Η Θέουτα ως σημείο καμπής για την Ευρώπη
Οι εικόνες από τη Θέουτα, με δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους να περνούν τα σύνορα διά ξηράς και θαλάσσης, δεκάδες νεκρούς και εκατοντάδες ανήλικους ανάμεσα στους αφιχθέντες, δεν αποτελούν απλώς ακόμη μία μεταναστευτική κρίση.
Για πολλούς Ευρωπαίους αναλυτές συνιστούν τη μεγαλύτερη δοκιμασία της μεταναστευτικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά το 2015, καθώς αποκαλύπτουν ότι οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί δεν διέθεταν επιχειρησιακή ετοιμότητα για να αντιμετωπίσουν μία τόσο μαζική πίεση στα εξωτερικά σύνορα.
Οι Βρυξέλλες με σχέδια, αλλά χωρίς επιχειρησιακή απάντηση
Η κρίση έφερε στο επίκεντρο τους δύο αρμόδιους Ευρωπαίους Επιτρόπους:
- τον Επίτροπο Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης Magnus Brunner,
- την Επίτροπο για τη Μεσόγειο Dubravka Šuica.
Παρά τις πολυετείς εξαγγελίες για το Νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου, τις συμφωνίες χρηματοδότησης με τρίτες χώρες και τις δεσμεύσεις για καλύτερη διαχείριση των συνόρων, η πραγματικότητα στη Θέουτα έδειξε ότι όταν ξέσπασε η κρίση:
- δεν υπήρχε ενεργοποιημένος ευρωπαϊκός μηχανισμός άμεσης παρέμβασης,
- δεν υπήρχε κοινό σχέδιο αντιμετώπισης,
- η αντίδραση περιορίστηκε σε δηλώσεις και προσφορά υποστήριξης μέσω της Frontex.
Η Ισπανία από την πολιτική ανοικτών συνόρων στις μαζικές επιστροφές
Η κυβέρνηση Σάντσεθ, η οποία τα προηγούμενα χρόνια είχε προωθήσει πολιτικές διευρυμένων νομιμοποιήσεων και περισσότερο ανοικτής μεταναστευτικής διαχείρισης, βρέθηκε αντιμέτωπη με μία πρωτοφανή πίεση.
Η Μαδρίτη:
- ανέπτυξε στρατό στη Θέουτα,
- επιτάχυνε τις επαναπροωθήσεις προς το Μαρόκο,
- χαρακτήρισε τη μαζική είσοδο παραβίαση της ισπανικής κυριαρχίας,
- ζήτησε τη συνεργασία του Ραμπάτ για την αποκατάσταση της τάξης.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει, σύμφωνα με αρκετούς Ευρωπαίους αναλυτές, ότι ακόμη και κυβερνήσεις που είχαν υιοθετήσει πιο φιλελεύθερη μεταναστευτική πολιτική αναγκάζονται, υπό την πίεση των γεγονότων, να εφαρμόσουν αυστηρότερα μέτρα προστασίας των συνόρων.
Η Ευρώπη διχάζεται
Η κρίση προκάλεσε έντονες πολιτικές συγκρούσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Ιταλία της Τζόρτζια Μελόνι ζήτησε ακόμη και αναστολή της εφαρμογής της Σένγκεν έναντι της Ισπανίας, ενώ πολιτικές δυνάμεις από διαφορετικά κράτη-μέλη κατηγόρησαν τη Μαδρίτη για ελλιπή προστασία των εξωτερικών συνόρων.
Από την άλλη πλευρά, η ισπανική κυβέρνηση κάλεσε τους Ευρωπαίους εταίρους να αποφύγουν τον διχασμό, επιμένοντας στην ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής αντιμετώπισης.
Το αποτέλεσμα ήταν να αναδειχθεί για ακόμη μία φορά η έλλειψη κοινής στρατηγικής μεταξύ των κρατών-μελών.
Το ελληνικό μοντέλο επανέρχεται στο προσκήνιο
Οι εξελίξεις στη Θέουτα επαναφέρουν στη συζήτηση και την ελληνική εμπειρία του Έβρου το 2020.
Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η αποτελεσματική φύλαξη των εξωτερικών συνόρων αποτελεί προϋπόθεση για οποιαδήποτε μεταναστευτική πολιτική.
Στην Αθήνα επισημαίνουν ότι:
- η ενίσχυση του φράχτη στον Έβρο,
- η αυξημένη επιτήρηση στο Αιγαίο,
- η συνεργασία με τη Frontex,
- η επιτάχυνση των διαδικασιών επιστροφών,
συνέβαλαν στη σημαντική μείωση των παράτυπων μεταναστευτικών ροών τα τελευταία χρόνια.
Κυβερνητικά στελέχη υποστηρίζουν ότι οι εικόνες από τη Θέουτα επιβεβαιώνουν πως η προστασία των εξωτερικών συνόρων δεν αποτελεί ιδεολογική επιλογή αλλά αναγκαία συνθήκη για τη συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το μεγάλο δίλημμα των Βρυξελλών
Η κρίση αναδεικνύει ένα βαθύτερο ευρωπαϊκό πρόβλημα.
Από τη μία πλευρά βρίσκεται η υποχρέωση προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της διεθνούς νομιμότητας.
Από την άλλη, η ανάγκη αποτελεσματικής φύλαξης των εξωτερικών συνόρων και διατήρησης της κοινωνικής και πολιτικής σταθερότητας στα κράτη-μέλη.
Η Θέουτα δείχνει ότι χωρίς επιχειρησιακούς μηχανισμούς, οι ευρωπαϊκές στρατηγικές παραμένουν περισσότερο θεσμικές διακηρύξεις παρά εφαρμόσιμες πολιτικές.
Η κρίση στη Θέουτα δεν αποτελεί μόνο ισπανικό πρόβλημα. Αποτελεί δοκιμασία αξιοπιστίας για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η αδυναμία άμεσης ενεργοποίησης ενός ενιαίου ευρωπαϊκού μηχανισμού, οι πολιτικές συγκρούσεις μεταξύ κρατών-μελών και η επιστροφή πολλών κυβερνήσεων σε αυστηρότερες πολιτικές ελέγχου των συνόρων δείχνουν ότι το μεταναστευτικό εισέρχεται σε νέα φάση.
Για την Ελλάδα, η οποία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, οι εξελίξεις ενισχύουν το επιχείρημα ότι η αποτελεσματική φύλαξη των συνόρων, η αποτροπή των παράνομων διελεύσεων και η στενή συνεργασία με τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες αποτελούν κρίσιμους πυλώνες μιας βιώσιμης ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής.
Πηγή: pagenews.gr