσωπικές επιθέσεις που έχουν καταγραφεί έως τώρα ανάμεσα στις δύο πλευρές.
«Η χώρα έχει ανάγκη έναν έντιμο και συνεπή πρωθυπουργό, όχι μπροστινό συμφερόντων ούτε σταθερό πολιτικό χορηγό της Νέας Δημοκρατίας και του κ. Μητσοτάκη.»
Και κατέληξε:
«Καληνύχτα σας, κύριε Τσίπρα, και καλή συνέχεια στον σκοτεινό κατήφορο που επιλέξατε.»
Η συγκεκριμένη διατύπωση δεν αφήνει περιθώριο παρερμηνείας. Η Χαριλάου Τρικούπη θεωρεί πλέον ότι η ΕΛ.Α.Σ. δεν αποτελεί απλώς έναν εκλογικό ανταγωνιστή, αλλά μια δύναμη που αντικειμενικά διευκολύνει την παραμονή της Νέας Δημοκρατίας στην εξουσία, διασπώντας και αποδυναμώνοντας την αντιπολίτευση.
Οι αριθμοί της σύγκρουσης
Σύμφωνα με τα ποσά που δημοσιοποίησε η ΕΛ.Α.Σ.:
| Κόμμα | Οφειλές που επικαλείται η ΕΛ.Α.Σ. |
|---|---|
| Νέα Δημοκρατία | 602,14 εκατ. ευρώ |
| ΠΑΣΟΚ | 565,14 εκατ. ευρώ |
| Σύνολο | 1,167 δισ. ευρώ |
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι το συνολικό ύψος μιας υποχρέωσης δεν αποκαλύπτει μόνο του:
- ποιο μέρος αφορά αρχικό κεφάλαιο,
- ποιο μέρος προέρχεται από συσσωρευμένους τόκους,
- ποιο είναι το ισχύον πρόγραμμα αποπληρωμής,
- αν οι δόσεις εξυπηρετούνται κανονικά,
- ποια είναι η λογιστική πιθανότητα πλήρους αποπληρωμής.
Ακριβώς πάνω σε αυτή τη διαφορά χτίζεται η αντιπαράθεση. Η ΕΛ.Α.Σ. εστιάζει στο ύψος του συνολικού χρέους. Το ΠΑΣΟΚ απαντά με τη συνέπεια στην τήρηση της ρύθμισης και την απουσία νέου δανεισμού μετά το 2010.
Πολιτική νομιμοποίηση ή λογιστική πραγματικότητα;
Το θέμα των κομματικών δανείων διαθέτει μια ιδιαίτερη πολιτική δύναμη, επειδή αγγίζει άμεσα την εμπειρία εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών.
Για έναν δανειολήπτη που αντιμετωπίζει αυστηρές προθεσμίες, κατασχέσεις ή πλειστηριασμούς, οι πολύ μεγάλες τραπεζικές οφειλές των πολιτικών κομμάτων προκαλούν αναπόφευκτα ερωτήματα. Ακόμη και όταν υπάρχουν ρυθμίσεις, η κοινωνική σύγκριση παραμένει πολιτικά επιβαρυντική.
Από την άλλη πλευρά, ένα κόμμα που εξυπηρετεί μια μακροχρόνια συμφωνία μπορεί να υποστηρίζει ότι δεν βρίσκεται στην ίδια θέση με έναν κακοπληρωτή που έχει εγκαταλείψει πλήρως τις υποχρεώσεις του.
Γι’ αυτό η συζήτηση δεν μπορεί να εξαντλείται σε συνθήματα περί «φεσιού» ή σε απόλυτους ισχυρισμούς ότι «δεν υπάρχει κανένα χρέος». Χρειάζεται πλήρης δημοσιοποίηση των συμφωνιών, των καταβολών, των επιτοκίων και της πραγματικής εξέλιξης των υπολοίπων.
Πίσω από τους αριθμούς και τις αλληλοκατηγορίες βρίσκεται η μεγάλη πολιτική σύγκρουση για την ηγεμονία στην αντιπολίτευση.
Η ΕΛ.Α.Σ. επιχειρεί να τοποθετήσει το ΠΑΣΟΚ δίπλα στη Νέα Δημοκρατία, ως μέρος ενός παλαιού πολιτικού συστήματος που κυβέρνησε, δανείστηκε και εξακολουθεί να εξαρτάται από τις τράπεζες.
Το ΠΑΣΟΚ, αντιθέτως, επιδιώκει να παρουσιάσει τον Αλέξη Τσίπρα ως παράγοντα διάσπασης, ως πολιτικό που ανακυκλώνει παλαιές πρακτικές και ως αντικειμενικό σύμμαχο του Κυριάκου Μητσοτάκη μέσω του «διμέτωπου» αγώνα.
Η ένταση της απάντησης της Χαριλάου Τρικούπη δείχνει ότι η στρατηγική αποφυγής της σύγκρουσης με την ΕΛ.Α.Σ. έχει σαφή όρια. Όταν αμφισβητείται η οικονομική και ηθική αξιοπιστία του ΠΑΣΟΚ, η απάντηση γίνεται προσωπική, ολομέτωπη και ιδιαίτερα επιθετική.
Η νέα αντιπαράθεση προαναγγέλλει ένα θερμό πολιτικό φθινόπωρο. Και αποδεικνύει ότι η μάχη ΠΑΣΟΚ–ΕΛ.Α.Σ. δεν θα κριθεί μόνο στα προγράμματα ή στις δημοσκοπήσεις, αλλά και στο ποιος θα επιβάλει το αφήγημα της διαφάνειας, της θεσμικής συνέπειας και της πραγματικής πολιτικής αυτονομίας.